Web 2.0 Araçlarını Kullanan Kişi Faktörünün Fen Başarısı ve Dijital Okuryazarlık Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu çalışmada, fen öğretiminde Web 2.0 araçlarıyla içerik hazırlayan aktörün (öğretmen veya öğrenci) öğrencilerin akademik başarıları ve dijital okuryazarlıkları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Şişli ilçesindeki bir devlet okulunda öğrenim gören 67 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Öğrenciler Deney-1 (n=26), Deney-2 (n=24) ve Kontrol (n=17) gruplarına ayrılmıştır. “Maddenin Tanecikli Yapısı” konusu, Deney-1 grubunda öğretmenin, Deney-2 grubunda ise öğrencilerin Web 2.0 araçlarıyla hazırladığı materyallerle desteklenirken, Kontrol grubunda mevcut programa göre işlenmiştir. Veriler, akademik başarı testi ve dijital okuryazarlık ölçeği aracılığıyla toplanmış ve Çok Değişkenli Kovaryans Analizi (MANCOVA) ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmen tarafından hazırlanan Web 2.0 materyallerinin özellikle hatırlama ve uygulama düzeylerinde akademik başarıya, öğrencilerin içerik üretimine katılmasının ise anlama düzeyindeki öğrenmelere ve dijital okuryazarlığa daha fazla katkı sağladığını göstermiştir. Analiz düzeyinde gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuçlar, teknoloji entegrasyonunda öğretmen rehberliği ile öğrenci aktifliğinin dengeli biçimde yapılandırılmasının önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Web 2.0
• Dijital Araç
• Fen Bilimi
• Eğitim Teknolojisi
• Dijital Okuryazarlık

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik ilkelere uygunluğunun incelenmesi için Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü’ne başvurulmuş olup ilgili müdürlük tarafından 20.01.2025 tarihli ve 01-35 sayılı resmi yazı ile bu çalışmanın etik ilkelere uygun olduğu belirtilmiştir.Araştırmaya katılan tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır ve katılımcılara çalışmanın amacı, yöntemleri, olası riskler ve hakları detaylı olarak açıklanmıştır.

The Effect of the User Factor in the Use of Web 2.0 Tools on Science Achievement and Digital Literacy

Öz

This study examined the effect of the agent responsible for preparing Web 2.0-based instructional content (teacher or student) on students’ academic achievement and digital literacy in science education. A pretest–posttest quasi-experimental design with matched control groups was employed. The study involved 67 seventh-grade students attending a public secondary school in the Şişli district of İstanbul during the 2024–2025 academic year. The students were assigned to Experimental Group 1 (n = 26), Experimental Group 2 (n = 24), and a Control Group (n = 17). The topic of “Particulate Nature of Matter” was taught using teacher-prepared Web 2.0 materials in Experimental Group 1 and student-generated Web 2.0 materials in Experimental Group 2, whereas the Control Group followed the regular curriculum. Data were collected using an academic achievement test and a digital literacy scale and analyzed through Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA). The findings showed that teacher-prepared Web 2.0 materials contributed particularly to students’ achievement at the remembering and applying levels, whereas student-generated content contributed more strongly to learning at the understanding level and to digital literacy skills. No significant differences were found among the groups at the analysis level. The findings highlight the importance of balancing teacher guidance and active student participation when integrating Web 2.0 tools into science education.

Anahtar Kelimeler

• Web 2.0 Tools
• Digital Tools
• Science Education
• Educational Technology
• Digital Literacy

Etik Beyan

An application was submitted to the Directorate of the Institute of Educational Sciences at Marmara University for the ethical review of the study. The Directorate confirmed that the study complied with ethical principles in an official letter dated January 20, 2025, numbered 01-35. Informed consent was obtained from all participants, and they were provided with detailed information about the purpose of the study, its methods, potential risks, and their rights.

Kaynakça

1. Altunışık, M. & Aktürk, A. O. (2021). Türkiye’de Web 2.0 araçlarının eğitim-öğretim ortamlarında kullanımına bir bakış: 2010-2020 dönemi tezlerinin incelenmesi. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 205-227.https://izlik.org/JA44KJ93EN
2. Arslan, K. & Yildirim, M. (2021). Effect of online science course supported with web 2.0 tools on the academic achievement of fifth grade students and student opinions. Science Education International, 32(4), 311-322. https://doi.org/10.33828/sei.v32.i4.6
3. Baki, Y. (2022). Web 2.0 araçlarının dijital okuryazarlık becerilerinin ve web pedagojik içerik bilgisinin gelişimine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(3), 671-695.https://doi.org/10.16916/aded.1109642
4. Büyüköztürk, Ş., vd. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Canva. (2024). Canva hakkında. https://www.canva.com/tr_tr/about/
6. Creswell, JW & Poth, CN. (2016). Nitel sorgulama ve araştırma tasarımı: Beş yaklaşım arasından seçim yapmak. Sage yayınları.
7. Contreras, B. P., vd. (2021). Comparing student-created to teacher-created study guides within an ınterteaching framework. Teaching of Psychology, 48(4), 287-292. https://doi.org/10.1177/0098628320979864
8. Demir, E., Saatçioğlu, Ö. & İmrol, F. (2016). Uluslararası dergilerde yayımlanan eğitim araştırmalarının normallik varsayımları açısından incelenmesi. Current Research in Education, 2(3), 130-148. https://www.academia.edu/download/120301457/5000176789.pdf

9. Demirci, B. (2024a). Atom modelleri eşleştirme. Wordwall. https://wordwall.net/tr/resource/83861484/atom-modelleri-e%c5%9fle%c5%9ftirme
10. Demirci, B. (2024b). Atom sayısı ve çeşidi doğru mu yanlış mı çarkıfelek oyunu. Wordwall. https://wordwall.net/tr/resource/83862617/fen-bilimleri/atom-say%c4%b1s%c4%b1-ve-%c3%a7e%c5%9fidi-%c3%a7ark%c4%b1felek-do%c4%9fru-mu-yanl%c4%b1%c5%9f
11. Demirci, B. (2024c). Atomun yapısı ve tarihsel gelişimi-boşluk doldurmaca oyunu. Wordwall. https://wordwall.net/tr/resource/83861155/fen-bilimleri/atomun-yap%c4%b1s%c4%b1-ve-tarihsel-geli%c5%9fimi-bo%c5%9fluk
12. Demirci, B. (2024d). Atom modellerinin tarihsel gelişimi 7. Sınıf. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=JvlPsj3GTp0
13. DiBella, K. S. & Williams, K. G. (2015). Beneficial Web 2.0 tools to engage learners and maximize learning. Journal of Learning in Higher Education, 11(2), 75-81. https://eric.ed.gov/?id=EJ1139476
14. Eğiteknoloji. (2015). Powtoon nedir? Powtoon nasıl kullanılır? Powtoon kullanımı. https://www.egiteknoloji.com/powtoon-ile-animasyon-hazirlama.html
15. Ersöz, B. (2020). Yeni nesil web paradigması-Web 4.0. Bilgisayar Bilimleri ve Teknolojileri Dergisi, 1(2), 58-65. https://izlik.org/JA26UK97BY
16. Furtak, E. M., Circi, R. & Heredia, S. C. (2018). Exploring alignment among learning progressions, teacher-designed formative assessment tasks, and student growth. Applied Measurement in Education, 31(2), 143-156. https://www.researchgate.net/publication/321327870_Exploring_alignment_among_learning_progressions_teacher-designed_formative_assessment_tasks_and_student_growth_Results_of_a_four-year_study
17. Geçgel, H., Kana, F. & Eren, D. (2020). Türkçe eğitiminde dijital yetkinlik kavramının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 886-904. https://doi.org/10.16916/aded.742352
18. Geçim, B. & Çetin, N. İ. (2023). Öğretmen adaylarının Web 2.0 araçlarını kullanabilme yetkinlikleri: Bir karma yöntem araştırması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 19(1), 97-122. https://doi.org/10.17244/eku.1198098
19. Gülten, D. Ç., Ergin, H. & Avcı, R. (2009). Bilgiyi işleme kuramı ve anlamlandırmanın matematik öğretimi üzerindeki etkisi. HAYEF Journal of Education, 6(2), 1-10. https://www.academia.edu/download/96425107/93115.pdf
20. Gürleroğlu, L. (2019). 5E modeline uygun Web 2.0 uygulamaları ile gerçekleştirilen fen bilimleri öğretiminin öğrenci başarısına, motivasyonuna, tutumuna ve dijital okuryazarlığına etkisinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
21. Gürleroğlu, L. & Yıldırım, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin web 2.0 destekli eğitsel web sitesi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 51(233), 191-217. https://doi.org/10.37669/milliegitim.776977
22. Hamlı, S. & Hamlı, D. (2021). Web 2.0 araçlarının derslerde kullanılmasının akademik başarıya etkisi. Uygulamada Eğitim ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ueybid/issue/73756/1086315
23. Hamutoğlu, N. B., vd. (2017). Dijital okuryazarlık ölçeği: Türkçe’ye uyarlama çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 18(1), 408-429. https://doi.org/10.12984/egeefd.295306
24. Holotescu, C. 2015. Emerging technologies in education. Conceiving and building a microblogging platform for formal and ınformal learning. Doctoral dissertation, PhD Thesis UPT, Romania.
25. Horzum, M. B. (2010). Öğretmenlerin Web 2.0 araçlarından haberdarlığı, kullanım sıklıkları ve amaçlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 603-634. https://doi.org/10.17556/erziefd.473412
26. Karakuzu, B., Saraçoğlu, S. & Bektas, O. (2023). Ulusal alan yazında fen eğitiminde web 2.0 araçları konulu çalışmaların sistematik incelemesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 8(2), 228-249. https://doi.org/10.47214/adeder.1375043
27. Kartal, S. K. & Dirlik, E. M. (2016). Geçerlik kavramının tarihsel gelişimi ve güvenirlikte en çok tercih edilen yöntem: cronbach alfa katsayısı. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(4), 1865-1879. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aibuefd/issue/28550/304601
28. Kasap, B. & Say, S. (2023). Fen öğretiminde dijital öykü kullanımının öğrencilerin fen dersine yönelik tutumlarına, dijital okuryazarlık seviyelerine ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi. International Journal of New Approaches in Social Studies, 7(1), 84-96. https://doi.org/10.38015/sbyy.1284562
29. Kızkapan, O. & Bektaş, O. (2018). Yedinci sınıf maddenin yapısı ve özellikleri ünitesi başarı testi geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 4(2), 186-202.https://doi.org/10.34137/jilses.431971
30. Koehler, M. J. & Mishra, P. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054. https://www.researchgate.net/publication/267028784_The_Technological_Pedagogical_Content_Knowledge_Framework_for_Teachers_and_Teacher_Educators#fullTextFileContent
