Burdur İli Kum Sineği (Diptera: Psychodidae) Faunasının Belirlenmesi ve Vektörel Öneme Sahip Türlerin Ekolojik Dinamikleri

Bu çalışma, Burdur İli’nde kum sineği (Diptera: Psychodidae) türlerinin belirlenmesi ve popülasyonlarının mevsimsel dinamiklerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Mart 2016–Eylül 2017 tarihleri arasında il genelinde seçilen 17 istasyonda ışık tuzaklarıyla örneklemeler gerçekleştirilmiş, toplanan bireyler laboratuvarda morfolojik kriterlere göre teşhis edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Phlebotomus ve Sergentomyia cinslerine ait toplam 12 takson tespit edilmiştir. En yüksek bolluk Phlebotomus kandelakii s.l. (%74,4)en düşük bolluk ise Phlebotomus halepensis (%0,1) taksonlarında gözlenmiştir. Hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olduğu ve vektör mücadelesi yapılmayan kırsal bölgedeki istasyonlarda tür çeşitliliği ve birey sayıları şehir merkezinde seçilen istasyonlara göre belirgin ölçüde yüksek bulunmuştur. Çalışmada elde edilen türlerin büyük kısmı, kutanöz leishmaniasis (CL), visseral leishmaniasis (VL) ve canine leishmaniasis (CanL) etkenlerini taşıyabilen potansiyel vektör türlerdir. Bu nedenle, bölgedeki kum sineği popülasyonlarının düzenli olarak izlenmesi, vektör kontrol programlarının sürdürülmesi ve hastalık prevalansının gelecek yıllarda değerlendirilmesi açısından önemli bir temel oluşturmuştur.

This study was conducted to identify sand fly species (Diptera: Psychodidae) in Burdur Province and to examine the seasonal dynamics of their populations. Between March 2016 and September 2017, sampling was carried out using light traps at 17 selected stations across the province, and the collected specimens were identified in the laboratory based on morphological criteria. As a result of the analyses, a total of 12 taxa belonging to the genera Phlebotomus and Sergentomyia were identified. The highest abundance was observed in Phlebotomus kandelakii s.l. (74,4%), whereas the lowest abundance was recorded for Phlebotomus halepensis (0,1%). Species diversity and individual abundance were found to be significantly higher at stations located in rural areas with intensive livestock activities and without vector control measures compared to stations selected in the urban center. The majority of the species identified in this study are potential vector species capable of transmitting the agents of cutaneous leishmaniasis (CL), visceral leishmaniasis (VL), and canine leishmaniasis (CanL). Therefore, this study provides an important basis for the regular monitoring of sand fly populations in the region, the continuation of vector control programs, and the evaluation of disease prevalence in the coming years.