Spor yapan ve yapmayan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin ve algılanan ebeveyn tutumlarının akademik başarılarını yordama etkisi

Yasin Altın; Murat Kangalgil

doi:10.70053/esas.1809833

EN TR

The predictive effects of loneliness levels and perceived parental attitudes on the academic achievement of adolescents who do and do not participate in sports

Abstract

This study aimed to examine the predictive effects of loneliness levels and perceived parental attitudes on academic achievement among adolescents who participate and do not participate in sports. The participants consisted of a total of 1,435 students (502 middle school and 933 high school; 763 girls and 672 boys) enrolled in schools located in the city centre of Sivas. Among them, 747 (52.1%) were engaged in sports, while 688 (47.9%) were not. The data were collected using a personal information form, the loneliness scale, and the perceived parental attitudes scale, along with students’ end-of-term general academic achievement grades. Descriptive statistics, Pearson correlation, and hierarchical multiple regression analyses were employed for data analysis. Academic achievement was found to be positively correlated with the emotional warmth attitude (r = .29, p < .001), and negatively correlated with the rejecting attitude (r = –.27, p < .001), the overprotective attitude (r = –.13, p < .001), and loneliness level (r = –.24, p < .001). According to the hierarchical regression analysis, gender, school level, parental attitudes, and loneliness level together predicted 28% of the variance in academic achievement among adolescents who participated in sports (R² = .28, F₆,₇₄₀ = 49.1, p < .001), whereas the same variables accounted for 19% of the variance among those who did not participate in sports (R² = .19, F₆,₆₈₁ = 28.2, p < .001). The findings suggest that participation in sports may influence the relationship between loneliness and academic achievement, and that parental attitudes play a significant role in this process.

Keywords

Academic achievement , parental attitudes , hiyerarchigal regression , sport participation , loneliness level

Spor yapan ve yapmayan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin ve algılanan ebeveyn tutumlarının akademik başarılarını yordama etkisi

Öz

Bu çalışma, spor yapan ve yapmayan ergenlerin yalnızlık düzeyleri ve algılanan ebeveyn tutumlarının akademik başarı üzerindeki yordama etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Katılımcılarını Sivas il merkezindeki ortaokul ve liselerde öğrenim gören toplam 1.435 öğrenci (502 ortaokul, 933 lise; 763 kız, 672 erkek) oluşturmuştur. Katılımcıların 747’si (%52,1) spor yaparken, 688’i (%47,9) spor yapmamaktadır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, yalnızlık ölçeği, algılanan ebeveyn tutumları ölçeği kullanılmış ve dönem sonu genel akademik başarı notları elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, pearson korelasyon ve hiyerarşik çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Akademik başarı ile duygusal sıcaklık tutumu pozitif yönlü (r = .29 ve p < .001), reddedici tutum negatif yönlü (r = -.27 ve p < .001), aşırı korumacılık tutumu negatif yönlü (r = -.13 ve p < .001) ve yalnızlık düzeyi negatif yönlü (r = -.24 ve p < .001) ilişkili bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizinde, spor yapan grupta cinsiyet, okul düzeyi, ebeveyn tutumları ve yalnızlık düzeyi akademik başarıyı %28 oranında yordarken (R² = 0.28, F₆,₇₄₀ = 49.1, p < .001), spor yapmayan grupta aynı değişkenler %19 oranında yordamıştır (R² = 0.19, F₆,₆₈₁ = 28.2, p < .001). Sonuçlar, sporun yalnızlık ve akademik başarı ilişkisini etkileyebileceğini ve ebeveyn tutumlarının bu süreçte önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Akademik başarı , ebeveyn tutumları , hiyerarşik regresyon , spora katılım , yalnızlık düzeyi

