Zorbalığa Dair Bilişsel Yargıların, Tepkisel ve Amaca Yönelik Saldırganlığın Aile İçi Şiddet Olgusu Açısından İncelenmesi
Öz
Bu çalışmada, cinsiyet, aile içi şiddete tanık olma, şiddete maruz kalma, maruz kalınan ve tanık olunan şiddet türü açısından zorbalığa dair bilişsel yargıların farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi; zorbalığa dair bilişlerin tepkisel ve amaçlı saldırganlıkla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, İstanbul ilinde öğrenim gören 11-15 yaş grubu öğrencilerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Zorbalığa Dair Bilişler Ölçeği; Tepkisel ve Amaçlı Saldırganlık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için pearson korelasyon analizi; yordama durumunun incelenmesinde lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Fark testlerine yönelik analizlerde ise ilişkisiz grup t testi, Kruskal Wallis ve Mann Witney U testleri uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu %50.7’si (152) kadın, %49.3’ü (148) erkek olmak üzere 300 kişiden oluşmaktadır. Grubun yaş ortalaması 12.49 olup, çalışma grubundaki en büyük katılımcının 15 en küçük katılımcının ise 11 yaşında olduğu görülmüştür. Çalışma grubunun %30’u (90) şiddete maruz kaldığını, %62.7’si (188) şiddete maruz kalmadığını belirtmiştir. Analizlerde, zorbalığa dair bilişsel yargıların, tepkisel ve amaca yönelik saldırganlık sonucunun tahmin edilmesinde anlamlı seviyede (b = -.34, t(298) = 6.30, p < .001) etkili olduğu görülmüştür. Zorbalığa dair bilişlerin aynı zamanda önemli oranda tepkisel ve amaca yönelik saldırganlık testinin sonuçlarının varyansını (R2 = .12, F(1, 793) = 39.58, p < .001) açıkladığı sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda aile içi şiddete tanık olma ve maruz kalmanın zorbalığa dair bilişlerde farklılık yaratmış olduğu ve zorbalık davranışını göstermede ve normalleştirmede istatisksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Buna karşılık, şiddetin türünün ve şiddetin kim tarafından uygulandığının zorbalığa dair bilişlerde istatistiksel açıdan anlamlı etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında aile içi şiddetin neden olduğu zorbalıkla ilgili bilişsel yargılamalardaki bu değişikliğin, kişi zorbalık davranışları göstermese bile zorbalık döngüsünün sürekliliğini destekleyen tutumlara yol açtığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksoy, E., Çetin, G., İnanıcı, M. A., Polat, O., Sözen, M.Ş. ve Yavuz, F. (2004). Aile içi şiddet. Erişim Adresi: https://www.ttb.org.tr/eweb/adli/6.html Erişim tarihi, 11.02.2019.
- Alkhalayleh, H. and Newlyn, D. (2015). Domestic violence and school bullying: an examination of the inextricable link between the two and the use of restorative justice to break the cycle. International Journal of Business, Economics and Law, 8(4), 147-154.
- Almeida, A., Correia, I. and Marinho, S. (2009). Moral disengagement, normative beliefs of peer group, and attitudes regarding roles in bullying. Journal of School Violence, 9(1), 23-36.
- Ayran, G. (2013). Ergenlerdeki Akran Zorbalığı ile Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumu Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
- Baldry, A.C. (2003). Bullying in schools and exposure to domestic violence. Child Abuse & Neglect, 27(7), 713-732.
- Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3,193-209.
- Bandura, A. (2002). Selective moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Moral Education, 31, 101-119.
- Bandura, A., Barbaranelli, C., Caprara, G. V. and Pastorelli, C. (1996). Mechanisms of moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of personality and social psychology, 71(2), 364.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Eda Ermağan Çağlar
*
0000-0002-9690-2898
United Kingdom
Tuğba Türk
0000-0002-4361-3769
Türkiye
Yasemin Sanal
0000-0002-3147-6269
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
7 Ağustos 2019
Kabul Tarihi
2 Eylül 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019
Cited By
Çocukların Aile İşlevselliği Algıları ile Zorbalığa Yönelik Tutumları Arasındaki İlişkide Stresin Aracı Rolü
Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1437491