31. Korkut, H. M., Mantaş, H. C. Ö. & Yıldırım, M. (2021). Analysis of the effect of use of web 2.0 tools in online science courses on students achievements and digital literacy. Journal of Science ve Mathematics Education in Southeast Asia, 44. https://www.researchgate.net/publication/363350090_Analysis_of_the_Effect_of_Use_of_Web_20_Tools_in_Online_Science_Courses_on_Students_Achievements_and_Digital_Literacy
32. Kökçü, Y. (2023). Dil öğretiminde kullanılan dijital yardımcılar: Web 2.0 araçları. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (36), 48-66. https://doi.org/10.29000/rumelide.1369057
33. Köse, Ö. Ö., Bayram, H. & Benzer, E. (2021). Web 2.0 destekli argümantasyon uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin kuvvet ve enerji konusundaki başarılarına, tartışmacı tutumlarına ve teknoloji tutumlarına etkisi. Erciyes Journal of Education, 5(2), 179-207. https://doi.org/10.32433/eje.913505
34. Krathwohl, D. R. (2002). A revision of Bloom's taxonomy: An overview. Theory into practice, 41(4), 212-218. Mayer, R. E. (2010). Multimedia learning: Are we asking the right questions? Educational Psychologist, 32(1), 1-19.https://www.researchgate.net/publication/246899935_Multimedia_Learning_Are_We_Asking_the_Right_Questions
35. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı). (2024). Fen Bilimleri dersi öğretim programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar): Türkiye yüzyılı maarif modeli 2024. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programfen345678Onayli.pdf
36. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı). (2023). 7. Sınıf Fen Bilimleri kazanım kavrama testi 13. https://cdn.eba.gov.tr/yardimcikaynaklar/2022/11/kt/7kt/fen/13.pdf
37. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı). (2023). 7. Sınıf Fen Bilimleri kazanım kavrama testi 14.https://cdn.eba.gov.tr/yardimcikaynaklar/2022/11/kt/7kt/fen/14.pdf
38. Mugambi, M. (2018). Linking constructivism theory to classroom practice. International Journal of Humanities and Social Sciences, 5, 96-104. https://doi.org/10.20431/2349-0381.0509014
39. Naseer, A., Ahmad, N. R. & Chishti, M. A. (2025). Psychological impacts of ai dependence: assessing the cognitive and emotional costs of ıntelligent systems in daily life. Review of Applied Management and Social Sciences (RAMSS), 8(1), 291-307. https://doi.org/10.47067/ramss.v8i1.458
40. Prensky, M. (2009). H. sapiens digital: From digital immigrants and digital natives to digital wisdom. Innovate: Journal of Online Education, 5(3). https://nsuworks.nova.edu/innovate/vol5/iss3/1
41. Roediger III, H. L. & Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science, 17(3), 249-255. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x
42. Ruggiero, D. & Mong, C. (2015). The teacher technology ıntegration experience: practice and reflection in the classroom. J. Inf. Technol. Educ. Res., 14, 161-178. https://doi.org/10.28945/2227
43. Samancı, N. & Keskin, M. (2007). Felder ve soloman öğrenme stili indeksi: türkçeye uyarlanması ve geçerlik-güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 37-54. https://izlik.org/JA45BN72UY
44. Sezgin, E. (2011). Problem çözme becerisi ölçeğinin geliştirilmesi. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson education.
45. Talvio, M., vd. (2016). The benefits of teachers’ workshops on their social and emotional ıntelligence in four countries. Creative Education, 7(18). http://dx.doi.org/10.4236/ce.2016.718260
46. Ustun, A. & Guler, T. (2022). Pre-service teachers’ opinions on learning, designing, utilizing Web 2.0 tools in education. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice. https://doi.org/10.47157/jietp.1113530
47. Viberg, O., Grönlund, Å. & Anderson, A. (2020). Integrating digital technology in mathematics education: a Swedish case study. Interactive Learning Environments, 31, 232-243. https://www.researchgate.net/publication/342106526_Integrating_digital_technology_in_mathematics_education_a_Swedish_case_study
48. West, S. G., Finch, J. F., & Curran, P. J. (1995). Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications. R. H. Hoyle (Ed.), Structural equation models with nonnormal variables: Problems and remedies. (ss. 56–75). Sage yayınları. https://curran.web.unc.edu/wp-content/uploads/sites/6785/2015/03/WestFinchCurran1995.pdf
49. Woolard, J. (2012). Behind the scenes: Understanding teacher perspectives on technology integration in a suburban district technology initiative. Doctoral dissertation, Lesley University, Cambridge. https://digitalcommons.lesley.edu/education_dissertations/46?utm_source=digitalcommons.lesley.edu%2Feducation_dissertations%2F46veutm_medium=PDFveutm_campaign=PDFCoverPages
50. Yoldaş, D., vd. (2023). Web 2.0 uygulamaları ve araçları ile hazırlanan dijital ders içeriklerinin eğitim öğretime etkisi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(92), 313-325. http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.3507