Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocukları Tanıma Düzeyleri ile İş Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin çocuğu tanıma düzeyleri ile iş doyumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmış olup, çalışma grubunu Diyarbakır ilinde bulunan resmi anaokulu ve anasınıflarında görev yapan, basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma verileri Genel Bilgi Formu, Öğrenciyi Tanıma Yeterlik Ölçeği ve Minnesota İş Doyum Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin normallik dağılımı Kolmogorov–Smirnov testi ile incelenmiş; sonuçlara göre normal dağılım gösteren boyutlarda bağımsız örneklemler t-testi, normal dağılım göstermeyen boyutlarda ise Mann–Whitney U testi kullanılmıştır. İki ölçek arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Spearman korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin çocuğu tanıma düzeyleri ile iş doyumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. İçsel iş doyumu ile bireysel farklılıkları tanıma alt boyutu arasında güçlü düzeyde pozitif bir ilişki belirlenmiştir. Öğrenmeyi yönetme ve gelişimsel özellikleri tanıma alt boyutları ile orta düzeyde pozitif ilişkiler, rehberlik alt boyutu ile ise düşük düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır. Dışsal iş doyumu açısından ise dört alt boyutun tamamı ile orta düzeyde pozitif ilişkiler bulunmuştur. Bu sonuçlar, uygun kaynaklar ve öğretmen-çocuk iş birliği ile desteklenen çocuğu tanıma yeterliklerinin, öğretmenlerin iş doyumunu etkili biçimde destekleyebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul öncesi öğretmeni
• Çocukları tanıma
• İş doyumu

Investigation of the Relationship between Early Childhood Teachers' Knowledge of Children and Their Job Satisfaction

Öz

This study aims to examine the relationship between early childhood teachers' knowledge of children and their job satisfaction levels. A relational survey model was employed, and the study sample consisted of teachers working in public preschools and kindergartens in Diyarbakır province, selected through a simple random sampling method. Data were collected using the General Information Form, the Student Recognition Competence Scale, and the Minnesota Job Satisfaction Scale. The normality of the data was tested with the Kolmogorov–Smirnov test; based on these results, the independent samples t-test was used for normally distributed dimensions and the Mann–Whitney U test was used for non-normally distributed dimensions, while the Spearman rank-order correlation coefficient was used to examine the associations between the two scales. The findings revealed a statistically significant and positive relationship between teachers' knowledge of children and their job satisfaction levels. A strong positive correlation emerged between intrinsic job satisfaction and the recognising individual differences sub-dimension. Moderate positive correlations were identified with the managing-learning and recognising-developmental characteristics sub-dimensions, and a weak positive correlation was observed with the guidance sub-dimension. Regarding extrinsic job satisfaction, moderate positive correlations were found with all four sub-dimensions. These results suggest that strengthening teachers' child-recognition competencies supported by appropriate resources and teacher–child collaboration can effectively support their job satisfaction

Anahtar Kelimeler

• Early childhood teacher
• child recognition
• job satisfaction

Kaynakça

1. Abay, A. R. (2004). Eğitim toplum ilişkisi ve Türkiye uygulamaları. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 149, 129–146.
2. Acar, F. M. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Unpublished master's thesis). Çağ University, Türkiye.
3. Akkaya, R. (2015). Öğretmenlerin kontrol odağı ile iş doyumu arasındaki ilişki (Unpublished master's thesis). Adnan Menderes University, Türkiye.
4. Akkurt, Z. (2008). Okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Unpublished master's thesis). Selçuk University, Türkiye.
5. Balcı, A. (2005). Açıklamalı eğitim yönetimi terimleri sözlüğü, Tek Ağaç Publishing.
6. Baycan, A. (1985). Analysis of several aspects of job satisfaction between different occupational groups (Published master's thesis). Boğaziçi University Social Sciences Institute, Türkiye.
7. Brosterman, N. (1997). Inventing kindergarten. Harry N. Abrams.
8. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (10. Ed.). Pegem Akademi.

9. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Ed.). Pegem Akademi.
10. Çağlar, Ç. & Demirtaş, H. (2011). Dershane öğretmenlerinde tükenmişlik ve iş doyumu. E-International Journal of Educational Research, 2, 30–49.
11. Çay, Y. & Şanal, M. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının ve sınıf öğretmenlerinin çocuk sevme düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6, 134–142.
12. Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2000). Research methods in education (5th Ed.). Routledge Falmer.
13. Demir, Ö. & Çamlı, Ö. (2011). Öğretmenlik uygulaması dersinde uygulama okullarında karşılaşılan sorunların sınıf ve okul öncesi öğretmenliği öğrenci görüşleri çerçevesinde incelenmesi: Nitel bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 117–139.
14. Downing, J. E., Ryndak, D. L. & Clark, D. (2000). Paraeducators in inclusive classrooms: Their own perceptions. The Journal of Remedial and Special Education, 21(3), 171–181.
15. Durualp, E. & Kaytez, N. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumlarının çocuk sevme düzeyleri ile bazı değişkenler açısından incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 6(1), 97–112.
16. Epstein, A. S., Schweinhart, L. J., DeBruin-Parecki, A. & Robin, K. B. (2004). Preschool assessment: A guide to developing a balanced approach. National Institute for Early Childhood Research.
17. Ergün, M. & Özdaş, A. (1999). Okul gözlemi ve uygulama çalışmalarının öğretmen adayları üzerindeki etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 115–119.
18. Gelbal, S. & Duyan, V. (2010). İlköğretim öğretmenlerinin çocuk sevme durumlarına etki eden değişkenlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 127–137.
19. Gill, F. (1999). Lessons from sociology, psychology and political theory. Journal of Socio-Economics, 28(6), 725–743.
20. Hall-Kenyon, K. M., Bullough, R. M., MacKay, K. L. & Marshall, E. E. (2014). Preschool teacher well-being: A review of the literature. Early Childhood Education Journal, 42(3), 153–162.
21. Kapucu, S. T. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki doyumları ile çocuk sevgisi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Unpublished master's thesis). Marmara University, Türkiye.
22. Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (32. Ed.). Nobel Akademik.
23. McAfee, O. & Leong, D. J. (2007). Assessing and guiding young children's development and learning (4. ed.). Pearson Education.
24. Morrison, G. S. (2003). Fundamentals of early childhood education. Pearson Education.
25. Önder, M. (2011). Okul öncesi dönem çocuklarının aile eğitimi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 15(1), 377–386.
26. Onur, B. (2005). Çocukluğun dünü ve bugünü. Kebikeç İnsan Bilimleri için Kaynak Araştırmaları Dergisi, 19, 99–112.
27. Özdoğan, B. (2009). Çocuk ve oyun: Çocuğa oyunla yardım (Extended 5. Ed.). Anı Publishing.
28. Özyürek, A. (2009). Okul öncesi eğitimi öğretmen ve yöneticilerinin iş doyumu, kişisel özellik ve mesleki değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 182, 8–21.
29. Poyraz, H. & Dere, H. (2001). Okul öncesi eğitiminin ilke ve yöntemleri. Anı Publishing.
30. Rudasill, K. M. (2011). Child temperament, teacher–child interactions and teacher–child relationships: A longitudinal investigation from first to third grade. Early Childhood Research Quarterly, 26(2), 147–156.
31. Şahin, H. & Beydoğan, H. Ö. (2016). Öğretmenlerin öğrencileri tanımaya yönelik yeterlik ölçeği. Geçerlilik ve güvenirlik Çalışması. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 5(14), 177-198.
32. Skaalvik, E. M. & Skaalvik, S. (2009). Does school context matter? Relations with teacher burnout and job satisfaction. Teaching and Teacher Education, 25, 518–524.
33. Topuz, G. Y. & Erbil-Kaya, Ö. M. (2016). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin çocukları tanıma ve değerlendirme amaçlı yapılan çalışmalara ilişkin görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 6(1), 27–56.
34. Weiss, D. J., Dawis, R. V., England, G. W., & Lofquist, L. H. (1967). Manual for the Minnesota Satisfaction Questionnaire (Vol. 22). University of Minnesota, Industrial Relations Center.
35. Yaşar, Ş. (2002). Okul öncesi eğitimin ilke ve yöntemleri. Anadolu University Publishing.
36. Yazıcı, Z. (2013). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk sevme eğilimlerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Humanities, 3(2), 279–286.
37. Yeşilyaprak, B. (2006). Eğitimde rehberlik hizmetleri. Nobel Publishing.
38. Yıldırım, F. (1996). İş doyumu ile örgütsel adalet ilişkisi (Unpublished doctoral dissertation). Ankara University, Türkiye.