Kaynakça

Acıyan, A. A. (2008). Ortaöğretim öğrencilerinin okuma alışkanlıkları ve akademik başarı düzeyi arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Bayat, N., Fokkema, T., Mujakovic, S., & Ruiter, R. A. C. (2021). Contextual correlates of loneliness in adolescents. Children and Youth Services Review, 127, 106083. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2021.106083
Boonk, L., Gijselaers, H. J. M., Ritzen, H., & Brand-Gruwel, S. (2018). A review of therelationship between parental involvement indicators and academic achievement. Educational Research Review, 24, 10-30. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2018.02.001
Broussard, S. C. (2002). The relationship between classroom motivation and academic achievement in first and third graders. Master Thesis: Louisiana State University, The School of Human Ecology, Baton Rouge.
Burrows, M. (2007). Exercise and bone mineral accrual in children and adolescents. Journal of Sports Science and Medicine 6(3), 305-312.
Castro, M., Expósito-Casas, E., López-Martín, E., Lizasoain, L., Navarro-Asencio, E., &Gaviria, J. L. (2015). Parental involvement on student academic achievement: A meta-analysis. Educational Research Review, 14, 33-46.https://doi.org/10.1016/J.EDUREV.2015.01.002
Cengiz, R., & Taşmektepligil, M. Y. (2016). Spor üzerine sosyolojik bir çözümleme: spor merkezleri (Samsun örneği). Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi(56), 220-240.
Creswell, J. W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research (4th ed.). Pearson Education, Inc.
Doğan, U. (2016). Lise öğrencilerinde fiziksel aktivite seviyesi ile akademik başarı arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Doğan, U., & Karakaş, Y. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal ağ sitleri kullanımının yordayıcısı olarak yalnızlık. Sakarya University Journal of Education, 6(1), 57-71. https://doi.org/10.19126/suje.40198

Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2020). How to Design and Evaluate Research in Education (9th ed.). McGraw-Hill Education.
French, M., Homer, J., Popovici, I., ve ark. (2015). What you do in high school matters: High school GPA, educational attainment, and labor market earnings as a young adult. Eastern Economic Journal, 41, 370–386. https://doi.org/10.1057/eej.2014.22
Gök, M. (2015). Bişkek şehrindeki 9. 10. ve 11. sınıf öğrencilerinin akademik başarısını etkileyen bazı faktörlerin analizi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1), 76-89.
Gündoğmuş, G. (2017). Yalnızlık düzeyinin yordanmasında anne baba tutumları ve okul tükenmişliği. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Gürleyük, G. C. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının çeşitli değişkenler açısından eleştirel düşünme eğilimleri, problem çözme becerileri ve akademik başarı düzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
Hakimi, S., Hejazi, E., & Lavasani, M. G. (2011). The relationships between personality traits and students’ academic achievement. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 29, 836–845. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.312
Hind, K., & Burrows, M. (2007). Weight-bearing exercise and bone mineral accrual in children and adolescents: A review of controlled trials. Bone, 40(1), 14-27. https://doi.org/10.1016/j.bone.2006.07.006
Jeynes, W. H. (2007). The relationship between parental ınvolvement and urban secondary school student academic achievement: A meta-analysis. Urban Education, 42(1), 82-110. https://doi.org/10.1177/0042085906293818
Jeynes, W. H. (2017). A meta-analysis: The relationship between parental involvement andLatino student outcomes. Education and Urban Society, 49(1), 4-28.https://doi.org/10.1177/0013124516630596
Karadağ, E., İşçi, S., Öztekin, Ö., Anar, S. (2016). Okul iklimi ve akademik başarı ilişkisi: bir meta-analiz çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2). https://doi.org/10.17679/iuefd.17294446
Keleşoğlu, F. (2014). Sosyal hizmet perspektifinden akademik başarı ve yalnızlık düzeyi ilişkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yalova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yalova.
Kerkez, F. İ. (2012). Sağlıklı büyüme için okulöncesi dönemdeki çocuklarda hareket ve fiziksel aktivite. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 23(1), 34-42.
Khan, M. A., Asif, M., Khan, A. S., & Azeem, M. (2020). Factors affecting the academic performance of students at higher secondary school level in Malakand District. Pakistan Journal of Society, Education and Language (PJSEL), 6(2), 197–207. https://pjsel.jehanf.com/index.php/journal/article/view/374
Kırımoğlu, H., Filazoğlu Çokluk, G., & Yıldırım, Y. (2010). Yatılı ilköğretim bölge okulu 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin spor yapma durumlarına göre yalnızlık ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(3), 101-108. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000183
Kızıldağ, S. (2009). Akademik başarının yordayıcısı olarak yalnızlık, boyun eğici davranışlar, sosyal destek. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Koçak, Ö., Göksu, İ., Yüksek, G. (2021). The factors affecting academic achievement: a systematic review of meta analyses. International Online Journal of Education and Teaching, 8(1), 454-484.
Körler, Y. (2011). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin çeşitli değişkenler açısından yalnızlık düzeyleri ve yalnızlık ile sosyal duygusal öğrenme becerileri arasındaki ilişkiler. Eskişehir: Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Kumari, S. A., & Rajani, N. (2017). Review of academic achievement and influencing factors. International Journal of Educational Science and Research (IJESR), 7(6), 27–40.
Liu, X., Gao, X., & Ping, S. (2019). Post-1990s college students’ academic sustainability: The role of negative emotions, achievement goals, and self-efficacy on academic performance. Sustainability, 11(3), 775. https://doi.org/10.3390/su11030775
Mahon, N. E., Yarcheski, A., Yarcheski, T. J., Cannella, B. L., & Hanks, M. M. (2006). A meta-analytic study of predictors for loneliness during adolescence. Nursing Research, 55(5), 308–315. https://doi.org/10.1097/00006199-200609000-00003
Nartgün, Ş., & Çakır, M. (2014). Lise öğrencilerinin akademik başarılarının akademik güdülenme ve akademik erteleme eğilimleri açısından incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(3), 379-391.
Özçelik, İ. Y., İmamoğlu, O., Çekin, R., & Başpınar, S. G. (2014). Üniversite öğrencilerinin yalnızlık düzeyleri üzerine sporun etkisi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 6(1), 12-18. https://doi.org/10.17155/spd.18840
Pancar, A. (2009). Parçalanmış ve tam aileye sahip ergenlerin yalnızlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Pinquart, M. (2016). Associations of parenting styles and dimensions with academicachievement in children and adolescents: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 28(3), 475–493. https://doi.org/10.1007/s10648-015-9338-y
Sakallı Gümüş, S., Öz, A. Ş., & Kırımoğlu, H. (2011). Sports and physical activity as a preventative social support approach to loneliness and hopelessness of adoescents. International Journal of Human Sciences, 8(2), 2-14.
Şengil, M. (2014). Kuzey kıbrıs türk cumhuriyetindeki spor yapan ve yapmayan gençlerin yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Yakın Doğu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa.
Siddiqui, A. Q., Tewari, S. G., Sultana, M., Malik, M. A., & Ahmad, P. (1983). Factors affecting academic achievement of school children. Journal of the Royal Society of Health, 103(2), 50–52. https://doi.org/10.1177/146642408310300203
Singh, A., Uijtdewilligen, L., & Twisk, J. W. (2012). Physical activity and performance at school - a systematic review of the literature ıncluding a methodological quality assessment. Arch Pediatr Adolesc Med, 166(1), 49-55.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Uzuner, M. E., & Karagün, E. (2014). Rekreatif amaçlı spor yapan bireylerin yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(27), 107-120.
Yavuzer, H. (2012). Ana-baba okulu (16. Baskı). Remzi Kitabevi.
Yazıcılar, İ. (2004). Spor yapan ve yapmayan gençlerin yalnızlık düzeylerinin araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Celal Bayar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Manisa.
Yıldırım, İ. (2010). Anne baba desteği ve başarı (2. Baskı). Anı Yayıncılık.
Yusupu, R. (2015). Üniversite öğrencilerinde kariyer kararları ile mükemmeliyetçilik, öğrenme motivasyonu ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi , Egzersiz ve Spor Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yasin Altın ^*
0000-0002-5854-8007
Türkiye

Murat Kangalgil
0000-0002-7480-199X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ekim 2025

Kabul Tarihi

9 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.70053/esas.1809833

IZ

https://izlik.org/JA79PM39XY

APA

Altın, Y., & Kangalgil, M. (2026). Spor yapan ve yapmayan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin ve algılanan ebeveyn tutumlarının akademik başarılarını yordama etkisi. Education Science and Sports, 8(2026), 1-13. https://doi.org/10.70053/esas.1809833

Education Science and Sports is licensed under Creative Commons Attribution 4.0 International

The predictive effects of loneliness levels and perceived parental attitudes on the academic achievement of adolescents who do and do not participate in sports

Abstract

Keywords

Spor yapan ve yapmayan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin ve algılanan ebeveyn tutumlarının akademik başarılarını yordama etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster