ETİK İLKELER

Talim Etik İlkeleri; yazarlar, hakemler ve yayıncılar için kaliteli bilimsel yayınlar, etik standartlar ve bilimsel bilgiye güven oluşturmak için yazılmıştır. Dergimizin etik ilkeleri, Committee on Publication Ethics (COPE) ve Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
ç) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
d) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
e) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
f) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
g) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
h) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,

Yayıncının Etik Sorumlukları
Talim Dergisi’nin yayıncısı olan Önder İmam Hatipler Derneği, kamu yararını gözeten ve kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşudur.
Editörler Kurulu başkanı olarak bir editör ve duruma göre bir ya da birden fazla editör yardımcısı ile alan editörleri belirlenir. Editör, makalenin konusuna göre, gerekli olduğunda bir alan editörüne incelemesi için makale gönderebilir.

Talim Dergisi Editörler Kurulu’nun Sorumlulukları
• Talim Dergisi'ne başvurusu yapılan her makaleden, hatta yayımlanmasından sonraki tüm süreçlerinden Talim Dergisi Editörler Kurulu sorumludur. Bu sorumluluk, dergiyle ilgili konularda verilen kararlarda yalnızca kamu yararını düşünerek; kişisel kazancı düşünmeden, bağımsız olarak karar vermeyi gerektirir. Yayıncı ve Editörler Kurulu arasındaki ilişki bağımsızlık ilkesine dayanır, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncıdan ve diğer kişi ve kuruluşlardan bağımsızdır.
• Talim Dergisi Editörler Kurulu, Dergiyi sürekli geliştirmeye, yayın niteliğini yükseltmeye çaba gösterir.
• Talim Dergisi Editörler Kurulu, yayın, kör hakemlik, değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasını sağlar.
• Talim Dergisi Editörler Kurulu, Talim Dergisi'nde yayınlanmış makale yazarlarının telif hakkını korur.
• Talim Dergisi Editörler Kurulu, makale ve dergi yayım sürecinde fikri mülkiyet hakları, bilimsel-etik olmayan davranışlarla, intihalle ilgili önlemleri almada sorumludur.
• Kurul, yazar(lar)ın bilgi gereksinimlerini içeren bir “Yazar Kılavuzu”, hakemlerin değerlendirme aşamasında gerek duyacakları bilgileri içeren “Hakem Kılavuzu” hazırlar, gerektiğinde günceller.
• Talim Dergisi Editörler Kurulu, her makalenin kayıtlarını, dergiyle ilgili yazışmaları elektronik ya da basılı olarak saklar.

Başeditör, Editör, Editör Yardımcıları ve Alan Editörlerinin Etik Sorumlulukları
• Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacı, uygulayıcı ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamaya gerektiğinde dönüt vermeye, yayın sürecinde düzeltme, açıklama gerektiren konularda açıklık ilkelerine göre davranmaya çaba gösterirler.
• Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken, makalelerin özgün olmasına, bilimsel alandaki yazına, okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılara katkı sağlamasına özen gösterirler.
• Editörler, makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerli ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde tutarlar.
• Editörler, derginin yayın politikaları arasında bulunan kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygular, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutar, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlarlar.
• Editörler, makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak gönderir, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklerler.
• Editörler, makalenin yansız değerlendirilmesi için editörler, hakemler ve yazar(lar) arasındaki çıkar çatışması-çıkar birliği olup olmamasını göz önüne alırlar.
• Editörler, akademik görgü kurallarına uymayan ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellerler.
• Editörler, dergi yayın süreçlerini yayın politikaları ve kılavuzlara uygun işletilmesini sağlar.
• Editörler, yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korurlar.
• Editörler, makalelerdeki hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirmelerin düzeltilmesini sağlarlar.
• Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet hakkını korur, ihlal olması durumunda derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunurlar.
• Editörler, Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı eleştirileri dikkate alırlar, eleştirilen makalelerin yazar(lar)ına yanıt hakkı tanırlar.
• Editörler olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da göz önünde bulundururlar.
• Editörler, dergiye iletilen yakınmaları inceler ve gerekli açıklamaları yaparlar.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Talim Dergisi makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın hakemleri, hakemlerin yazarları tanımadıkları iki yönlü kör hakemlik ilkesi uygulanır, hakemler yazarlar ile doğrudan iletişim kuramaz; makale değerlendirme formları ve metin üzerinde belirtilen notlar ile düzeltme istemleri dergi yönetim sistemi üzerinden editörlerce yazar(lar)a iletilir. Talim Dergisi’ne başvurusu yapılan makaleleri değerlendirecek hakemler şu etik sorumlulukları taşımalıdır:
• Hakemler yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi yansızlık ve gizlilik içinde yapmalıdır.
• Uyruk, cinsiyet, dinsel inanç, siyasal inanç ve ticari kaygılar, değerlendirmenin yansızlığını bozmamalıdır.
• Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
• Hakemler, değerlendirmeyi akademik görgü kurallarına uygun biçimde, yapıcı bir dille yapmalı; hakaret ve düşmanlık içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
• Hakemler değerlendirmesini kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidirler.

Yazarların Etik Sorumlulukları
Talim Dergisi'ne makale başvurusu yapan yazar(lar)ın etik sorumlulukları şu şekilde özetlenebilir:
• Yazar(lar), başka yerde yayımladıkları ya da yayımlanmak üzere gönderdikleri bir makaleyi Talim Dergisi'ne göndermemelidir.
• Yazar(lar), makale yazımı sırasında yararlandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda doğru biçimde atıf yapmalıdır.
• Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalıdır
• Yayınlanma başvurusu yapılan makaleyle ilgili çıkar çatışması-çıkar birliği olan kişileri editörlere bildirmelidir.
• Değerlendirme sürecinde yazar(lar)dan makalelerine ilişkin bilgi ya da ham veri istenmesi durumunda beklenen bilgileri editörlere sunmalıdırlar.
• Yazar(lar), makalelerinde kullandıkları verilerin kullanım haklarına, araştırma-çözümlemelerle ilgili izinlerin ya da üzerinde araştırma yaptıkları katılımcıların onayının alındığını belgelemelidirler.
• Yazar(lar), değerlendirme ve erken görünüm aşamasındaki ya da elektronik ortamda yayımlanmış makalesiyle ilgili hatayı fark ettiklerinde bilgi vermek, düzeltmek ya da geri çekmek için editörle iletişime geçmelidir.
• Yazar(lar), etik kurul kararı gerektiren anket, ölçek, görüşme, gözlem, odak grup çalışması gibi nicel ya da nitel yöntemlerle veri toplamayı gerektiren araştırmalar için etik kurul onayı aldığını; etik kurul adı, karar tarihi ve sayısı aday makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtmeli, etik kurul kararını gösteren belgeyi makalenin başvurusuyla birlikte sisteme yüklemelidir.
• Yazar(lar)dan derleme makaleler için etik kurul onayı istenmez. Bununla birlikte etik kurul kararı gerektirmeyen makalelerde de, etik kurul kararının gerekmediği, makalenin ilk-son sayfasında ve yöntem bölümünde belirtilmelidir.

Araştırma Etiği ve Bilimsel Sorumluluk İlkeleri
• Araştırmaların planlanması, yürütülmesi, raporlanması ve yayımlanması süreçlerinde bilimsel dürüstlük, tarafsızlık, güvenilirlik ve şeffaflık esas alınmalıdır. Araştırmacılar; veri üretimi, analiz ve yorumlama aşamalarında yanıltıcı, eksik veya manipülatif uygulamalardan kaçınmalı; tüm süreçleri gerektiğinde doğrulanabilecek şekilde kayıt altına almalıdır.
• Araştırmaya katılan bireyler ve araştırma ekibi, çalışmanın amacı, yöntemi, kapsamı, süresi, veri toplama araçları ve elde edilen verilerin hangi amaçlarla kullanılacağı konusunda açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmelidir. Katılımcıların araştırmaya ilişkin tüm sorularına yeterli açıklama yapılmalı ve bilinçli onam süreci eksiksiz şekilde yürütülmelidir.
• Katılımcılardan elde edilen kişisel veriler ve özel bilgiler gizlilik ilkesi çerçevesinde korunmalıdır. Verilerin saklanması, işlenmesi ve paylaşılması süreçlerinde ulusal ve uluslararası veri koruma düzenlemelerine uygun hareket edilmeli; anonimlik ve mahremiyet ilkeleri gözetilmelidir. Katılımcı kimliklerinin ifşa edilmesine yol açabilecek her türlü bilgi güvenli biçimde korunmalıdır.
• Araştırmalara katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmalıdır. Katılımcılar üzerinde herhangi bir baskı, yönlendirme, tehdit ya da maddi-manevi zorlayıcı unsur oluşturulmamalıdır. Katılımcılara, istedikleri anda gerekçe göstermeksizin araştırmadan çekilebilecekleri açıkça bildirilmelidir.
• Araştırma sürecinde bireylerin fiziksel, psikolojik, sosyal, kültürel ve ekonomik açıdan zarar görmemesi için gerekli tüm önlemler alınmalıdır. Olası riskler önceden değerlendirilerek zarar azaltıcı stratejiler geliştirilmelidir. Çocuklar, engelli bireyler, yaşlılar veya karar verme yeterliliği sınırlı gruplarla yürütülen çalışmalarda ek etik hassasiyet gösterilmeli; gerekli durumlarda yasal temsilci onayı alınmalıdır.
• Araştırmacılar bilimsel bağımsızlıklarını korumalı ve çalışma sonuçlarını etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını şeffaf biçimde açıklamalıdır. Finansal destekler, sponsorluk ilişkileri, kurum bağlantıları ve proje destekleri açıkça beyan edilmelidir. Araştırmanın sonuçları hiçbir kişi, kurum veya kuruluşun çıkarları doğrultusunda değiştirilmemelidir.
• Bilimsel yayın etiği ilkelerine uygun davranılmalı; intihal, sahtecilik, çarpıtma, dilimleme ve haksız yazarlık gibi etik ihlallerden kaçınılmalıdır. Kaynak gösterimi akademik kurallara uygun şekilde yapılmalı ve kullanılan tüm bilimsel katkılar doğru biçimde atıflandırılmalıdır.
• Araştırma sonuçları toplum yararı gözetilerek değerlendirilmelidir. Bilimsel bilginin yanlış yorumlanmasına veya kamuoyunun yanıltılmasına neden olabilecek eksik ya da yanıltıcı açıklamalardan kaçınılmalıdır. Araştırmacılar, bilimsel iletişim süreçlerinde akademik sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir.
• Yapay zekâ, dijital analiz araçları veya otomatik veri işleme sistemlerinin kullanıldığı araştırmalarda, kullanılan teknolojilerin çalışma kapsamındaki rolü açıkça belirtilmeli; veri güvenliği, doğruluk ve etik kullanım ilkeleri dikkate alınmalıdır.

Etik İlkelere Uymayan Durumun Editöre Bildirilmesi
Talim Dergisi'nde editörler, hakemler, yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da değerlendirme sürecindeki, erken görünümdeki ya da yayımlanmış bir makale ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılması durumunda talimdergisi@gmail.com adresine ileti yoluyla bildirilmesi gerekir.