ALLAH’IN ZATI, SIFATLARI VE FİLLERİ HAKKINDA MÜTEKELLİMÎNİN VE FELÂSİFENİN GÖRÜŞLERİ

Dinlerin kavramlarının, metafizik boyutlarının ve teolojik sistemlerinin oluşumunda ilâh tasavvurunun büyük bir etkisi vardır. İslam’ın ilk hicri asırlarından itibaren, akide ve kelâm tartışmalarının odak noktasında ilahi sıfatlar ve bu sıfatların zât ile ilişkisi bulunur. Zâtın bilinemezliği konusunda genel bir mutabakat olmasına rağmen, ilahi sıfatların doğası ve bu sıfatların zât ile bağlantısı üzerindeki tartışmalar, mezhepleşmenin önemli nedenlerinden biri olmuştur. Sâbûnî, el-Kifâye adlı eserinde zât ve sıfatlar konusundaki tartışmaları konu edinerek Mâtürîdî geleneğinin ana ilkelerini açıklar. Çalışmada, Sâbûnî’nin ilahi sıfatların Allah’ın zâtıyla olan ilişkisini nasıl ele aldığı ve Ehl-i sünnet düşüncesinin temel prensibini nasıl koruduğu analiz edilmektedir. Sâbûnî’nin, konuyu diğer mezheplerle mukayeseli olarak ele alması ve dilinin sadeliği, İslam felsefesi ve kelâm ilminde örnek bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Bulgular, Sâbûnî’nin aşırı tenzihçi ve tasvir edici yaklaşımlar arasında bulduğu dengeyi ve İslam teolojisine yaptığı katkıları göstermektedir. Bu çalışma, Sâbûnî’nin ulûhiyet alanında İslâm teolojisindeki zengin geleneği modern dönemlere taşıyarak, bu alandaki çalışmalara katkı amacıyla yapılmıştır.