A Conceptual Examination of Muhtar Candidacy as a Work and Public Service Preference

Öz

This study conceptually examines the growing visibility of muhtar candidacy not merely as an issue of local politics but as a choice of work, public service, and local leadership. In this study, the concept of “muhtar candidacy” is used not in the narrow sense of a formal candidacy application, but to refer to individuals’ declaration of their intention to assume the office, their self-presentation to voters, and their de facto involvement in the electoral contest in neighborhood muhtar elections. The study aims to identify the motives that may encourage candidacy for neighborhood muhtarship and to integrate these motives through human resource management and public service motivation perspectives. The study employs an integrative literature review and document analysis. Published research addressing the historical and legal development of muhtarship, its task structure, muhtars’ socioeconomic characteristics, and their roles in neighborhood administration is evaluated together with the literature on public service motivation, self-determination, prosocial motivation, and political candidacy. The review suggests that muhtar candidacy can be explained through a mixed motivational structure combining willingness to serve the neighborhood and solve local problems, role commitment, social recognition, influence within local networks, regular income and social security, and political career expectations. This interpretation is a conceptual explanation for future testing, rather than a direct empirical finding about candidates’ motivations. The study offers a conceptual contribution to human resource management literature by discussing the preparation and development of elected local human resources, role definition, competency building, and performance expectations.

Anahtar Kelimeler

• Muhtarship
• Muhtar Candidacy
• Public Service Motivation
• Elected Local Human Resources
• Local Leadership

Muhtar Adaylığının Bir Çalışma ve Kamu Hizmeti Tercihi Olarak Kavramsal İncelenmesi

Öz

 Bu çalışma, son yıllarda görünürlüğü artan muhtar adaylığını yerel siyaset tartışmasının ötesinde bir çalışma, kamu hizmeti ve yerel liderlik tercihi olarak kavramsal düzeyde incelemektedir. Çalışmada “muhtar adaylığı” kavramı, resmî adaylık başvurusundan ziyade mahalle muhtarlığı seçimlerinde kişinin göreve talip olduğunu açıklaması, kendisini seçmene tanıtması ve seçim yarışına fiilen dâhil olması anlamında kullanılmaktadır. Araştırmanın amacı, mahalle muhtarlığına aday olmayı teşvik edebilecek güdüleri belirlemek ve bu güdüleri insan kaynakları yönetimi ile kamu hizmeti motivasyonu perspektifinden bütünleştirmektir. Çalışma, bütünleştirici literatür incelemesi ve doküman analizi biçiminde tasarlanmıştır. Muhtarlığın tarihsel ve hukuki gelişimini, görev yapısını, muhtarların sosyoekonomik özelliklerini ve mahalle yönetimindeki rollerini ele alan yayımlanmış çalışmalar; kamu hizmeti motivasyonu, öz belirleme, prososyal motivasyon ve siyasal adaylık literatürüyle birlikte değerlendirilmiştir. İnceleme, muhtar adaylığının mahalleye hizmet etme ve sorun çözme isteği, göreve bağlılık, toplumsal tanınma, yerel ilişki ağlarında etkili olma, düzenli gelir ve sosyal güvence ile siyasal kariyer beklentilerinin birlikte ele alındığı karma bir güdü yapısı içinde değerlendirilebileceğini önermektedir. Bu değerlendirme, adayların motivasyonlarına ilişkin doğrudan ampirik bir sonuç değil, gelecekte sınanabilecek kavramsal bir açıklamadır. Çalışma; seçilmiş yerel insan kaynağının göreve hazırlanması, yetkinliklerinin geliştirilmesi, rol tanımı ve performans beklentilerinin düzenlenmesi bakımından insan kaynakları yönetimi literatürüne kavramsal katkı sunmaktadır.

 

Anahtar Kelimeler

• Muhtarlık
• Muhtar Adaylığı
• Kamu Hizmeti Motivasyonu
• Seçilmiş Yerel İnsan Kaynağı
• Yerel Liderlik

Kaynakça

1. 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası. (1977, 10 Eylül). Resmî Gazete (Sayı: 16053).
2. 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun. (1984, 18 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 18285).
3. 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun. (1944, 15 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 5682).
4. 5393 sayılı Belediye Kanunu. (2005, 13 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 25874).
5. Acar, O. K., & Koç, M. (2016). 6360 sayılı Kanun ile birlikte mahalleye dönüşen belde mahalle muhtarlıkları ve köy muhtarlıklarının yeni durumu: Fethiye ilçesi üzerinden bir değerlendirme. Z. T. Karaman, Y. E. Özer, İ. G. Yontar ve G. Tenikler (Ed.), 10. Kamu Yönetimi Sempozyumu (KAYSEM 10): Büyükşehir yönetimi ve il yönetiminin yeni yüzü içinde (s. 177-190). Dokuz Eylül Üniversitesi.
6. Akman, Ç. (2018). Mahalle yönetimi ile ilgili yeni bir yasal düzenleme gerekli mi? Isparta ili özelinde bir araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 10(19), 516-534.
7. Akpınar, R. (2017). Halka en yakın birim olan muhtarlık müessesesi: İzmir Karşıyaka ilçesinde nitel bir araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 99-110.
8. Arıkboğa, E. (2000). Boşluk doldurucu ve aracı kurum: Mahalle muhtarlığı. B. A. Güler ve A. Sabuktay (Ed.), Yerel yönetimler sempozyumu bildirileri içinde (s. 167-176). TODAİE Yerel Yönetimler Araştırma ve Eğitim Merkezi.

