STRATEGIES USED BY TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE LEARNERS IN THE PROCESS OF MAKING SENSE OF UNKNOWN WORDS

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1, 76 - 95, 01.03.2026

Elif Aktaş , Ahmet Turan Eş

https://doi.org/10.31464/jlere.1811867

https://izlik.org/JA39KL85CH

Öz

In teaching Turkish as a foreign language, vocabulary has an important role in the process of reading comprehension. Reading, which is a complex process with its cognitive and affective dimensions, is also one of the ways of enriching vocabulary. To decipher the symbols in a read text and to understand what is read, the meaning of the vocabulary elements in the text should be known. The enrichment of vocabulary in the process of foreign language teaching can be realised through both direct and indirect teaching methods. It is also necessary for a teacher to know and develop the strategies that students use to improve their vocabulary in teaching Turkish as a foreign language. At this point, vocabulary teaching should also focus on contributing to the development of the ability to infer the meaning of unknown words, teaching the ways of learning words alone and preventing mislearning at this point. The vocabulary of foreign language learners develops as they advance in level, but the learning process is not complete. At this point, it is also necessary to teach students to use correct inference strategies. In the teaching of vocabulary elements, various clues can be used to reach meaning. The aim of this study is to determine which strategies Turkish as a foreign language learners use in making sense of what they read. The study group of the research consists of 59 B2 and C1 level students studying at the Turkish Language Teaching Centre (TÖMER) of Alanya Alaaddin Keykubat University (ALKÜ). The data were collected within a period of 6 months during the 2023-2024 academic year. A 14-item 4-point Likert-type questionnaire developed by Ülper and Çetinkaya (2020) was used as a data collection tool in the study. The questionnaire includes questions about which strategies students use when they encounter words whose meanings they do not know and which clues they use when using the context-based prediction strategy. In the study, the descriptive survey model, which is a type of research conducted on large groups and in which the opinions of individuals in the group about a phenomenon or event are taken, was used. The data were analysed using percentage and frequency analysis. According to the results of the study, it was determined that students at B2 and C1 levels mostly tried to reach the meaning of the word by using the meaning of the paragraph or text based on the context.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish as a foreign language , inference strategies , vocabulary teaching.

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Bilinmeyen Kelimeleri Anlamlandırma Sürecinde Başvurdukları Stratejiler

https://izlik.org/JA39KL85CH

Öz

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz varlığı, okuduğunu anlamlandırma sürecinde önemli bir yer tutar. Bilişsel ve duyuşsal boyutlarıyla karmaşık bir süreç olan okuma, aynı zamanda söz varlığını zenginleştirme yollarından da birisidir. Okunan bir metindeki sembolleri çözmek ve okuduğunu anlamak için metindeki söz varlığı unsurlarının anlamının bilinmesi gerekir. Yabancı dil öğretimi sürecinde söz varlığının zenginleşmesi hem doğrudan hem de dolaylı öğretim yöntemleriyle gerçekleştirilebilir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrencilerin söz varlığını zenginleştirmek için kullandıkları stratejileri bilmek ve geliştirmek bir öğretici için de gereklidir. Bu noktada söz varlığı öğretimi, bilinmeyen sözcüklerin anlamını çıkarabilme becerisinin gelişimine katkı sağlamak, yalnız başına kelime öğrenme yollarını öğretmek ve bu noktadaki yanlış öğrenmelerin önüne geçmek hususlarına da odaklanmalıdır. Yabancı dil öğrenenlerin söz varlığı, düzey atladıkça gelişir ancak öğrenme süreci tamamlanmaz. Bu noktada öğrencilere doğru çıkarım stratejilerine başvurmayı da öğretmek gerekmektedir. Söz varlığı unsurlarının öğretiminde anlama ulaşabilmek için çeşitli ipuçlarından faydalanılabilir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin okuduklarını anlamlandırma sürecinde anlamı bilinmeyen kelimelerle karşılaştıklarında hangi stratejilere başvurduklarını belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi’nin (ALKÜ) Türkçe Öğretim Merkezi’nde (TÖMER) öğrenim gören B2 ve C1 düzeyinde 59 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde 6 aylık süre içerisinde toplanmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Ülper ve Çetinkaya (2020) tarafından geliştirilen 14 maddelik 4’lü likert tipi bir anket kullanılmıştır. Ankette öğrencilere anlamını bilmedikleri kelimelerle karşılaştıklarında hangi stratejilere başvurdukları ve bağlam temelli tahmin stratejisini kullanırken hangi ipuçlarından yola çıktıklarına yönelik sorular yer almaktadır. Çalışmada büyük gruplar üzerinde yürütülen ve gruptaki bireylerin bir olgu ve olayla ilgili görüşlerinin alındığı araştırma türü olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler, yüzde ve frekans analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre B2 ve C1 düzeylerindeki öğrencilerin en çok bağlamdan hareketle paragrafın veya metnin anlamını bir bütün olarak kullanarak sözcüğün anlamına ulaşmaya çalıştıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi , çıkarım stratejileri , kelime öğretimi.

Kaynakça

• Apaydın, D. (2007). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sözcük öğretimi üzerine bir yöntem denemesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Baskın, S., İscan, A., Karagöz, B., & Birol, G. (2017). The use of vocabulary learning strategies in teaching Turkish as a second language. Journal of Education and Practice, 8(9), 126-134.
• Behbahani, A. R. (2016). A survey of university students’ knowledge of vocabulary learning strategies and influential factors in middle east. Journal of Language Teaching and Research, 7(4), 646-654.
• Biçer, N., & Polatcan, F. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kelime öğrenme stratejilerinin değerlendirilmesi. Journal of Turkish Research Institute, 54, 811-828.
• Brown, H. D. (2001). Teaching by principles an interactive approach to language pedagogy. Addison Wesley Longman.
• Büyükahıska, D., & Çebi Kozallık, R. H. (2018). Yabancı dil öğrencilerinin kelime öğrenme stratejileri kullanım sıklıkları. Electronic Turkish Studies, 13(19), 307-327.
• Büyükikiz, K. K., & Hasırcı, S. (2013). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde sözcük öğretimi üzerine bir değerlendirme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(21), 145 155.
• CEFR (2020). Common european framework of reference for languages: learning, teaching assessment companion volume with new descriptors. Council of Europe.
• Cemiloğlu, M., & Ogur, E. (2016). Okuma öğretiminde biliş ve üst-biliş stratejileri. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 1(1), 46-53.
• Demirel, M. V. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere kelime öğretiminde farklı kelime gruplarının kullanımının etkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 2(4), 286-299.
• Erkuş, A. (2005). Bilimsel araştırma sarmalı. Seçkin Yayınevi.
• Güneş, F. (2011). İlköğretimde sesli okumanın önemi ve yararları. Millî Eğitim Dergisi, 41(191), 7-23.
• Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. baskı). Nobel Akademi Yayıncılık.
• Kütükoğlu, A. İ. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin kullandıkları dil öğrenme stratejileri ve belirsizlik hoşgörüsü düzeyleri. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Memiş, M. (2019). Yabancılara Türkçe öğretenlerin başvurdukları kelime öğretim stratejilerinin belirlenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(28), 275-300.
• Nazarı, N., & Gürlek, M. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Afgan öğrencilerin sözcük öğrenme stratejileri. Dilbilim, 37, 89-104.
• Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
• Qian, D. D. (2004). Second language lexical inferencing: Preferences, perceptions, and practices, In Paul Bogaards & Batia Laufer (Eds.) Vocabulary in a Second Language: Selection, acquisition, and testing, Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
• Serçe, H. (2019). Kelime öğrenme stratejileri öğretiminin kelime öğrenme ve strateji kullanma üzerindeki etkileri. Turkish Studies Educational Sciences 14(4), 1675-1695. DOI: 10.29228/TurkishStudies.23327 ISSN: 2667-5609.
• Tok, M., & Yıgın, M. (2014). Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde öğrencilerin kullandıkları kelime öğrenme stratejileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 265-276.
• Ülper, H. & Kiraz, E. (2018). Metni kavramada belirleyici olan bilinmeyen sözcük oranı eşikleri: Ortaokul öğrencileri açısından bir durum belirleme çalışması. Uzun, N. E. ve Bozkurt, B. Ü. (Ed.), Türkçenin eğitimi-öğretiminde kuramsal ve uygulamalı çalışmalar-10 içinde (s. 25-37). İstanbul: İstanbul Okan Üniversitesi Yayınları.
• Ülper, H., & Çetinkaya, G. (2020). Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin okuma sürecinde bilinmeyen sözcüklerle karşılaşınca başvurdukları çıkarım stratejilerine ilişkin görünümler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 107-121.
• Wei, N. (2016). Gender differences in the use of English vocabulary learning strategies in Chinese senior high schools. Studies in Literature and Language, 12(4), 58-62.
• Yıgın, M. (2013). Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde öğrencilerin kullandıkları kelime öğrenme stratejileri. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi.