Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Turkish Journal of Special Education Research and Practice (TRSPED), bir Çıkar Çatışması politikasına sahiptir ve İnsan Katılımcıları ve/veya Hayvanlar ile yapılan araştırmalar ile Bilgilendirilmiş Onam konusunda uluslararası, ulusal ve/veya kurumsal standartlara uymaktadır. Dergi, etik ihlal durumlarıyla başa çıkma konusunda Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) ilkelerini benimsemekte ve takip etmektedir. Dergi, gönderilen çalışmaların incelenmesi için intihal tespit yazılımı kullanabilir. İntihal tespit edilmesi durumunda, COPE’un intihal ile ilgili yönergeleri izlenecektir. Bu dergide yayımlanan içerikler hakem değerlendirmesinden geçmektedir (Çift Kör).

14 Temmuz 2023
Yayın Etiği ve Yayın Kötüye Kullanımı Bildirimi

Turkish Journal of Special Education Research and Practice (TRSPED) ve yayınevi, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) üyesidir. Bu nedenle dergi, COPE Editörler için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Kılavuzları ile COPE Temel Uygulamaları’na uymaktadır.

Aşağıda bazı temel noktalar özetlenmiştir; ancak kapsamlı ayrıntılar için yukarıda belirtilen belgelere başvurulması önerilir.

Editoryal Sorumluluklar

Adalet ve Editoryal Bağımsızlık
TRSPED’e gönderilen makaleler, önemleri, özgünlükleri, çalışmanın geçerliliği ve açıklığı da dahil olmak üzere yalnızca akademik değerlerine göre değerlendirilir. Editoryal ekip bu değerlendirmeleri, yazarların ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, etnik kökeni, vatandaşlığı, dini inancı, politik felsefesi veya kurumsal bağlılığını dikkate almaksızın yapar. Düzenleme ve yayımlama kararları, hükümetler veya diğer herhangi bir kurum tarafından dayatılan dış politikalardan bağımsızdır. Editör, tüm editoryal içerik üzerinde tam yetkiye sahiptir ve yayın programını belirler.

Gizlilik
Editörler ve editoryal personel, gönderilen makalelerin gizliliğini korumakla yükümlüdür. Bir makaleye ilişkin bilgiler yalnızca sorumlu yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editoryal danışmanlar ve gerektiğinde yayınevi ile paylaşılmalıdır.

Açıklama ve Çıkar Çatışması
Editörler ve editoryal kurul üyeleri, gönderilen bir makaleden elde edilen yayımlanmamış bilgileri kendi araştırmaları için kullanmadan önce yazarlardan açık yazılı onay almak zorundadır. Makale değerlendirme süreci sırasında elde edilen ayrıcalıklı bilgileri gizli tutmalı ve kişisel çıkar için kullanmaktan kaçınmalıdırlar. Editörler, yazarlar, şirketler veya makalelerle ilişkili kurumlarla rekabet, iş birliği veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmalarının bulunduğu durumlarda ilgili makaleyi değerlendirme sürecinden çekilmelidir. Bu tür durumlarda makale, editoryal kurulun başka bir üyesi tarafından ele alınacaktır.

Yayın Kararları
Editörler, yayımlanmak üzere gönderilen tüm makalelerin alanında en az iki uzman tarafından hakem değerlendirmesinden geçirilmesini sağlar. Editör, çalışmanın doğrulanması, araştırma topluluğu ve okuyucular için önemi, hakem görüşleri ve iftira, telif hakkı ihlali ve intihal ile ilgili yasal gereklilikleri dikkate alarak nihai yayın kararından sorumludur. Editör, nihai kararı vermeden önce diğer editörlere veya hakemlere danışabilir.

Soruşturmalara Katılım ve İş Birliği
Editörler, gönderilen makaleler veya yayımlanmış çalışmalarla ilgili ortaya çıkan etik kaygıları ele almaya kararlıdır. Etik dışı yayıncılık davranışına ilişkin herhangi bir durum, yayımdan yıllar sonra ortaya çıksa bile, titizlikle incelenecektir. TRSPED editörleri, şüpheli etik ihlallerle ilgilenirken COPE Akış Şemalarını takip eder. Etik bir sorunun geçerli olduğu tespit edilirse, dergi bir düzeltme, geri çekme, endişe bildirimi veya ilgili başka bir not yayımlayacaktır.

Hakem Sorumlulukları

Editoryal Kararlara Katkı
Hakem değerlendirmesi, editörlerin bilinçli editoryal kararlar almasına yardımcı olur ve yapıcı geri bildirim yoluyla yazarların makalelerini geliştirmelerine katkı sağlar. TRSPED, bilimsel sürece katkıda bulunmak isteyen araştırmacıların adil bir hakem değerlendirmesine katılma yükümlülüğü olduğuna inanır.

