Anadolu Mektebi Yazar Okumaları Programı’nın Lise Düzeyinde Okuma Kültürü ve Dil Becerilerinin Gelişimine Katkıları

Öz

İnsanlık tarihinde okuma, düşünsel gelişim ve bilgi edinme süreçlerinin temelini oluşturur. Bu temel edim, bireylerin dünyayı anlama, kendini ifade etme ve bilgiye ulaşma konularında önemli bir araçtır. Okuma alışkanlığının niteliği, dil ve edebiyat eğitimi bağlamında ailede, okulda ve sosyal ortamlarda benimsenen yöntemlerle doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, geleneksel okur-yazarlık kültüründe benimsenen yazar/külliyat okuma yöntemini esas alan Anadolu Mektebi Yazar Okumaları Programı’nı lise düzeyinde okuma kültürüne katkıları ekseninde ele almayı hedeflemektedir. Çalışmada spesifik olarak Türkiye genelinde Millî Eğitim Bakanlığı iş birliğinde birçok ilde uygulanan programın güçlü ve zayıf yönlerinin tespitine odaklanılmaktadır. Araştırmada nitel araştırma metodolojisine yönelik prosedür takip edilmiştir. İlgili literatür yazar okuma yöntemi bağlamında ele alınmakta programın uygulamasına ilişkin gözlemlere dayanarak yapılan analizlerle programın sürdürülebilirliği tartışılmaktadır. Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı, öğrencilerin Türk edebiyatının önemli yazarlarıyla tanışmasını ve eserlerini okumasını amaçlar. Anadolu Mektebi Yazar Okuma Programı bu amaca hizmet eden, formal eğitim süreçlerini destekleyici sivil bir girişim olarak öne çıkmaktadır. Okuma kültürünün geliştirilmesi, edebiyat zevkinin nitelikli bir şekilde yeni nesillere aktarılması hususunda Anadolu Mektebi Yazar Okumaları Programı’nın üstlendiği misyon; sahip olduğu imkânlar, güçlü ve zayıf taraflar, geliştirilmesi mümkün yönler bu çalışmanın ana tartışma konusudur. Buradan hareketle Anadolu Mektebi Yazar Okumaları Programı’nın niteliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması hususunda bazı önerilerde de bulunulmuştur

Anahtar Kelimeler

• edebiyat eğitimi
• dil becerileri
• Anadolu mektebi
• yazar okumaları
• okuma kültürü

Contributions of the Anatolian School Author Reading Program to the Development of Reading Culture and Language Skills at High School Level

Öz

In human history, reading forms the basis of intellectual development and knowledge acquisition processes. This basic act is an important tool for individuals to understand the world, express themselves and access information. The quality of reading habits is directly related to the methods adopted in family, school and social environments in the context of language and literature education. This study aims to examine the Anadolu Mektebi Author Readings Program, which is based on the author/ corpus reading method adopted in traditional literacy culture, in terms of its contributions to reading culture at the high school level. Specifically, the study focuses on identifying the strengths and weaknesses of the program implemented in many provinces across Turkey in cooperation with the Ministry of National Education. The procedure for qualitative research methodology was followed in the study. The relevant literature is discussed in the context of the author reading method and the sustainability of the program is discussed with the analysis based on the observations of the implementation of the program. The Turkish Language and Literature Curriculum aims to introduce students to important authors of Turkish literature and to read their works. The Anadolu Mektebi Author Reading Program stands out as a civil initiative that serves this purpose and supports formal education processes. The mission undertaken by the Anadolu Mektebi Author Readings Program in terms of developing reading culture and transferring the taste for literature to new generations in a qualified way; the opportunities it has, its strengths and weaknesses, and the aspects that can be improved are the main subject of discussion in this study. From this point of view, some suggestions have been made to increase the quality of the Anadolu Mektebi Author Readings Program and to expand it.

Anahtar Kelimeler

• literature education
• language skills
• Anadolu mektebi
• author readings
• reading culture

Kaynakça

1. Aksan, D. (2007). Her yönüyle ana çizgileriyle dilbilim. TDK Yayınları.
2. Anadolu Mektebi (2023). Anadolu mektebi yazar okumaları programı el kitabı. https://online.fliphtml5.com/krfhp/geim/ (Erişim Tarihi: 18.06.2024).
3. Anadolu Mektebi (2024). Anadolu mektebi dergisi. https://www.anadolumektebi.org/tr/e-dergi (Erişim Tarihi: 11.12.2024).
4. Anadolu Mektebi (2024). Anadolu mektebi yazar okumaları programı el kitabı. https://www.anadolumektebi.org/tr/ (Erişim Tarihi: 11.12.2024).
5. Aydoğdu, H. (2020). Okuma alışkanlığı ve okul kütüphanelerinin bireysel gelişime etkisi üzerine bir değerlendirme. Milli Eğitim Dergisi, 49 (225), 201-226.
6. Balcı, A. (2016). Okuma ve anlama eğitimi. Pegem Yayınları.
7. Bamberger, R. (1990). Okuma alışkanlığını geliştirme (Çev. B. Çapar). Kültür Bakanlığı Kütüphanecilik Dizisi.
8. Başpınar, M. (2023). Anadolu’da on bir yıldır esen bir rüzgâr: Anadolu mektebi. Umran Dergisi, (347). 70-73.

9. Bircan, İ. (2019). Türkiye’de okuma alışkanlığının azalması orunu ve çözüm yolları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 22(1), 393-410. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000883
10. Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
11. Cavagna, A., Cimarelli, A., Giardina, I., Parisi, G., Santagati, R., Stefanini, F., & Viale, M. (2010). Scale-free correlations in starling flocks. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(26), 11865-11870.
12. Cremin, T., & Scholes, L. (2024). Reading for pleasure: Scrutinising the evidence base – benefits, tensions and recommendations. Language and Education, 38(4), 537–559. https://doi.org/10.1080/09500782.2024.2324948
13. Creswell, J. W. (2017). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
14. Eroğlu, M. (2012). “Kitap değil yazar okuyun.” https://agorakitapligi.blogspot.com/2012/10/mehmet-eroglu-kitap-degil-yazar-okuyun.html (Erişim Tarihi: 24.06.2024).
15. Göksel, S. (1956). “Babama ait hatıralar” Doğumunun 80. yıldönümü dolayısıyla Ziya Gökalp ve açılan Ziya Gökalp Müzesi. Işıl Matbaası. ss. 122-124.
16. Güçlü, S. (2019). Sami Güçlü ile mülakat. Anadolu Mektebi (1). ss. 6-10. https://online.fliphtml5.com/locm/qwmy/#p=1 (Erişim Tarihi: 10. 06. 2024).
17. Gümüş, S. (2020). Okumak ve yazmak. Notus Yayınları.
18. Hızlı Önal, S. (2024). Öğretmenlerin ve öğrencilerin gözünden Anadolu Mektebi Yazar Okumaları Programı. Türkçe ve Dil Eğitiminde İyi Uygulamalar Konferansı Bildiri Kitabı. Ankara: TTK s. 305-328. https://ttkbyayin.meb.gov.tr/yayin/278
19. İnce-Samur, A. Ö. (2014). Türkiye’deki ve dünyadaki çalışmaların tanıklığında okuma kültürü. Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 157-188.
20. Karakoç, S. (1986). Günlük yazılar III, Sûr (3. Baskı). Diriliş Yayınları.
21. Karakoç, S. (2005). Düşünceler ve kavramlar 1. Diriliş Yayınları.
22. Khilkevich, A., Lohse, M., Low, R., Orsolic, I., Bozic, T., Windmill, P., & Mrsic-Flogel, T. D. (2024). Brain-wide dynamics linking sensation to action during decision-making. Nature, 634(8035), 890-900.
23. Manguel, A. (2014). Okumalar okuması. YKY.
24. MEB (2018). Türk dili ve edebiyatı öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=353- (Erişim Tarihi: 30. 05. 2024).
25. MEB (2024). Türk dili ve edebiyatı öğretim programı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programturh9101112Onayli.pdf (Erişim Tarihi: 6.8.2024)
26. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
27. Seale, C. (1999). Quality in qualitative research. Qualitative Inquiry, 5(4), 465-478. https://doi.org/10.1177/147332500200100107
28. Sever, S. (2013). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. Tudem Yayınları
29. Tanpınar, A. H. (2000). Yaşadığım gibi. Dergâh Yayınları.
30. Tanpınar, A. H. (2001). Yahya Kemal. Dergâh Yayınları.
31. Taşdelen, V., (2006). Lıterature educatıon: a hermeneuutıc approach. Milli Eğitim Dergisi, no.160, 42-55. https://doi.org/10.18533/journal.v3i1.341
32. Wolf, M. (2017). Proust ve mürekkepbalığı: Okuyan beynin bilimi ve hikâyesi. Koç Üniversitesi Yayınları.
33. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
34. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.