Profesyonel sporcularda mükemmeliyetçilik ve tükenmişlik: Bir Derleme çalışması
Öz
Bu derleme çalışmasının amacı, profesyonel sporcularda gözlemlenen mükemmeliyetçilik ve tükenmişlik arasındaki ilişkinin psikolojik ve bilişsel yönlerini incelemektir. Günümüzde sporcular yalnızca fiziksel performanslarıyla değil, aynı zamanda sosyal görünürlükleri ve imajlarıyla da değerlendirilmektedir. Bu durum, mükemmeliyetçi eğilimlerin artmasına ve uzun vadede tükenmişlik riskinin yükselmesine neden olmaktadır. Çalışmada 2012–2024 yılları arasında yayımlanmış 23 araştırma incelenmiştir. Bulgular, işlevsel mükemmeliyetçiliğin motivasyonu artırarak tükenmişliğe karşı koruyucu bir rol oynadığını; buna karşın işlevsiz mükemmeliyetçiliğin hata korkusu ve dışsal baskılarla birleştiğinde tükenmişliği güçlendirdiğini göstermektedir. Cinsiyet, spor branşı, antrenör tutumu ve sosyal çevre gibi değişkenlerin bu ilişkiyi anlamlı biçimde etkilediği görülmüştür. Özellikle antrenör desteği ve bilişsel farkındalık düzeyi, tükenmişliği azaltan temel faktörler olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, spor psikolojisi uygulamalarında mükemmeliyetçiliğin işlevsel yönlerini koruyarak duygusal dengeyi destekleyen eğitim ve psikolojik müdahale programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Antrenör desteği, bilişsel davranışçı yaklaşım mükemmeliyetçilik, psikolojik dayanıklılık, tükenmişlik
Kaynakça
- Aghdasi, M. T. (2014). The relationship between perfectionism and burnout in junior-elite athletes. International Journal of Sport Culture and Science, 2(1), 27-39. https://doi.org/10.14486/ijscs46
- Ahn, H., & Kim, I. (2024). An exploratory study on the conceptualization of burnout among professional esports athletes: Focused on League of Legends Champions Korea League. Healthcare, 12(11), 1127. https://doi.org/10.3390/healthcare12111127
- Alp, A. F., & Daşkesen, S. S. (2024). Bedensel engelli ve engelli olmayan sporcularda tükenmişlik ve mükemmeliyetçilik. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 6(1),1–10. https://doi.org/10.52272/srad.1383306
- Amirpour, B. (2014). Predictive role of early maladaptive schemas in neurotic perfectionism in middle-school female students. International Journal of School Health, 1(1), 1–5. https://doi.org/10.17795/intjsh-19854
- Biricik, Y. S. (2023). Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezi sporcularında tükenmişlik ve psikolojik iyi oluş. The Online Journal of Recreation and Sports, 12(2), 70–84. https://doi.org/10.22282/tojras.1261258
- Chen, L. H., Chen, M., Kee, Y. H., & Tsai, Y. (2008). Relation of perfectionism with athletes’ burnout. Perceptual and Motor Skills, 106(3), 811–820. https://doi.org/10.2466/pms.106.3.811-820
- Çepikkurt, F., & Yazgan, İ. B. (2012). Mükemmeliyetçilik ve başarı hedefleri. Spormetre, 10(2), 43–51. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000219
- Çaloğlu, M., & Menteş Yalçın, Ö. (2020). Güreşçilerde tükenmişlik. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 59–73. https://izlik.org/JA53TS32BH
- De Francisco, C., Arce, C., Vílchez, M. P., & Vales, Á. (2016). Burnout in athletes. International Journal of Clinical and Health Psychology, 16(3), 239–246. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2016.04.001
- Demirci, E. (2018). Sporcularda tutkunluk ve tükenmişlik ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Merisn, Türkiye.