Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler için Türkçe Ders Kitabı (C1) Üretim Etkinliklerinin Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni Yaklaşım ve Kavramları Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler için Türkçe Ders Kitabı C1 (YİDC1) ders materyalinin üretim etkinlikleri ve görevleri, Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni'nin (D-AOBM) 2020 Tamamlayıcı Cilt'inde öne çıkan yaklaşım ve kavramlar açısından incelenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yönteminin benimsendiği bu çalışmada, amaçlı örneklemeyle seçilen üç ünitedeki üretim odaklı etkinlikler değerlendirilmiştir. Araştırmacılar tarafından D-AOBM Tamamlayıcı Cilt temelinde geliştirilen ölçüt listesi kullanılarak gerçekleştirilen betimsel analiz sonucunda materyalin; eylem odaklılık, aracılık, çoğul dillilik, çoğul kültürlülük, toplumdilbilimsel uygunluk, etkileşim becerileri, üretim stratejileri ve öz düzenleme boyutlarını ne ölçüde yansıttığı belirlenmiştir. Bulgular YİDC1'in eylem odaklılık, çoğul kültürlülük ve toplumdilbilimsel uygunluk boyutlarında D-AOBM ilkeleriyle güçlü bir uyum sergilediğini; çoğul dillilik, aracılığın bazı boyutları, çevrim içi etkileşim ve öz düzenleme desteği açısından ise geliştirilme potansiyeli taşıdığını ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçların, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders materyallerinin değerlendirilmesine ve materyal geliştirme süreçlerine katkı sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• D-AOBM Tamamlayıcı Cilt
• Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi
• Üretim etkinliği
• Materyal Analizi

Evaluation of the New Istanbul Turkish for International Students Course Book (C1) Production Activities in Terms of the Common European Framework of Reference for Languages Approach and Concepts

Öz

This study examines the production activities and tasks in New Istanbul Turkish for International Students Course Book C1 (Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler için Türkçe Ders Kitabı C1, YİDC1), a teaching material used in Turkish as a Foreign Language (TFL) instruction, with respect to the approaches and concepts foregrounded in the 2020 Companion Volume of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR). Adopting document analysis, one of the qualitative research designs, the study evaluates production-oriented activities across three purposively sampled units. Using an evaluation checklist developed by the researcher on the basis of the CEFR Companion Volume, a descriptive analysis was conducted to determine the extent to which the material reflects the dimensions of action-oriented approach, mediation, plurilingualism, pluriculturalism, sociolinguistic appropriateness, interaction skills, production strategies, and self-regulation support. The findings reveal that YİDC1 demonstrates strong alignment with CEFR principles in the dimensions of action-oriented approach, pluriculturalism, and sociolinguistic appropriateness, while showing potential for further development with respect to plurilingualism, certain aspects of mediation, online interaction, and self-regulation support. The results are expected to contribute to the evaluation of teaching materials used in TFL instruction and to inform material development processes.

Anahtar Kelimeler

• CEFR Companion Volume
• Turkish as a foreign language
• Production acitivity
• Material Analysis

Kaynakça

1. Avrupa Konseyi. (2020). Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, öğretme ve değerlendirme. Tamamlayıcı cilt. Council of Europe Publishing.
2. Bölükbaş, F., vd. (2021). Yeni İstanbul uluslararası öğrenciler için Türkçe ders kitabı C1. Kültür Sanat Basımevi.
3. Byram, M., Gribkova, B., & Starkey, H. (2002). Developing the intercultural dimension in language teaching: A practical introduction for teachers. Council of Europe.
4. Canale, M., & Swain, M. (1980). Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing. Applied Linguistics, 1(1), 1-47. https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1
5. CEFR Expert Group. (2023). A guide to action-oriented, plurilingual and intercultural education. Council of Europe Publishing.
6. Council of Europe. (2001). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment. Cambridge University Press.
7. Demirkol, R. (2024). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki etkileşim etkinliklerinin D-AOBM tamamlayıcı cilt bağlamında değerlendirilmesi: Gazi Yabancılar için Türkçe örneği. Turkish Studies-Education, 19(1), 73-94. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7284
8. Ellis, R. (2003). Task-based language learning and teaching. Oxford University Press.

9. Eş, A. T., & Aktaş, E.. Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinin eylem odaklı yaklaşıma göre incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö13), 157-197.
10. Gün, M., & Alptekin, G. (2019). Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe setinin (Temel Seviye: A1) dinleme etkinliklerinin çerçeve programı ölçeğinde değerlendirilmesi. Journal of History School, 43, 1836-1851.
11. Gün, M., Yalçın, Ç., & Memiş, M. R. (2017). İki farklı dilin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan temel seviye ders kitaplarının dinleme etkinlikleri bakımından karşılaştırılması. International Journal of Language Academy, 5(7), 387-403.
12. Kansızoğlu, H. B. (2025). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni çerçevesinde değerlendirilmesi. M. Memiş (Ed.), Yabancılara Türkçe öğretim setlerini inceleme kılavuzu (s. 31-116). Nobel.
13. Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (39. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
14. Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174.
15. Li, Z., & Xu, Y. (2022). Textbook-mediated teaching: A case study of four language teachers in higher education in China. D. K. LaScotte , C. Son & li (Ed.), New perspectives on material mediation in language learner pedagogy, Educational Linguistics 56, 17-35, Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-98116-7_2
16. Little, D. (2006). The common European framework of reference for languages: Content, purpose, origin, reception and impact. Language Teaching, 39(3), 167–190. https://doi.org/10.1017/S0261444806003557
17. North, B. (2021). The CEFR Companion Volume - What's new and what might it imply for teaching/learning and for assessment? CEFR Journal: Research and Practice, 4, 5-24. https://doi.org/10.37546/JALTSIG.CEFR4-1
18. Patton, M. Q. (2023). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage Publications.
19. Stathopoulou, M. (2015). Cross-language mediation in foreign language teaching and testing. (New Perspectives on Language and Education) Multilingual Matters. https://doi.org/10.21832/9781783094127
20. Willis, D., & Willis, J. (2007). Doing task-based teaching. Oxford University Press.
21. Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 13–39). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012109890-2/50031-7