Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’nin benimsemiş olduğu etik görev ve sorumluluklarda Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan ilkeler dikkate alınmaktadır.
YAZARLAR İÇİN ETİK İLKELER
1) Etik kurallara uyulmamasından doğacak her türlü sorumluluk yazar(lar)a aittir.
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:
İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek.
2) Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olmaları beklenmektedir.
3) Yazar(lar) kullandıkları tüm çalışmalara ilişkin tam ve doğru bir biçimde atıfta bulunmalıdırlar.
4) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’ne göndermiş oldukları çalışmalarını aynı anda başka dergilerin başvuru sürecine de göndermemelidir.
5) Yazar(lar) daha önce başka bir dergide yayınlanmış olan çalışmalarını Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi’ne göndermemelidirler.
6) Çalışmanın içeriğine katkıda bulunan kişiler yazar olarak gösterilmelidir.
7) Değerlendirme süreci başlamış bir çalışma için yazar ekleme-çıkarma, yazarların sırasının değiştirilmesi şeklinde işlemler talep edilmemelidir, ancak unvan ve kurum değişikliklerinde düzeltme yapılabilmektedir.
HAKEMLER İÇİN ETİK İLKELER
1) Hakemler, yalnızca değerlendirme yapmak için gerekli olan konu uzmanlıklarına sahip oldukları ve zamanında değerlendirebilecekleri makaleleri incelemeyi kabul etmelidir.
2) Hakemler makalelerin değerlendirilmesinde dürüst, tarafsız ve adil davranmalıdır.
3) Hakemler, yazar veya makaleyle ilgili olası bir çıkar çatışması durumunda bunu beyan etmeli, böyle bir olasılıktan emin olmadıkları takdirde dergi tarafından tavsiye almalıdır. Bu çıkar çatışması çok çeşitli konularla ilgili olabilir. Örneğin, hakem, makale yazarıyla yakın çalıştığını fark etmişse bunu dergiye beyan etmeli ve hakemlikten çekilmelidir. Yine hakem gönderilen makalenin konusuna çok benzer bir konu üzerine makale değerlendirme süreci esnasında bir araştırma yürütüyorsa bunu dergi idaresine bildirip hakemlikten çekilebilir.
4) Hakemler, makale yazarının yüksek olasılıkla tahmin ettikleri kişi olduğunu
düşündüklerinde dahi bu konuda dergiyi bilgilendirmelidir.
5) Hakemler, bir değerlendirme yapma niyeti olmadan sadece makaleye bir göz atmak için makaleyi incelemeyi kabul etmemelidir. Makaleye göz attıktan sonra hakemlikten çekilmek akademik etik prensipleriyle uyuşmamaktadır.
6) Hakemler, makalenin yazım sürecine herhangi bir şekilde öznel ve aktif katkıda bulunmuşsa, makaleyi değerlendirmeyi reddetmelidir.
7) Hakemler hakem değerlendirmesinin karşılıklı bir çabayı ve doğru bir zamanlamayla adil bir şekilde gözden geçirmeyi gerektirdiğini kabul etmeli, değerlendirme sürecinde buna uygun bir biçimde hareket etmelidir. Bu nedenle hakemler makale değerlendirme sürecini mümkün olduğunca kısa sürede tamamlamalıdır.
8) Hakemler, dergiye uzmanlık alanlarını doğrulukla ve isabetle ortaya koyan kişisel ve mesleki bilgiler sunmalıdır.
9) Hakemler makale değerlendirmelerinde, düşmanca veya itham edici veya aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmaktan uzak olmalı, tarafsız ve yapıcı bir tutum izlemelidir. Bu duruşa uygun bir biçimde hakemler makalelerin biçimlenişine yazarın özgün anlatımını değiştirecek bir şekilde müdahil olmaya çalışmamalıdır.
10) Hakemler makale değerlendirme formunu eksiksiz doldurmalı, ret kararı verilmesi halinde gerekçeli bir rapor hazırlamalıdır.
11) Hakemler, hakemlik süreci sırasında elde ettikleri bilgileri kendisinin ya da başka herhangi bir kişinin ya da kurumun avantajı için kullanmamalı ya da başkalarının aleyhine olacak bir biçimde ya da başkalarını itibarsızlaştırma amacıyla bunlardan istifade etmemelidir.
12) Hakemler makale değerlendirme sürecinin gizliliğine saygı göstermeli ve derginin yayınladığı detayların ötesinde, hakemlik süreci sırasında ya da sonrasında bir makalenin veya bu makalenin değerlendirmesinin ayrıntılarını gizli tutmalıdır.
13) Hakemler, makale değerlendirme süreci sona erdikten sonra da değerlendirmeye tabi olan metne ve değerlendirme sürecine dair detayları gizli tutmalıdır.
14) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmamalıdır.
EDİTÖRLER İÇİN ETİK REHBER
1) Editörlerin yayınlanmak üzere bir makaleyi kabul etme veya reddetme kararları, yalnızca makalenin değerine, özgünlüğüne, netliğine ve derginin odak ve kapsamına uygun olmasına dayanmalıdır.
2) Editör kendisine gelen makaleye ilişkin değerlendirme sürecini geciktirmeksizin başlatmalıdır.
3) Editör yayımlanmak üzere gönderilen bir makaleyi, değerlendirmeye kabul veya reddetme konusunda tam yetki ve sorumluluk sahibidir. Ancak karar verme aşamasında hakemlerin görüşlerinden hareket eder.
4) Değerlendirmeler en az iki hakem görüşüne dayanılarak yapılır, bir kabul bir ret olması halinde üçüncü bir hakem görüşü alınır.
5) Editörler verdikleri kararı gerekçelendirmeli ve yazarı bilgilendirmelidir.
6) Editörler alanlarında güçlü yayınları olan, etik değerlere bağlı ve derginin yayın süreçlerini aksatmayacak hakemleri tercih etmelidir.
7) Dergide daha önce yayımlanmış bir makale için temel bilimsel hatalar olduğuna dair ikna edici kanıtlar sunulduğunda editörler hatayı vurgulayan bir makalenin yayımlanmasını veya mümkünse hatanın düzeltilmesini sağlamalıdır.
8) Gönderilmiş bir makalede açıklanan yayımlanmamış bilgiler, argümanlar veya yorumlar, yazarın izni dışında editörlerin kendi araştırmasında kullanılmamalıdır.
9) Editörler, dergiye başvurusu yapılan bir makaleye katkı sağlamışsa makalenin değerlendirme süreci bir başka editör tarafından yürütülür.
10) Editör makalelere ilişkin olarak kendisinin farkettiği veya hakemlerce bildirilen bilimsel yayın etiğine aykırı eylemlerin söz konusu olduğu hallerde Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesine göre hareket eder.
18 Eylül 2023
Sayfa
377-398