DETERMINANTS OF DEBT BURDEN IN THE TURKISH ECONOMY: AN ANALYSIS WITH ARDL BOUNDS TESTING APPROACH

Öz

This study identifies the structural determinants of public debt in the Turkish economy and provides empirical evidence for fiscal policy. While debt sustainability is critical for growth and stability in emerging economies, integrated time series evidence for Turkey remains limited. Using quarterly data for 2013Q1–2023Q2, the ARDL bounds testing approach of Pesaran, Shin, and Smith (2001) estimates the short- and long-run relationships of the debt service ratio, real interest rate, primary surplus ratio, and external debt interest payments with the total debt ratio. The long-run coefficients indicate that a 1% increase in the debt service ratio is associated with an approximately 0.27% decrease in the total debt ratio, while a 1% increase in the real interest rate is associated with an approximately 0.57% increase (p<0.05). The error correction coefficient is −0.267 (p=0.014), with deviations corrected at about 26.7% per quarter. The real interest rate and debt service capacity emerge as priority policy areas for debt sustainability in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Debt Service Ratio
• Real Interest Rate
• Primary Surplus
• External Debt Interest Payments
• Total Debt Ratio

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BORÇ YÜKÜNÜ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: ARDL SINIR TESTİ YAKLAŞIMIYLA BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde kamu borcunun yapısal belirleyicilerini tespit etmeyi ve maliye politikasına yönelik ampirik kanıt üretmeyi amaçlamaktadır. Borç sürdürülebilirliği gelişmekte olan ülkelerde büyüme ve finansal istikrar açısından kritik olmakla birlikte, Türkiye için bütünleşik zaman serisi kanıtı sınırlıdır. 2013Q1–2023Q2 dönemine ait çeyrek dönemlik verilerle Pesaran, Shin ve Smith (2001) tarafından geliştirilen ARDL sınır testi uygulanmış; borç servis oranı, reel faiz oranı, faiz dışı fazla oranı ve dış borç faiz ödemelerinin toplam borç oranı üzerindeki kısa ve uzun dönem ilişkileri tahmin edilmiştir. Uzun dönem katsayılarına göre borç servis oranındaki %1’lik artış borç oranında yaklaşık %0.27’lik bir azalışla, reel faiz oranındaki %1’lik artış ise yaklaşık %0.57’lik bir artışla ilişkilidir (p<0.05). Hata düzeltme katsayısı −0.267 (p=0.014) olup sapmaların her çeyrekte yaklaşık %26.7 oranında giderildiğini göstermektedir. Bulgular, reel faiz koşulları ve borç servis kapasitesinin borç sürdürülebilirliği açısından öncelikli politika alanları olduğuna işaret etmekte ve maliye-para politikası eşgüdümüne dair çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Borç Servis Oranı
• Reel Faiz
• Faiz Dışı Fazla
• Dış Borç Faiz Ödemeleri
• Toplam Borç Oranı
• ARDL

Etik Beyan

Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS), Hazine ve Maliye Bakanlığı ve IMF Global Debt Database kaynaklarından elde edilen kamuya açık, ikincil makroekonomik zaman serisi verileri kullanılmıştır. Çalışma insan ve/veya hayvan denekler, anket veya mülakat gibi birincil veri toplama yöntemleri içermediğinden etik kurul izni gerektirmeyen araştırmalardandır.

Kaynakça

1. Açar, F., & Yıldıran, M. (2025). Türkiye’de borç dinamiğinin açıklayıcıları. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 1137–1158. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1780835
2. Afonso, A., & Jalles, J. T. (2013). Growth and productivity: The role of government debt. International Review of Economics & Finance, 25(C), 384–407.
3. Al Kharusi, S., & Ada, M. S. (2018). External debt and economic growth: The case of emerging economy. Journal of Economic Integration, 33(1), 1141–1157.
4. Alesina, A., & Tabellini, G. (1990). A positive theory of fiscal deficits and government debt. The Review of Economic Studies, 57(3), 403–414.
5. Bayraktar-Daştan, C. (2025). Türkiye’de kamu borç yükü ile gelir dağılımı ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Sosyoekonomi, 33(63), 429–458. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2025.01.20
6. Blanchard, O. (2019). Public debt and low interest rates. American Economic Review, 109(4), 1197–1229.
7. Bohn, H. (1998). The behavior of U.S. public debt and deficits. The Quarterly Journal of Economics, 113(3), 949–963.
8. Cecchetti, S. G., Mohanty, M. S., & Zampolli, F. (2011). The real effects of debt. BIS Working Papers No. 352. Bank for International Settlements.

9. Celasun, O., Debrun, X., & Ostry, J. D. (2006). Primary surplus behavior and risks to fiscal sustainability in emerging market countries: A “fan-chart” approach. IMF Staff Papers, 53(3), 401–425.
10. Checherita-Westphal, C., & Rother, P. (2012). The impact of high government debt on economic growth and its channels: An empirical investigation for the euro area. European Economic Review, 56(7), 1392–1405.
11. Chudik, A., Mohaddes, K., Pesaran, M. H., & Raissi, M. (2017). Is there a debt-threshold effect on output growth? The Review of Economics and Statistics, 99(1), 135–150.
12. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427–431.
13. Eichengreen, B., Hausmann, R., & Panizza, U. (2003). Currency mismatches, debt intolerance and original sin: Why they are not the same and why it matters. NBER Working Paper No. 10036.
14. Escolano, J. (2010). A practical guide to public debt dynamics, fiscal sustainability, and cyclical adjustment of budgetary aggregates. IMF Technical Notes and Manuals, 2010/02.
15. Ghosh, A. R., Kim, J. I., Mendoza, E. G., Ostry, J. D., & Qureshi, M. S. (2013). Fiscal fatigue, fiscal space and debt sustainability in advanced economies. The Economic Journal, 123(566), F4–F30.
16. Gómez-Puig, M., & Sosvilla-Rivero, S. (2018). Public debt and economic growth: Further evidence for the euro area. Acta Oeconomica, 68(2), 209–229.
17. Hamilton, J. D., & Flavin, M. A. (1986). On the limitations of government borrowing: A framework for empirical testing. American Economic Review, 76(4), 808–819.
18. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2024). Aylık bütçe gerçekleşmeleri raporları. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı.
19. IMF. (2016). Fiscal monitor: Debt – use it wisely. International Monetary Fund, October 2016.
20. IMF. (2025). Global Debt Database [Veri seti]. International Monetary Fund. https://www.imf.org/external/datamapper/datasets/GDD
21. Korap, L. (2011). An empirical model for the Turkish trade balance: New evidence from ARDL bounds testing analyses. Istanbul University Econometrics and Statistics e-Journal, 14(1), 38–61.
22. Kose, M. A., Ohnsorge, F. L., Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2022). The aftermath of debt surges. Annual Review of Economics, 14, 637–663.
23. Köstekçi, A. (2025). Türkiye’de kamu borcunun ekonomik ve mali belirleyicileri: Yapısal kırılmalı eşbütünleşme analizinden kanıtlar (1990-2024). Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 6(3), 545–570. https://doi.org/10.58702/teyd.1744735
24. Mauro, P., & Zhou, J. (2021). r − g < 0: Can we sleep more soundly? IMF Economic Review, 69(1), 197–229.
25. Mendoza, E. G., & Ostry, J. D. (2008). International evidence on fiscal solvency: Is fiscal policy “responsible”? Journal of Monetary Economics, 55(6), 1081–1093.
26. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990.
27. Nkoro, E., & Uko, A. K. (2016). Autoregressive distributed lag (ARDL) cointegration technique: Application and interpretation. Journal of Statistical and Econometric Methods, 5(4), 63–91.
28. Ogbeifun, L., & Shobande, O. A. (2020). Debt sustainability and the fiscal reaction function: Evidence from MIST countries. Future Business Journal, 6(1), 33.
29. Önel, G., & Utkulu, U. (2006). Modeling the long-run sustainability of Turkish external debt with structural changes. Economic Modelling, 23(4), 669–682.
30. Özatay, F. (1997). Sustainability of fiscal deficits, monetary policy, and inflation stabilization: The case of Turkey. Journal of Policy Modeling, 19(6), 661–681.
31. Panizza, U. (2008). Domestic and external public debt in developing countries. UNCTAD Discussion Paper No. 188.
32. Panizza, U., & Presbitero, A. F. (2014). Public debt and economic growth: Is there a causal effect? Journal of Macroeconomics, 41(C), 21–41.
33. Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1999). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. In S. Strom (Ed.), Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frisch Centennial Symposium (pp. 371–413). Cambridge University Press.
34. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326.
35. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346.
36. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2010). Growth in a time of debt. American Economic Review, 100(2), 573–578.
37. Reinhart, C. M., Rogoff, K. S., & Savastano, M. A. (2003). Debt intolerance. Brookings Papers on Economic Activity, 2003(1), 1–74.
38. Sevüktekin, M., & Çınar, M. (2014). Ekonometrik zaman serileri analizi: EViews uygulamalı (Genişletilmiş 4. baskı). Bursa: Dora.
39. Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In R. C. Sickles & W. C. Horrace (Eds.), Festschrift in Honor of Peter Schmidt: Econometric Methods and Applications (pp. 281–314). New York: Springer.
40. TCMB. (2024). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) [Veri tabanı]. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. https://evds2.tcmb.gov.tr
41. Woo, J., & Kumar, M. S. (2015). Public debt and growth. Economica, 82(328), 705–739.