Kadın, Doğa ve Teknoloji: Ekofeminizm ve Xenofeminizm Arasında Bir Diyalektik

Öz

“Kadın” kavramı yalnızca biyolojik bir cinsiyeti ifade etmemekte, tarihsel olarak kadınlığa yüklenen toplumsal roller ve ataerkil anlamlarla birlikte şekillenmektedir. Feminizm, kadınların maruz kaldığı eşitsizlikleri ve bu eşitsizlikleri üreten toplumsal yapıları sorgulayan farklı düşünsel yaklaşımları bünyesinde barındırmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde kadınların farklı coğrafyalarda ve farklı toplumsal koşullarda yürüttükleri hak mücadeleleri, feminist düşüncenin de çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır. Bu doğrultuda farklı dönemlerde farklı kuramsal temeller üzerine birçok feminist yaklaşım gelişmiştir. Ekofeminizm ve xenofeminizm; kadın, doğa ve teknoloji ilişkisinin farklı boyutlarını görünür kılan iki önemli yaklaşım olarak karşımıza çıkmaktadır. Kadın, doğa ve teknoloji arasındaki ilişkinin hangi düşünsel temellere sahip olduğu ve bu ilişkinin ekofeminizm ile xenofeminizm tarafından nasıl yorumlandığı bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı; kadın, doğa ve teknoloji arasındaki ilişkinin doğal, sabit ve verili bir yapı olmadığını ekofeminizm ve xenofeminizm üzerinden incelemektir. Bu doğrultuda iki yaklaşımın kesiştikleri ve ayrıştıkları noktalar incelenecektir. Ancak çalışma kapsamında çevre etiği ve teknoloji felsefesinin tarihsel gelişimi ayrıntılı biçimde ele alınmayacak, bu alanlara yalnızca araştırmanın kapsamı doğrultusunda değinilecektir. 

Anahtar Kelimeler

• Feminizm
• Ekofeminizm
• Xenofeminizm
• Ekoloji
• Doğa
• Teknoloji

Women, Nature and Technology: A Dialectic Between Ecofeminism and Xenofeminism

Öz

The concept of “woman” does not merely refer to a biological sex; it has also been shaped historically through the social roles and patriarchal meanings attributed to womanhood. Likewise, feminism encompasses diverse schools of thought that question the inequalities experienced by women and the social structures that produce these inequalities. Throughout history, women’s struggles for rights across different geographical regions and under varying social conditions have provided the foundation for the diversification of feminist thought. Accordingly, numerous feminist approaches have been developed in different periods and on the basis of different theoretical frameworks. The main aim of this study is to examine, through ecofeminism and xenofeminism, the relationship between women, nature, and technology, arguing that this relationship is not natural, fixed, or given. In this context, the points of convergence and divergence between these two approaches will be evaluated in order to discuss whether the relationship between them can be interpreted not as one of absolute opposition but rather as a field of dialectical tension. However, within the scope of this study, the historical development of environmental ethics and the philosophy of technology will not be examined in detail; these fields will be addressed only insofar as they are relevant to the scope of the research. 

Anahtar Kelimeler

• Feminism
• Ecofeminism
• Xenofeminism
• Ecology
• Nature
• Technology

Kaynakça

1. Aydemir, D. (2021). Siberfeminizm (1. Baskı). İstanbul: Urzeni.
2. Bacon, F. (2004). Yeni Atlantis (1. Baskı). (C. Saraçoğlu, Çev.) İstanbul: Bordo Siyah.
3. Beauvoir, S. de., (2019). İkinci Cins (1. Baskı). (G. Savran, Çev.) İstanbul: Koç.
4. Botts, T. F., & Tong, R. (2021). Feminist Düşünce (1. Baskı). (B.S. Aydaş, Çev.) İstanbul: Sel.
5. Braidotti, R. (2014). İnsan Sonrası (1. Baskı). (Ö. Karakaş, Çev.) İstanbul: Kolektif. Goh, A. (2019). Appropriating The Alien: A Critique of Xenofeminism. Erişim:https://www.metamute.org/editorial/articles/appropriating-alien-critique-xenofeminism.html Laboria Cuboniks. (2015). Xenofeminism: A Politics for Alienation. Erişim:https://laboriacuboniks.nett
6. Firestone, S. (1993). Cinselliğin Diyalektiği (2. Baskı). (Y. Salman, Çev.) İstanbul: Payel.
7. Haraway, D. (2010). Başka Yer (1. Baskı). (G. Pusar, Çev.) İstanbul: Metis.
8. Hester, H. (2018). Xenofeminism (1. Baskı). Polity.

9. Konior, Bogna M. (2019). Automate The Womb: Ecologies And Technologies Of Reproduction. Parrhesia, 31, 232-257.
10. Merchant, C. (2022). Doğanın Ölümü (1. Baskı). (B. Tanrısever, Çev.) İstanbul: Otonom.
11. Ottuh, Peter O.O. (2020). A Critique of Eco-Feminism: An Attempt Towards Environmental Solution. International Journal of Environmental Pollution and Environmental Modelling, 3(4), 167-179.
12. Özdemir, H., & Aydemir, D. (2019). Ekolojik Yaklaşımlı Feminizm/Ekofeminizm Üzerine Genel bir Değerlendirme: Kavramsal Analizi, Tarihi Süreci ve Türleri. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 2(2), 261-278.
13. Plumwood, V. (2023). Feminizm ve Doğaya Hükmetmek (4. Baskı). (B. Ertür, Çev.) İstanbul: Metis.
14. Postman, N. (2006). Teknopoli (2. Baskı). (M. E. Yılmaz, Çev.) İstanbul: Paradigma.
15. Shiva, V. & Mies, M. (2018). Ekofeminizm (1. Baskı). (İ. U. Kelso, Çev.) İstanbul: Sinek Sekiz.
16. Taş, G. (2016). Feminizm Üzerine Genel Bir Değerlendirme: Kavramsal Analizi, Tarihsel Süreçleri ve Dönüşümleri. Akademik Hassasiyetler Dergisi, 3(5), 163-175.
17. Akici Tayanc, D. (2022). Siborg Manifestosu’na ve Siberfeminizme Yönelik Eleştiriler. Kocatepe Beşerî Bilimler Dergisi, 1(1), 59-77.
18. Wollstonecraft, M. (2012). Kadın Haklarının Gerekçelendirmesi (11. Baskı). (D. Hakyemez, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası.