Research Article

Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması

Number: 18 August 19, 2025
EN TR

Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması

Abstract

Otizm kesin nedeni bilinmemekle birlikte küçük yaşlarda tespit edilebilen nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizmin etkisi eğitim ile azaltılabilir ve birey normal yaşama uyum sağlayabilir. Otizmli bireylerde farklı semptomlar gösteren otizm, bireylerin algılarında da farklılık oluşturmaktadır. Oluşan bu farklılık bireylerde özelliklerin çeşitlenmesine neden olmaktadır. Çeşitli özelliklere neden olan otizm, bireylerin mekân algılarını da değiştirmektedir. Otizmli bireylerin yaşam alanları bireye özel tasarlanarak bireylerin yaşam kalitelerinin arttırılması sağlanabilir. Böylelikle yaşam kalitesi artan bireyler normal yaşama daha hızlı bir şekilde uyum sağlayabilir. Bu çalışma; Türkiye’de otizmli bireylerin mekânsal gereksinimlerine dair farkındalık oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında literatür taraması yapılmış ve yöntem bölümünde belirtilen iki uzman kurumda, kurumsal düzeyde genel bilgi edinmeye yönelik araştırma gerçekleştirilmiştir. Bir sonraki aşamada örneklem olarak seçilen otizm konulu filmler üzerinden otizmli bireylerin mekânsal ihtiyaçları belirlenmiştir. İnternet kaynaklı yapılan literatür taraması sonucunda otizm konulu 51 adet film tespit edilmiştir. Bu filmlerden internet kaynaklı Türkçe içerikli olanların hepsi izlenerek içerisinden otizmli bireylerin günlük yaşamlarında mekân kullanımlarındaki gereksinimlerine dair en çok bilgi veren 10 adet film örneklem olarak seçilmiştir. Seçilen filmler izlenerek analiz edilmiş otizmli bireylerin mekânsal ihtiyaçları belirlenerek iç mekân tasarım kriterleri oluşturulmuştur. Çalışmada iki farklı sonuca ulaşılmıştır. Birinci sonuca göre otizmli bireylerin ortak kullanım alanlarındaki mekân tasarımlarında her otizmli birey farklı olduğundan ve her bireye ayrı bir tasarım yapılamayacağından otizmli bireylerin genel özellikleri dikkate alınarak tasarım yapılmalıdır. İkinci sonuca göre ise otizmli bireylere özel olarak yapılacak kişisel mekânlarda her bireyin kendi özellikleri dikkate alınarak tasarım yapılmalı, genel geçer bilgiler kullanılmamalıdır.

Keywords

References

  1. Akçin, N., Çapa Tayyare, B. & Mandan, S. (2014). Bağımsız otistik çocuklar eğitim merkezinde yaşanan sorunların öğretmen görüşlerine dayalı olarak incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 61-84.
  2. Akpınar, B. & Ersözlü, Z. N. (2008). Görme ve koklama duyularının bilişsel öğrenme sürecindeki rollerinin karşılaştırılması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 42-53.
  3. Alver, E. & Gümüş, Ç. (2020). Otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylerde eğitimin önemine dikkat çekmek üzere hazırlanmış dergi ilanı tasarımı örnekleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 1436-1452.
  4. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. American Psychiatric Publishing.
  5. Aslan, F., Aslan, E. & Atik, A. (2015). İç mekânda algı. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(11), 139-151. Aydın, D. & Özgen, Z. E. (2018). Çocuklarda otizm spektrum bozukluğu ve erken tanılamada hemşirenin rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 93-101.
  6. Beyoğlu, A. (2015). Sanat eğitiminde algı, görsel algı ve yanılsama: Victor Vasarely’nin çalışmaları üzerine bir inceleme. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 333-348.
  7. Çukur, D. & Güller Delice, E. (2011). Erken çocukluk döneminde görsel algı gelişimine uygun mekan tasarımı. Aile ve Toplum Eğitim-Kültür ve Araştırma Dergisi, 7(24), 25-36.
  8. Demir, E. & Erten Bilgiç, D. (2021). Otizm spektrum bozukluğu tanılı öğrencilerin eğitim mekânlarında görsel algı üzerinden iç mekân tasarım ölçütlerinin belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1192-1210.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Inclusive Education

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 1, 2025

Publication Date

August 19, 2025

Submission Date

March 14, 2025

Acceptance Date

June 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 18

APA
Gencer, E. G., & Demirarslan, D. (2025). Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 196-236. https://doi.org/10.21733/ibad.1658068
AMA
1.Gencer EG, Demirarslan D. Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması. IBAD. 2025;(18):196-236. doi:10.21733/ibad.1658068
Chicago
Gencer, Elif Gonca, and Deniz Demirarslan. 2025. “Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması”. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, nos. 18: 196-236. https://doi.org/10.21733/ibad.1658068.
EndNote
Gencer EG, Demirarslan D (August 1, 2025) Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi 18 196–236.
IEEE
[1]E. G. Gencer and D. Demirarslan, “Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması”, IBAD, no. 18, pp. 196–236, Aug. 2025, doi: 10.21733/ibad.1658068.
ISNAD
Gencer, Elif Gonca - Demirarslan, Deniz. “Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması”. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi. 18 (August 1, 2025): 196-236. https://doi.org/10.21733/ibad.1658068.
JAMA
1.Gencer EG, Demirarslan D. Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması. IBAD. 2025;:196–236.
MLA
Gencer, Elif Gonca, and Deniz Demirarslan. “Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması”. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, no. 18, Aug. 2025, pp. 196-3, doi:10.21733/ibad.1658068.
Vancouver
1.Elif Gonca Gencer, Deniz Demirarslan. Otizmli Bireylerin Mekânsal İhtiyaçlarının Sinema Filmleri Üzerinden Okunması. IBAD. 2025 Aug. 1;(18):196-23. doi:10.21733/ibad.1658068