Paylaşan Ebeveynlik (Sharenting): Çocuk Mahremiyeti, Dijital Ayak İzi ve Türkiye Bağlamında Kavramsal Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, ebeveynlerin çocuklarına ilişkin fotoğraf, video ve kişisel bilgileri dijital ortamlarda paylaşması anlamına gelen paylaşan ebeveynlik (sharenting) olgusunu dijital ebeveynlik bağlamında ele almaktadır. Dijital teknolojilerin aile yaşamına giderek daha fazla dahil olması, ebeveynlerin çocukları adına verdikleri çevrimiçi kararları yalnızca kişisel tercihler olmaktan çıkarmış; çocuk mahremiyeti, dijital ayak izi, veri güvenliği ve ebeveynlik sorumluluğu bakımından tartışılması gereken çok boyutlu bir meseleye dönüştürmüştür. Ulusal ve uluslararası alan yazını, bütünleştirici bir kavramsal değerlendirme yaklaşımıyla incelenmiştir. İnceleme, paylaşan ebeveynlik davranışının sosyal onay arayışı, aile ve akrabalık ilişkileri, dijital okuryazarlık, toplumsal cinsiyet rolleri ve sosyal medya platformlarının kişisel verileri toplama, saklama, algoritmik olarak işleme ve ticari amaçlarla kullanma biçimleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Türkiye bağlamında aile mahremiyeti güçlü bir kültürel değer olmayı sürdürürken, ebeveynliğin dijital ortamda görünür kılınması çocukların çevrimiçi mahremiyetini kırılganlaştırabilmektedir. Paylaşan ebeveynlik bu nedenle yalnızca bireysel bir paylaşım davranışı olarak değil; çocuk hakları, ebeveynlik etiği ve dijital kültürün kesişiminde yer alan bir olgu olarak değerlendirilmelidir. Ebeveynlere yönelik dijital okuryazarlık çalışmalarının güçlendirilmesi, çocukların onam ve mahremiyet haklarının gözetilmesi ve ailelerle çalışan meslek elemanlarının dijital ebeveynlik süreçlerindeki rehberlik rolünün artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Paylaşan Ebeveynlik (Sharenting)
• Dijital Ebeveynlik
• Çocuk Mahremiyeti
• Dijital Ayak İzi
• Sosyal Medya

Etik Beyan

Bu makale, insan katılımcılarla yapılan herhangi bir süreç içermemektedir. Bu yüzden etik kurul izni alınmasına gerek yoktur.

Sharenting: A Conceptual Review of Child Privacy, Digital Footprints, and the Türkiye Context

Öz

This study examines sharenting—defined as parents’ sharing of photographs, videos, and personal information about their children online—within the broader framework of digital parenting. As digital technologies become increasingly embedded in family life, parents’ online decisions on behalf of their children can no longer be viewed solely as personal choices; they also raise important questions concerning child privacy, digital footprints, data security, and parental responsibility. To explore these issues, Turkish and international literature was analyzed through an integrative conceptual review. The literature indicates that sharenting is shaped by parents’ pursuit of social approval, family and kinship relationships, digital literacy, gendered parenting norms, and the ways social media platforms collect, store, algorithmically process, and commercially exploit personal data. In Türkiye, family privacy remains a strong cultural value; however, the growing digital visibility of parenting practices may increase children's vulnerability to online privacy risks. Sharenting should therefore be understood not merely as an individual act of sharing but as a practice situated at the intersection of children's rights, parenting ethics, and digital culture. Accordingly, the article recommends strengthening parents’ digital literacy, respecting children's rights to privacy and informed consent, and expanding the guidance provided by professionals who support families in digital parenting practices.

Anahtar Kelimeler

• Sharenting
• Digital Parenting
• Child Privacy
• Digital Footprints
• Social Media

Etik Beyan

This article does not contain any studies with human participants performed by any of the authors.

