Otto Rank’s Hero Pattern and Battal Gazi

Öz

The purpose of myths and epics is to glorify the heroes who fight for the society and protect them. In structural methods from folklore theories, the common features of the heroes are brought together in a model. The psychoanalyst Otto Rank has also created a model that reveals the unconscious processes of the heroes. In this study, Battal Gazi, one of the significant heroes of the Turkish epic tradition, was examined within the framework of Otto Rank’s psychoanalytically based twelve-point hero pattern. The aim of the research was to determine to what extent the Battal Gazi Epic corresponds to Otto Rank’s hero model. Document analysis, one of the qualitative research methods, was employed, and the data were analyzed through content analysis. The findings revealed that Battal Gazi corresponds to seven of Otto Rank’s twelve hero pattern items, while it does not correspond to the remaining five. In particular, the hero’s distinguished lineage, prophecies concerning his birth, social recognition, and rise to status demonstrate similarities with Otto Rank’s hero model, whereas the absence of motifs such as abandonment, secret upbringing, and the discovery of the true family reflects the distinctive cultural structure of the Turkish epic tradition. As a result, it has been concluded that Battal Gazi partially corresponds to Otto Rank’s hero pattern; however, it also exhibits distinctive characteristics specific to the Turkish epic tradition in terms of lineage, social belonging, and cultural structure. 

Anahtar Kelimeler

• Hero
• Hero pattern
• Battal Gazi
• Otto Rank
• Epic

Otto Rank’ın Kahraman Kalıbı ve Battal Gâzi

Öz

Mitlerin ve destanların amacı, toplum adına savaşan ve toplumu koruyan kahramanların şanını yüceltmektir. Halk bilimi kuramlarından yapısal yöntemlerde, kahramanların ortak özellikleri bir modelde bir araya getirilir. Psikanalist Otto Rank da özellikle kahramanların bilinç dışı süreçlerini ortaya koyan bir model oluşturmuştur. Bu araştırmada, Türk destan geleneğinin önemli kahramanlarından Battal Gâzi, Otto Rank’ın psikanalitik temelli 12 maddelik kahraman kalıbı çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın amacı, Battal Gâzi Destanı’nın Otto Rank’ın kahramanlık modeliyle ne ölçüde örtüştüğünü belirlemektir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış, veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. İnceleme sonucunda Battal Gâzi’nin Otto Rank’ın on iki maddesinden yedisiyle uyumlu olduğu, beş maddeyle ise örtüşmediği belirlenmiştir. Özellikle kahramanın seçkin soy, kehanet, toplumsal kabul ve yükselme özellikleri Otto Rank’ın kahramanlık modeliyle benzerlik gösterirken terk edilme, gizli büyütülme ve gerçek aileyi bulma gibi motiflerin bulunmaması Türk destan geleneğinin kendine özgü kültürel yapısını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Battal Gâzi’nin Otto Rank’ın kahraman kalıbıyla kısmen örtüştüğü; ancak soy bağı, toplumsal aidiyet ve kültürel yapı bakımından Türk destan geleneğine özgü farklılıklar taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• Kahraman
• Kahraman kalıbı
• Battal Gâzi
• Otto Rank
• Destan

Kaynakça

1. Aça, M. (2014). Kaynaklar. M. Ö. Oğuz (Ed.), Türk Halk Edebiyatı El Kitabı içinde (ss. 97-132). Grafiker Yayınları.
2. Aktaş, E. (2014). Lord Raglan’ın kahraman kalıbı ve Alp Han Orba. Siberian Studies, 2(4), 13-30.
3. Armstrong, K. (2017). Mitlerin kısa tarihi. Alfa Yayıncılık.
4. Artun, E. (2008). Türk halk edebiyat nesri. İstanbul: Kitabevi.
5. Balkaya, A. (2020). Otto Rank’ın kahraman kalıbı ve Satuk Buğra Han. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 411-450.
6. Bars, M. E. (2014). Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbı ve Kartıga Pergen Destanı, International Journal of Languages’ Education and Teaching, 2(1), 120-134.
7. Bars, M. E. (2015). Battal Gazi Destanı’nda göndergeler ve anıştırmalar üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 4(1), 465-490.
8. Başaran, U. (2016, 29 Eylül - 01 Ekim). Otto Rank’ın geleneksel kahraman kalıbına göre Tarkan. 4. Kazan Uluslararası Halk Kültürü Sempozyumunda sunuldu, Kazan-Ankara.

9. Boratav, P. N. (1995). 100 soruda Türk halk edebiyatı. Gerçek Yayınevi.
10. Campbell, J. (2010). Kahramanın sonsuz yolculuğu (çev. S. Gürses). Kabalcı Yayınevi.
11. Cicioğlu, M. N. (2013). Kırgız Türkçesiyle yazılmış olan Seyyid Battal Gazi Destanı üzerine bir inceleme. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8 / 4, 427-440.
12. Çiftçi, F. (2021). Kahraman odaklı yapısal halkbilimi kuramlarına göre Kürt halk anlatılarından Çîroka Sultan û Wezîr. Mukaddime, 12(2), 503-525.
13. Çobanoğlu, Ö. (2021). Halkbilimi kuramları ve araştırma yöntemleri tarhine giriş. Akçağ Yayınları.
14. Elçin, Ş. (2004). Halk edebiyatına giriş. Akçağ Yayıncılık.
15. Ekici, M. (2014). Kuramlar ve yöntemler. M. Ö. Oğuz (Editör). Türk Halk Edebiyatı El Kitabı içinde (ss. 61-96). Grafiker Yayınları.
16. Karadeniz, D., & Fer, S. (2023). Predictive power of teachers’ perceptions of autonomy on high school students’ term grade. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52(1), 126-159. https://doi.org/10.14812/cuefd.1143008
17. Kavruk, H., & Çiftlikçi, R. (2012). Battalnâme. Malatya Kitaplığı.
18. Köprülü, M. F. (1980). Türk edebiyatı tarihi. Ötüken Neşriyat.
19. Köse, N. (1999a). Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbı ve "Kococaş". Millî Folklor, 43, 19-23.
20. Köse, N. (1999b). Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbı ile Kurmanbek ve Kurbanbek. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Dr. Himmet Biray Özel Sayısı, 253-261.
21. Köse, N. (2000). Raglan'ın geleneksel kahraman kalıbı ve Türk halk hikâyeleri. Millî Folklor, 45, 22-39.
22. Oğuz, M. Ö. (1998). Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbı ve Boğaç Han. Millî Folklor, 5 (40), 2-6
23. Oğuz, M. Ö. (1999). Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbı ve Basat. Millî Folklor, 5 (41), 2-8. Raglan, L. (1949). The Hero. The Thinker’s Library.
24. Rank, O. (2016). Kahramanın doğuş miti (çev. G. Yavaş). Pinhan Yayıncılık.
25. Sayıcı Haklı, E. (2021, 28-29 Eylül). Otto Rank’ın Geleneksel Kahraman Kalıbı ve Gül Senuber Destanı. Ulusal Yunus Emre Öğrenci Sempozyumunda sunuldu, Düzce.
26. Segal, R. A. (2012). Mit (çev. N. Örge). Kültür Kitaplığı.
27. Turhan Tuna, S. (2018). Lord Raglan’ın “Geleneksel kahraman kalıbı”ndan hareketle “Maaday Kara” destanında eski Türk kültüründen izler. Uluslararası Folklor Akademi Dergisi. 1(2), 207-219.
28. Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe sözlük (10. bs.). Türk Dil Kurumu Yayınları.
29. Yıldırım, A., & Şimşek H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
30. Yılmaz, M. (2011). Battal-Nâme, Sasonlu Tavit ve Digenis akritas destanlarındaki kahramanların Lord Raglan’ın geleneksel kahraman kalıbına göre değerlendirilmesi. Folklor/Edebiyat, 17(67), 89-104.
31. Zariç, M. (2012). Axel Olrik’in epik yasaları ve Lord Raglan’ın kahraman kalıbı açısından Ağrıdağı Efsanesi romanı. Turkish Studies, 7(4), 3337-3349.