9. Arıkboğa, E. (2018). Mahalle muhtarlığı ve muhtarlık-belediye ilişkileri. Y. Argüden, F. Öğücü Şen, F. Toksöz, E.
10. Arıkboğa, İ. İzci ve E. Salihoğlu, Yerel yönetimler ve iyi yönetişim içinde (s. 19-35). Argüden Yönetişim Akademisi.
11. Bal, H., Aygül, H., Uysal, M. T., & Oğuz, Z. N. (2012). Muhtarların sosyal-ekonomik özellikleri ve mahalle-kentsel sorunlara yaklaşımları (Isparta örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 17-40.
12. Çadırcı, M. (1970). Türkiye’de muhtarlık teşkilatının kurulması üzerine bir inceleme. Belleten, 34(135), 409-420.
13. Çılgın, K., & Yirmibeşoğlu, F. (2019). Yerel demokrasi arayışında mahalle yönetimi. Planlama, 29(2), 102-114. https://doi.org/10.14744/planlama.2019.55823
14. Dal Bó, E., Finan, F., & Rossi, M. A. (2013). Strengthening state capabilities: The role of financial incentives in the call to public service. The Quarterly Journal of Economics, 128(3), 1169–1218.
15. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
16. Fox, R. L., & Lawless, J. L. (2005). To run or not to run for office: Explaining nascent political ambition. American Journal of Political Science, 49(3), 642-659. https://doi.org/10.1111/j.1540-5907.2005.00147.x
17. Grant, A. M. (2008). Does intrinsic motivation fuel the prosocial fire? Motivational synergy in predicting persistence, performance, and productivity. Journal of Applied Psychology, 93(1), 48-58. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.1.48.
18. Kırsal Mahalle ve Kırsal Yerleşik Alan Yönetmeliği. (2021, 15 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 31455)
19. Koç, M. (2019). Mahalleye dönüşen köylerin muhtarlarının hizmetlerde etkinlik ve verimliliğe ilişkin algısı: Muğla deneyimi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(2), 457–478.
20. Kristof-Brown, A. L., Zimmerman, R. D., & Johnson, E. C. (2005). Consequences of individuals’ fit at work: A meta-analysis of person–job, person–organization, person–group, and person–supervisor fit. Personnel Psychology, 58(2), 281–342.
21. Morgeson, F. P., & Humphrey, S. E. (2006). The Work Design Questionnaire (WDQ): Developing and validating a comprehensive measure for assessing job design and the nature of work. Journal of Applied Psychology, 91(6), 1321–1339.
22. Ömürgönülşen, U., & Sadioğlu, U. (2016). Yeni büyükşehir belediye modelinde mahalle yönetimi. Y. Demirkaya (Ed.), Türkiye’de yeni kamu yönetimi: Yerel yönetim reformu içinde (s. 387–410). Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi Vakfı.
23. Pedersen, L. H. (2014). Committed to the public interest? Motivation and behavioural outcomes among local councillors. Public Administration, 92(4), 886–901.
24. Perry, J. L. (1996). Measuring public service motivation: An assessment of construct reliability and validity. Journal of Public Administration Research and Theory, 6(1), 5-22. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.jpart.a024303
25. Perry, J. L., & Wise, L. R. (1990). The motivational bases of public service. Public Administration Review, 50(3), 367-373. https://doi.org/10.2307/976618
26. Ritz, A., Brewer, G. A., & Neumann, O. (2016). Public service motivation: A systematic literature review and outlook. Public Administration Review, 76(3), 414-426. https://doi.org/10.1111/puar.12505
27. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
28. Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356-367. https://doi.org/10.1177/1534484305278283
29. Vandenabeele, W. (2007). Toward a public administration theory of public service motivation: An institutional approach. Public Management Review, 9(4), 545-556. https://doi.org/10.1080/14719030701726697
30. Whittemore, R., & Knafl, K. (2005). The integrative review: Updated methodology. Journal of Advanced Nursing, 52(5), 546-553. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03621.x
31. Yüksek Seçim Kurulu. (2018). Karar No: 1130, 26/12/2018 tarihli köy ve mahalle muhtarlığı ile ihtiyar meclisi/heyeti seçimlerine ilişkin usul ve esaslar kararı. Yüksek Seçim Kurulu.