Nilüfer Açıkalın’ın Dimdik Ayakta Her An Tetikte Kitabındaki Öyküleri Üzerine

Öz

Türk edebiyatında kadını konu alan metinlerde kadının kimlik kazanma süreci yerine, kimlik kazanma sürecindeki sorunlar daha çok ele alınmıştır. Nilüfer Açıkalın da benzer bir duyarlıkla hareket ederek öykülerini kaleme almıştır. Günümüz Türk öykücülerinden Açıkalın, sinema ve tiyatro oyunculuğuyla tanınmaktadır. Açıkalın’ın, Dimdik Ayakta Her An Tetikte adlı kitabı on iki öyküden oluşur. Yazarın bu öykülerinde konu ve temalar kadın olgusu etrafında şekillenir. Kadın yaşantısına eğilen Açıkalın, onların erkek egemen toplumdan kaynaklanan kimlik ve özne olma sorunlarını ele alır. Kadın duyarlığı ve kadın dilinin hâkim olduğu bütün öykülerde anlatıcı ve başkişiler hep kadındır.  Toplumun orta kesiminden olan başkişiler, erkek egemen toplumdaki değerlerle mücadele eden ve kendiliğini kurmaya çalışan kadınlardır. Kadın karakterlerin iç gerçekliğini yansıtmak için anlatımda iç monolog tekniğini kullanan yazar, zaman zaman da diyaloga başvurur. Öykülerde şiddetle mizah, gerçekle fantastik iç içedir. Bütün öykülerinde aforizmalara, dil oyunları, atasözleri, deyimlere ve argoya da anlatımda yer verdiği görülür. Açıkalın, öykülerinde metinler arası ilişkiler yoluyla yeni anlamlar üretmeye çalışır. Bu çalışmada, Nilüfer Açıkalın’ın Dimdik Ayakta Her An Tetikte adlı kitabında yer alan öykülerin tematik incelenmesindeki amaç, yazarın kadın sorununa ve kadın kimliğine bakışını belirlemektir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın
• Kimlik
• Yalnızlık
• Nilüfer Açıkalın

About The Stories In Nilufer Açıkalın’s Book Dimdik Ayakta Her An Tetikte

Öz

In Turkish literature, texts focusing on women have tended to address the problems encountered in the process of identity formation rather than the process itself. Nilüfer Açıkalın has also written her stories with a similar sensitivity. Açıkalın, one of today's Turkish storytellers, is known for her work in cinema and theater. Her book, Dimdik Ayakta Her An Tetikte, consists of eleven stories. In these stories, the author's themes and subjects revolve around the female experience. Focusing on women's lives, Açıkalın addresses their issues of identity and subjectivity stemming from a male-dominated society. In all the stories, where female sensitivity and female language prevail, the narrator and main characters are women. The main characters, who come from the middle class, are women who struggle against the values of a male-dominated society and strive to establish their own identities. The author uses the technique of internal monologue in the narration to reflect the inner reality of the female characters, occasionally resorting to dialogue. In her stories, violence and humor, reality and fantasy are intertwined. All of her stories feature aphorisms, wordplay, proverbs, idioms, and slang. Açıkalın attempts to produce new meanings through intertextual relationships in her stories. In this study, the stories in Nilüfer Açıkalın's book Dimdik Ayakta Her An Tetikte will be examined in a thematic context in an attempt to reveal the author's perspective on women's issues and female identity. 

Anahtar Kelimeler

• Woman
• Identity
• Loneliness
• Nilüfer Açıkalın

Kaynakça

1. Açıkalın, N. (2020). Dimdik Ayakta Her An Tetikte. [EK1.1]Doğan Yayıncılık.
2. Ağaoğlu, N., & Saral, Z. (2013). Edebiyatımızda Kadın Yazarlar Sözlüğü. Phoneix Yayınları.
3. Altınkaynak, H. (2008). Edebiyatımızda Yazarlar ve Şairler Sözlüğü. Doğan Kitap.
4. Argunşah, H. (2016). Kendini Yazmak / Kadın ve Edebiyat, Kesit Yayınları.
5. Bachelard, G. (2014). Mekânın Poetikası (Çev. Alp Tümertekin). İthaki Yayınları.
6. Borgna, E. (2019). Ruhun Yalnızlığı (Çev. Meryem Mine Çilingiroğlu). Yapı Kredi Yayınları.
7. Butler, J. (2017). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi (Çev. Başak Ertür). Metis Yayıncılık.
8. İmançer, D. (2019). Yazmak, Kimlik ve Metin Odağında Türk Edebiyatında Kadın Yazarlar içinde (Haz: Nesrin Karaca). “Feminizm ve Yeni Yönelimler”. Akçağ Yayınları. s. 422-429.

9. Kaylı, D. Ş. (2012). Özgürleşme ve Kadın Bedeni. İlya Yayınevi.
10. Kesim, S.- Kar, A. (2010). Kadın ve Bedeni içinde (Haz: Yasemin İnceoğlu-Altan Kar). “Plastik Cerrahi, ‘Tanrım Beni Baştan Yarat..!’ Metaforunu Mümkün Kılabilir Mi?”. s. 173-194. Ayrıntı Yayınları.
11. Koşan, Z. E. (2021). Modern Türk Romanında Ayna İmgesi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
12. Menteşe, O. B. (2019). Yazmak, Kimlik Ve Metin Odağında Türk Edebiyatında Kadın Yazarlar içinde (Haz: Nesrin Karaca). “Toplumsal Kimlik ve Kadın Yazarlığı”. Akçağ Yayınları. s. 398-405.
13. Phillips, A. (2025). Yasak Olmayan Hazlar. (Çev: Saliha Nilüfer). Metis Yayınevi.
14. Sayak, B. (2023). Erkeğin İnkılabı, 100. Yılında Cumhuriyet’i ve Romanı Erkek(lik) Üzerinden Okumak 1923–1938. Çizgi Yayınevi.
15. Orhanoğlu, H. (2021). İmgeler Atlası. Ketebe Yayınları.
16. Özbek, Y. (2007). Okumak, Anlamak, Yorumlamak. Çizgi Yayınevi.
17. Tosun, N. (2011). Modern Öykü Kuramı. Hece Yayınları.
18. User, İ. (2010). Kadın ve Bedeni içinde (Haz: Yasemin İnceoğlu-Altan Kar). “Biyoteknolojiler ve Kadın Bedeni”. (s. 133-169). Ayrıntı Yayınları.
19. Yağmur, S. (2007). Mesnevi’den İnciler. Esra Yayınları.
20. Türk Dil Kurumu. (Yalnızlık) Türkçe Sözlük. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr (11.11.2025)