Kaynakça

1. Abidin, C. (2015). Micro-microcelebrity: Branding babies on the internet. M/C Journal, 18(5). https://doi.org/10.5204/mcj.1022
2. Abidin, C. (2017). #familygoals: Family influencers, calibrated amateurism, and justifying young digital labor. Social Media+Society, 3(2), 1–15. https://doi.org/10.1177/2056305117707191
3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). Aile eğitim programı. https://aep.aile.gov.tr/
4. Akpınar, B. S., Paylan, N., Etlik, Ş., Erus, B., & Karakoç, H. (2020). “Sharenting” konusunda ebeveynlerin farkındalık düzeyleri. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 8–18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jgehes/article/685518
5. Alemdar, E., & Kahraman, S. (2023). Annelerin paylaşan ebeveynlik (sharenting) eylemlerini inceleyen ölçek geliştirme çalışması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(1), 70–82. https://doi.org/10.24289/ijsser.1220169
6. Archer, C. (2019). How influencer “mumpreneur” bloggers and “everyday” mums frame presenting their children online. Media International Australia, 170(1), 47–56. https://doi.org/10.1177/1329878X19828365
7. Autenrieth, U. P. (2018). Family photography in a networked age: Anti-sharenting as a reaction to risk assessment and behaviour adaption. In G. Mascheroni, C. Ponte, & A. Jorge (Eds.), Digital parenting: The challenges for families in the digital age (pp. 219–231). Nordicom.
8. Ayhan, H., & Öztürk, E. (2021). Dijital dünyada ebeveyn olmanın görünürde normal bir yansıması olarak paylaşan ebeveynlik (sharenting): Geleneksel bir derleme. Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi, 18(2), 165–177. https://doi.org/10.5336/forensic.2021-82082

9. Baştemur, Ş., & Kurşuncu, M. A. (2022). Sharenting: Why parents share their children’s photos on social media? Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2911–2928. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1137855
10. Blum-Ross, A., & Livingstone, S. (2017). “Sharenting,” parent blogging, and the boundaries of the digital self. Popular Communication, 15(2), 110–125. https://doi.org/10.1080/15405702.2016.1223300
11. Goffman, E. (2009). Günlük yaşamda benliğin sunumu (Çev. B. Cezar). Metis Yayınları.
12. Gökçe Saygılı, E., & Üstüner Top, F. (2025). Çocukların ebeveynleri tarafından sosyal medyada paylaşılmasına yönelik çalışmaların incelenmesi. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 5(1), 24–41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dicod/article/1709959
13. Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91–108. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x
14. Holiday, S., Norman, M. S., & Densley, R. L. (2022). Sharenting and the extended self: Self-representation in parents’ Instagram presentations of their children. Popular Communication, 20(1), 1–15. https://doi.org/10.1080/15405702.2020.1744610
15. Kağıtçıbaşı, Ç. (2005). Autonomy and relatedness in cultural context: Implications for self and family. Journal of Cross-Cultural Psychology, 36(4), 403–422. https://doi.org/10.1177/0022022105275959
16. Kopuz, T., Turgut, Y. E., & Aslan, A. (2022). Sharenting: Kavramsal bir çözümleme. Intermedia International E-journal, 9(17), 379–390. https://doi.org/10.56133/intermedia.1169655
17. Kumar, P., & Schoenebeck, S. (2015). The modern day baby book: Enacting good mothering and stewarding privacy on Facebook. In Proceedings of the 18th ACM Conference on Computer Supported Cooperative Work & Social Computing (pp. 1302–1312). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/2675133.2675149
18. Latipah, E., vd. (2020). Elaborating motive and psychological impact of sharenting in millennial parents. Universal Journal of Educational Research, 8(10), 4807–4817. https://doi.org/10.13189/ujer.2020.081052
19. Leaver, T. (2020). Balancing privacy: Sharenting, intimate surveillance, and the right to be forgotten. In L. Green, D. Holloway, K. Stevenson, T. Leaver, & L. Haddon (Eds.), The Routledge companion to digital media and children (pp. 235–244). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351004107-22
20. Livingstone, S., & Blum-Ross, A. (2020). Parenting for a digital future: How hopes and fears about technology shape children’s lives. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780190874698.001.0001
21. Livingstone, S., & Stoilova, M. (2021). The 4Cs: Classifying online risk to children. CO – Children Online: Research and Evidence. https://www.ssoar.info/ssoar/handle/document/71817
22. Lupton, D., & Williamson, B. (2017). The datafied child: The dataveillance of children and implications for their rights. New Media & Society, 19(5), 780–794. https://doi.org/10.1177/1461444816686328
23. Mascheroni, G., vd. (2023). (Non-)sharing as a form of maternal care? The ambiguous meanings of sharenting for mothers of 0- to 8-year-old children. Italian Sociological Review, 13(1), 111–130. https://doi.org/10.13136/isr.v13i1.635
24. Millî Eğitim Bakanlığı. (t.y.). Aile okulu. https://aileokulu.meb.gov.tr/
25. Moreno, M. A., vd. (2024). The family media plan. Pediatrics, 154(6), Article e2024067417. https://doi.org/10.1542/peds.2024-067417
26. Ní Bhroin, N., vd. (2022). The privacy paradox by proxy: Considering predictors of sharenting. Media and Communication, 10(1), 371–383. https://doi.org/10.17645/mac.v10i1.4858
27. Ouvrein, G., & Verswijvel, K. (2019). Sharenting: Parental adoration or public humiliation? A focus group study on adolescents’ experiences with sharenting against the background of their own impression management. Children and Youth Services Review, 99, 319–327. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.02.011
28. Ömür, S., & Uyar, M. (2022). Sharenting: Türkiye’de ebeveynlerin paylaşım eğilimleri üzerine bir değerlendirme. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 9, 23–45. https://doi.org/10.56676/kiad.1162288
29. Sarkadi, A., vd. (2020). Children want parents to ask for permission before “sharenting.” Journal of Paediatrics and Child Health, 56(6), 981–983. https://doi.org/10.1111/jpc.14945
30. Sezerer Albayrak, E. (2020). Sosyal medyada çocuk mahremiyeti: Ebeveynlerin Instagram’daki çocuk mahremiyetine bakış açıları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 1211–1226. https://doi.org/10.46928/iticusbe.787870
31. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
32. Steinberg, S. B. (2017). Sharenting: Children’s privacy in the age of social media. Emory Law Journal, 66(4), 839–884. https://scholarlycommons.law.emory.edu/elj/vol66/iss4/2/
33. Tatlıoğlu, S. S. (2026). From body to emotion, from image to social: Children’s hierarchy of privacy in sharenting practices. Media International Australia, 199(1), 217–235. https://doi.org/10.1177/1329878X261436062
34. Torraco, R. J. (2016). Writing integrative literature reviews: Using the past and present to explore the future. Human Resource Development Review, 15(4), 404–428. https://doi.org/10.1177/1534484316671606
35. Tosuntaş, Ş. B., & Griffiths, M. D. (2024). Sharenting: A systematic review of the empirical literature. Journal of Family Theory & Review, 16(3), 525–562. https://doi.org/10.1111/jftr.12566
36. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Türkiye aile yapısı araştırması 2021. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/turkiye_aile_yapisi_ara%C5%9Ftirmasi_2021.pdf
37. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması, 2025. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53925
38. UNICEF Innocenti – Global Office of Research and Foresight. (2025). Childhood in a digital world: Screen time, skills and mental health. UNICEF Innocenti. https://www.unicef.org/innocenti/reports/childhood-digital-world
39. United Nations Committee on the Rights of the Child. (2021). General comment No. 25 (2021) on children’s rights in relation to the digital environment (CRC/C/GC/25). United Nations. https://digitallibrary.un.org/record/3906061
40. Verswijvel, K., vd. (2019). Sharenting, is it a good or a bad thing? Understanding how adolescents think and feel about sharenting on social network sites. Children and Youth Services Review, 104, Article 104401. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.104401
41. Walrave, M., vd. (2022). The limits of sharenting: Exploring parents’ and adolescents’ sharenting boundaries through the lens of communication privacy management theory. Frontiers in Education, 7, Article 803393. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.803393
42. Williams-Ceci, S., vd. (2021). Combating sharenting: Interventions to alter parents’ attitudes toward posting about their children online. Computers in Human Behavior, 125, Article 106939. https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106939