Zamanında Geri Dönüş
Bir makaleyi değerlendirmek için yeterli niteliklere sahip olmadığını düşünen veya değerlendirmeyi verilen süre içinde tamamlayamayacak olan hakemler, editörleri derhal bilgilendirmeli ve daveti reddetmelidir. Bu durum, alternatif hakemlerle iletişime geçilmesine olanak sağlar.

Gizlilik
Hakemler, değerlendirme için kendilerine gönderilen tüm makaleleri gizli belgeler olarak ele almalıdır. İstisnai durumlar dışında ve Editör tarafından yetkilendirilmedikçe makaleleri başkalarıyla paylaşmamalı veya tartışmamalıdırlar. Bu gizlilik yükümlülüğü, değerlendirme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.

Nesnellik Standartları
Değerlendirmeler nesnel bir şekilde yapılmalı ve hakemler gözlemlerini açık bir şekilde ifade ederek yazarların makalelerini geliştirmelerine yardımcı olacak destekleyici gerekçeler sunmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiri uygun değildir.

Kaynakların Belirtilmesi
Hakemler, yazarların gözden kaçırmış olabileceği ilgili yayımlanmış çalışmaları belirlemelidir. Daha önceki yayınlarda yer alan gözlem, türetme veya argümanların uygun şekilde atıf aldığından emin olmalıdırlar. Ayrıca hakemler, değerlendirilmekte olan makale ile yayımlanmış veya yayımlanmamış diğer çalışmalar arasında önemli benzerlik veya örtüşme olduğunu fark ederlerse editörleri bilgilendirmelidir.

Açıklama ve Çıkar Çatışması
Yazarlar, şirketler veya makaleyle ilişkili kurumlarla rekabet, iş birliği veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmasına sahip hakemler, editörleri derhal bilgilendirmelidir. Çıkar çatışmalarını beyan etmeli ve değerlendirme davetini reddederek alternatif hakemlerin atanmasına olanak sağlamalıdırlar. Değerlendirme davetini reddeden hakemler de makaleye ilişkin gizliliği korumalıdır. Hakem değerlendirme sürecinde elde edilen yayımlanmamış materyaller, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hakemin kendi araştırmalarında kullanılmamalıdır. Hakemler, hakemlik süreci yoluyla elde ettikleri ayrıcalıklı bilgileri veya fikirleri gizli tutmalı ve değerlendirme davetini reddetseler dahi bunları kişisel çıkarları için kullanmamalıdır.

Yazar Sorumlulukları

Raporlama Standartları
Özgün araştırma yazarları, çalışmalarını ve sonuçlarını doğru bir şekilde sunmalı ve ardından önemine ilişkin nesnel bir tartışma yapmalıdır. Başkalarının çalışmayı tekrar edebilmesini sağlamak için yeterli ayrıntı ve kaynaklar eklenmelidir. Derleme makaleleri doğru, nesnel ve kapsamlı olmalı; editoryal görüş yazıları ise bu şekilde açıkça belirtilmelidir. Sahte veya bilerek hatalı beyanlar etik dışı ve kabul edilemez olarak değerlendirilir.

Veri Erişimi ve Saklanması
Yazarlardan, editoryal inceleme amacıyla makaleleri ile birlikte çalışmalarına ait ham verileri sağlamaları istenebilir. Yazarlar, mümkünse verileri kamuya açık hale getirmeye istekli olmalıdır. Her durumda, yazarlar katılımcı gizliliğine ve özel mülkiyete ilişkin yasal haklara saygı göstererek, verilerin yayımdan sonra en az 10 yıl boyunca diğer yetkin araştırmacılar tarafından erişilebilir olmasını sağlamalıdır.

Özgünlük ve İntihal
Yazarlar yalnızca özgün çalışmalar sunmalı ve başkalarının çalışmalarına ve ifadelerine uygun şekilde atıf yapmalıdır. Önceki yayınlardan gelen etkiler belirtilmelidir. Her türlü intihal etik dışı ve kabul edilemez olarak değerlendirilir.

Çoklu Gönderim ve Eşzamanlı Yayınlar
Yazarlar, esasen aynı araştırmayı tanımlayan makaleleri birden fazla dergiye veya birincil yayına göndermemelidir. Daha önce başka bir yerde yayımlanmış bir makalenin gönderilmesi de yasaktır. Bir makalenin aynı anda birden fazla dergiye gönderilmesi etik dışı ve kabul edilemezdir. Bununla birlikte, belirli türdeki makalelerin (örneğin klinik kılavuzlar, çeviriler) ikincil yayını, ilgili dergilerin yazarları ve editörleri tarafından kabul edilmesi durumunda bazı koşullarda gerekçelendirilebilir. Birincil belge, ikincil yayında belirtilmelidir.

Makalenin Yazarlığı
Bir makalede listelenen yazarlar belirli yazarlık kriterlerini karşılamalıdır. Çalışmanın kavramsallaştırılması, tasarımı, yürütülmesi, veri toplama süreci veya analiz/yorumlama aşamalarına önemli katkılarda bulunmuş olmalıdırlar. Yazarlar, makaleyi yazmış veya eleştirel olarak gözden geçirmiş, son halini görüp onaylamış ve yayımlanmak üzere gönderilmesini kabul etmiş olmalıdır. Önemli katkı sağlayan ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan kişiler, yazılı izinleri alınarak "Teşekkür" bölümünde belirtilmelidir. Sorumlu yazar, ortak yazarların uygun şekilde dahil edilmesinden ve tüm ortak yazarların son makaleyi onaylayıp gönderilmesini kabul ettiklerinden emin olmaktan sorumludur.

Açıklama ve Çıkar Çatışması
Yazarlar, makalelerinde sunulan sonuçları veya yorumları etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını açıklamalıdır. Bu çatışmalar, konu ile ilgili istihdam, danışmanlık, hisse sahipliği, üyelikler veya kişisel/mesleki ilişkiler gibi finansal veya finansal olmayan çıkarları içerebilir. Çalışma için sağlanan tüm finansal destek kaynakları açıklanmalıdır.

Kaynakların Belirtilmesi
Yazarlar, başkalarının çalışmalarını uygun şekilde belirtmeli ve kendi çalışmalarına katkıda bulunan etkili yayınlara atıf yapmalıdır. Özel olarak elde edilen bilgiler, kaynağın açık yazılı izni olmadan kullanılmamalı veya rapor edilmemelidir. Yazarlar, ilgili çalışmanın yazarlarından yazılı izin almadan, makale veya proje değerlendirme gibi gizli hizmetler yoluyla elde edilen bilgileri kullanmamalıdır.

Tehlikeler ve İnsan veya Hayvan Denekler
Bir çalışma doğası gereği tehlike içeren kimyasallar, prosedürler, ekipmanlar veya materyaller içeriyorsa, yazarlar bunları makalede açıkça belirtmelidir. Hayvanlar veya insan katılımcılarla yapılan çalışmalar ilgili yasalara ve kurumsal yönergelere uygun olmalı ve yazarlar bu gerekliliklere uyduklarını belirtmelidir. Yazarlar, insan katılımcıları içeren deneyler için bilgilendirilmiş onam alındığını doğrulayan bir beyanı makaleye dahil etmelidir. İnsan katılımcıların gizlilik haklarına her zaman saygı gösterilmelidir.

Hakem Değerlendirmesi
Yazarların hakem değerlendirme sürecine aktif olarak katılması ve editörlerin ham veri, açıklama, etik onaylar, hasta onayları ve telif hakkı izinleri taleplerine hızlı bir şekilde yanıt vererek tam iş birliği göstermesi beklenir. Düzeltme talep edildiğinde, yazarlar hakem yorumlarını sistematik olarak, madde madde ve verilen süre içinde ele almalı, makaleyi buna göre revize etmeli ve yeniden göndermelidir.

Yayımlanmış Çalışmalardaki Hataların Düzeltilmesi
Yazarlar yayımlanmış çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar fark ederlerse, dergi editörlerini veya yayınevini derhal bilgilendirmeli ve makalenin düzeltme (erratum) veya ciddi durumlarda geri çekme yoluyla düzeltilmesi için iş birliği yapmalıdır. Editörler veya yayınevi, önemli hatalar veya yanlışlıklar hakkında üçüncü bir taraftan bilgi edinirse, yazarlar makaleyi derhal düzeltmeli veya geri çekmeli ya da çalışmanın doğruluğunu destekleyen kanıtlar sunmalıdır.

Yayınevi Sorumlulukları

Etik Dışı Yayıncılık Davranışlarının Ele Alınması
Yayınevi, editörlerle yakın iş birliği içinde, bilimsel suistimal, sahte yayıncılık veya intihal iddialarını ya da kanıtlarını ele almaktan sorumludur. Durumu açıklığa kavuşturmak ve etkilenen makaleyi düzeltmek için uygun önlemler alınacaktır. Bu önlemler, bir düzeltme (erratum), açıklama yayımlanmasını veya ciddi durumlarda çalışmanın geri çekilmesini içerebilir. Yayınevi ve editörler, araştırma suistimali içeren çalışmaların yayımlanmasını belirleme ve önleme konusunda kararlıdır ve bu tür etik dışı davranışları teşvik etmeyecek veya bilerek izin vermeyecektir.

Dergi İçeriğine Erişim
Yayınevi, bilimsel araştırmaların kalıcı olarak erişilebilir olmasını ve korunmasını sağlamaya kendini adamıştır. Kuruluşlarla iş birliği yaparak ve dijital arşivini sürdürerek, yayınevi dergi içeriğine zaman içinde erişilebilirliği garanti eder.