Rekreasyonel sporlara katılım motivasyonu ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Abstract
Bu çalışmada, bireylerin rekreasyonel sporlara katılım motivasyonlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme amaçlanmıştır. Araştırma ölçek geliştirme deseni ile yürütülmüştür. Ölçek maddelerin ilgili alan yazın ve kuramsal yaklaşımlar doğrultusunda oluşturulmuş, kapsam geçerliği uzman görüşleri ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Yakınsak ve ıraksak geçerlik ve Güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçlarında KMO değerinin .90 olduğu ve Bartlett Küresellik Testi’nin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<.001). Yapılan azanalizler sonucunda ölçeğin Toplam 13 maddeden oluşan iki fatörlü bir yapı elde edilmiş, DFA sürecinde gerçekleştirilen model revizyonu sonrasında bir maddenin çıkarılmasıyla ölçek son halini almıştır. Nihai ölçme aracı “Fiziksel” ve “Psikososyal” olmak üzeri iki alt boyutta Toplam 12 maddeden oluşmaktadır. İki faktörlü yapı Toplam varyansın %57.6’sını açıklamaktadır. DFA sonuçları modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (RMSEA=.73, CFI=.957, TLI=.945). Standardize faktör yüklerinin .61 ile .85 arasında değiştiği belirlenmiştir. Güvenirlik analizinde fiziksel boyut için Cronbach Alpha katsayısı .898, psikososyal boyut için ise .873 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca birleşik Güvenirlik ve Yakınsak geçerlik değerlerinin kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda ekreasyonel Sporlara Katılım Motivasyonu Ölçeği’nin rekreasyonel sporlara katılan yetişkin bireylerin motivasyon kaynaklarını belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Boş zaman, motivasyon, motivasyon ölçekleri, ölçek geliştirme yöntemi, rekreasyonel spor
References
- Ağralı Ermiş, S., Canikli Temel, N., Yıldız Öztürk, R., & Dereceli, E. (2025). The Mediating Role of Positive Self-Perception on Psychological Distress, Empathy and Mental Toughness in Athletes. International Journal of Recreation and Sports Science, 9(2), 153-167. https://doi.org/10.46463/ijrss.1694950
- Akova, O., & Çakmak, T. F. (2015). Boş zaman paradigmasının Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi yaklaşımıyla ilişkisi ve tarihsel süreç içindeki gelişimi. Journal of Recreation and Tourism Research, 2(3), 28–36. https://jrtr.org/index.php/jrtr/article/view/134
- Akyürek, Z., Erol, Y. İ., Ayhan, C., & Soyer, F. (2026). The Effect of Leisure Motivation on Activity Satisfaction and Recreational Flow Experience among Students of the Faculty of Sport Sciences. International Journal of Recreation and Sports Science, 10(1).84-92. https://doi.org/10.46463/ijrss.1904407
- Alexandris, K., & Carroll, B. (1997). Demographic differences in the perception of constraints on recreational sport participation: Results from a study in Greece. Leisure Studies, 16(2), 107–125. https://doi.org/10.1080/026143697375449
- Alpar, R. (2014). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik. Detay Yayıncılık.
- Ardahan, F., & Öz, N. D. (2023). Kırsalda düzenlenen rekreasyonel aktivitelerin sosyal sermaye ve yaşam doyumuna etkisi. Journal of Global Sport and Education Research, 6(2), 72–83. https://doi.org/10.55142/jogser.1298354
- Ayar, H., Ayyıldız Durhan, T., & Karaküçük, S. (2023). Recreation experience preference scale validity and reliability study. Research in Sport Education and Sciences, 25(2), 30–34. https://doi.org/10.5152/JPESS.2023.22009
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
- Bayram, A., Yalcin, I., Sahin, E., Ekinci, N. E., Talaghir, L. G., & Iconomescu, T. M. (2025). The role of recreational flow experience and well-being on re-participation intention: recreational sport participants. Frontiers in Psychology, 16, 1574337.
- Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). Guilford Press.
