Araştırma Makalesi

Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi

Sayı: 2026 17 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi

Öz

Asetilkolinesteraz (AChE), sinir iletiminde kritik rol oynayan ve birçok insektisitin temel hedefi olan önemli bir enzimdir. Orosanga japonica, tarımsal üretimde ciddi ekonomik kayıplara yol açan istilacı bir zararlı tür olup, sentetik insektisitlerin çevresel etkileri nedeniyle doğal ve çevre dostu alternatiflerin geliştirilmesi önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, sumak (Rhus coriaria L.), defne (Laurus nobilis L.), kurt üzümü (Lycium barbarum L.), kızılcık (Cornus mas L.) ve aronya (Aronia melanocarpa (Michx.) Elliott) bitkilerinden elde edilen sulu ekstraktların, O. japonica’nın nimf ve ergin dönemlerinden izole edilen AChE enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri in vitro koşullarda araştırılmıştır. Pozitif kontrollerden edrofonyum klorit, nimf ve ergin AChE için sırasıyla 0,76 ± 0,1 ve 2,6 ± 0,5 µM IC₅₀ değerleriyle en güçlü inhibitör etkiyi göstermiştir. Bitkisel ekstraktlar arasında ise sumak meyvesi, nimf (48,3 ± 8,2 µg kuru madde/mL) ve ergin (66,1 ± 11,5 µg kuru madde/mL) dönemlerde en düşük IC₅₀ değerlerini sergileyerek en etkili doğal ekstrakt olarak öne çıkmıştır. Genel olarak, ergin bireylerden elde edilen AChE’nin nimf dönemine kıyasla inhibitörlere karşı daha düşük duyarlılık gösterdiği belirlenmiştir. Bulgular, incelenen tüm bitkisel sulu ekstraktların O. japonica AChE’si üzerinde farklı düzeylerde inhibitör etki gösterdiğini ve özellikle sumak meyvesi ekstraktının diğer ekstraktlara kıyasla daha düşük IC₅₀ değerleri sergilemesi nedeniyle doğal kökenli ve çevre dostu biyoinsektisitlerin geliştirilmesine yönelik umut verici bir aday olarak öne çıktığını göstermektedir

Anahtar Kelimeler

Asetilkolinesteraz, Biyopestisitler, Haşere Kontrolü, İnhibisyon, Orosanga japonica

Kaynakça

  1. Abu-Reidah, I.M., Ali-Shtayeh, M.S., Jamous, R.M., Arráez-Román, D., & Segura-Carretero, A. (2015). HPLC-DAD-ESI-MS/MS screening of bioactive components from Rhus coriaria L. (Sumac) fruits. Food Chemistry, 166, 179-191. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2014.06.011
  2. Al-Mijalli, S.H., Mrabti, H.N., Ouassou, H., Flouchi, R., Abdallah, E.M., Sheikh, R.A., Alshahrani, M.M., Awadh, A.A. Al, Harhar, H., Omari, N. El, Qasem, A., Assaggaf, H., Moursi, N.H., Bouyahya, A., Gallo, M., & Faouzi, M. E. A. (2022). Chemical Composition, Antioxidant, Anti-Diabetic, Anti-Acetylcholinesterase, Anti- Inflammatory, and Antimicrobial Properties of Arbutus unedo L. and Laurus nobilis L. Essential Oils. Life, 12(11), 1-21. https://doi.org/10.3390/life12111876
  3. Alsamri, H., Athamneh, K., Pintus, G., Eid, A.H., & Iratni, R. (2021). Pharmacological and Antioxidant Activities of. antioxidants Review, 10(73), 1-27.
  4. Altın, S., Işık, M., Alp, C., Dikici, E., Köksal, E., Kırboğa, K. K., Rudrapal, M., Rakshit, G., Beydemir, Ş., & Khan, J. (2025). Therapeutic potential of Laurus nobilis extract by experimental and computational approaches: phenolic content and bioactivities for antioxidant, antidiabetic, and anticholinergic properties. Frontiers in Chemistry, 13(February), 1-23. https://doi.org/10.3389/fchem.2025.1541250
  5. Andrisano, V., Bartolini, M., Gotti, R., Cavrini, V., & Felix, G. (2001). Determination of inhibitors’ potency (IC50) by a direct high-performance liquid chromatographic method on an immobilised acetylcholinesterase column. Journal of Chromatography B: Biomedical Sciences and Applications, 753(2), 375-383. https://doi.org/10.1016/S0378-4347(00)00571-5
  6. Bal, S., Kaya, R., Gök, Y., Taslimi, P., Aktaş, A., Karaman, M., & Gülçin, İ. (2020). Novel 2- methylimidazolium salts: Synthesis, characterization, molecular docking, and carbonic anhydrase and acetylcholinesterase inhibitory properties. Bioorganic Chemistry, 94. https://doi.org/10.1016/j.bioorg.2019.103468
  7. Brinza, I., Boiangiu, R. S., Hancianu, M., Cioanca, O., Orhan, I.E., & Hritcu, L. (2021). Bay leaf (Laurus nobilis l.) incense improved scopolamine-induced amnesic rats by restoring cholinergic dysfunction and brain antioxidant status. Antioxidants, 10(2), 1-15. https://doi.org/10.3390/antiox10020259
  8. Bughio, F.M., & Wilkins, R.M. (2004). Influence of malathion resistance status on survival and growth of Tribolium castaneum (Coleoptera: Tenebrionidae), when fed on flour from insect- resistant and susceptible grain rice cultivars. Journal of Stored Products Research, 40(1), 65- 75. https://doi.org/10.1016/S0022-474X(02)00077-2
  9. Colovic, M.B., Krstic, D.Z., Lazarevic-Pasti, T.D., Bondzic, A.M., & Vasic, V.M. (2013). Acetylcholinesterase inhibitors: Pharmacology and toxicology. Current Neuropharmacology, 11(3), 315-335. https://doi.org/10.2174/1570159x11311030006
  10. Czerwinska, M.E., & Melzig, M.F. (2018). Cornus mas and cornus officinalis-analogies and differences of two medicinal plants traditionally used. Frontiers in Pharmacology, 9(AUG), 1-28. https://doi.org/10.3389/fphar.2018.00894

Kaynak Göster

APA
Kızıl, D. (2026). Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1862726
AMA
1.Kızıl D. Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.1862726
Chicago
Kızıl, Demet. 2026. “Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1862726.
EndNote
Kızıl D (01 Mart 2026) Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 2026
IEEE
[1]D. Kızıl, “Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi”, Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026, Mar. 2026, doi: 10.35229/jaes.1862726.
ISNAD
Kızıl, Demet. “Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.35229/jaes.1862726.
JAMA
1.Kızıl D. Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026. doi:10.35229/jaes.1862726.
MLA
Kızıl, Demet. “Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, sy 2026, Mart 2026, doi:10.35229/jaes.1862726.
Vancouver
1.Demet Kızıl. Doğu Karadeniz’in Önemli Bir Tarım Zararlısı Orosanga japonica (Melichar, 1898) (Homoptera: Ricaniidae)’ya Karşı Bitkisel Asetilkolinesteraz İnhibitörlerinin Değerlendirilmesi Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 01 Mart 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.1862726