Derleme

Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri

Sayı: 1 12 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri

Öz

Entomopatojen nematodlar (EPN’ler), toprak kökenli zararlılarla biyolojik mücadelede önemli potansiyele sahip doğal düşmanlardır. Heterorhabditis ve Steinernema cinslerine ait bu nematodlar, simbiyotik bakterileri (Photorhabdus ve Xenorhabdus) aracılığıyla konukçularını kısa sürede öldürerek gelişim ve çoğalmalarını sağlarlar. Konukçu bulma davranışları, türlere özgü konukçu arama stratejileri (pusu, ara ve gezen tip) ile şekillenir. EPN’ler, karbondioksit, bitki uçucu organik bileşikleri (HIPV’ler) ve böcek kaynaklı kimyasallar gibi çevresel ipuçlarını kemotaksi ve kemosensör mekanizmaları sayesinde algılar. Bu sinyaller arasında özellikle otçul zararına uğramış köklerin salgıladığı uçucu bileşikler nematodların yöneliminde kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, böcek dışkısı ve feromonlar da güçlü çekici faktörler arasında yer alır. Toprak tipi, nem, pH ve organik madde varlığı bu kimyasal sinyallerin yayılımını ve etkinliğini doğrudan etkilemektedir. Tür ve suş düzeyinde gözlenen farklı tepkiler, genetik adaptasyon ve çevresel koşulların EPN davranışında çeşitlilik yarattığını göstermektedir. EPN’lerin kimyasal ekolojisinin anlaşılması, tarımsal zararlılarla mücadelede daha etkin, çevre dostu ve sürdürülebilir biyolojik kontrol stratejilerinin geliştirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, insan veya hayvan denekleri üzerinde herhangi bir deneysel uygulama içermemektedir. Mevcut verilerin değerlendirilmesi, literatür taraması veya gözlemsel veriler gibi etik kurul onayı gerektirmeyen yöntemler kullanılarak yürütülmüştür. Bu nedenle, bu araştırma için etik kurul kararı gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Ali, J. G., Alborn, H. T., & Stelinski, L. L. (2011). Constitutive and induced subterranean plant volatiles attract both entomopathogenic and plant parasitic nematodes. Journal of Ecology, 99(1), 26-35. https://doi.org/10.1111/j.1365-2745.2010.01758.x
  2. Ali, J. G., Campos-Herrera, R., Alborn, H. T., Duncan, L. W., & Stelinski, L. L. (2013). Sending mixed messages: a trophic cascade produced by a belowground herbivore-induced cue. Journal of Chemical Ecology, 39(8), 1140-1147. https://doi.org/10.1007/s10886-013-0332-x
  3. Ali, J.G., Alborn, H. T., & Stelinski, L. L. (2010) Subterranean herbivore-induced volatiles released by citrus roots upon feeding by Diaprepes abbreviatus recruit entomopathogenic nematodes. Journal of Chemical Ecology, 36(4), 361-368. https://doi.org/10.1007/s10886-010-9773-7
  4. Andaló, V, Moreira, G. F., & Moino Junior, A. (2017). Host-seeking behavior of the Heterorhabditis amazonensis nematode in response to stimulant sources. Pesquisa Agropecuária Tropical, 47(3), 265-272. https://doi.org/10.1590/1983-40632016v4745395
  5. Ansari, M. A., Shah, F. A., & Butt, T. M. (2008). Combined use of entomopathogenic nematodes and Metarhizium anisopliae as a new approach for black vine weevil, Otiorhynchus sulcatus, control. Entomologia Experimentalis et Applicata, 129(3), 340-347. https://doi.org/10.1111/j.1570-7458.2008.00783.x
  6. Aratchige, N. S., Lesna, I., & Sabelis, M, W. (2004). Below-ground plant parts emit herbivore-induced volatiles: olfactory responses of a predatory mite to tulip bulbs infested by rust mites. Experimental & Applied Acarology, 33(1), 21-30. https://doi.org/10.1023/B:APPA.0000030011.66371.3f
  7. Baiocchi, T., Braun, L., & Dillman A. R. (2019). Touch-stimulation increases host-seeking behavior in Steinernema carpocapsae. Journal of Nematology, 51, 1-5. https://doi.org/10.21307/jofnem-2019-067
  8. Baiocchi, T., Lee, G., Choe, D. H., & Dillman, A. R. (2017). Host seeking parasitic nematodes use specific odors to assess host resources. Scientific Reports, 7(1), 6270. https://doi.org/10.1038/s41598-017-06620-2

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Nematoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

12 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

6 Ekim 2025

Kabul Tarihi

16 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çimenkaya, H., & Göze Özdemir, F. G. (2026). Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri. Ziraat Fakültesi Dergisi, 1. https://doi.org/10.54975/isubuzfd.1797908
AMA
1.Çimenkaya H, Göze Özdemir FG. Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri. ISUBÜ ZFD. 2026;(1). doi:10.54975/isubuzfd.1797908
Chicago
Çimenkaya, Harun, ve Fatma Gül Göze Özdemir. 2026. “Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri”. Ziraat Fakültesi Dergisi, sy 1. https://doi.org/10.54975/isubuzfd.1797908.
EndNote
Çimenkaya H, Göze Özdemir FG (01 Ekim 2026) Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri. Ziraat Fakültesi Dergisi 1
IEEE
[1]H. Çimenkaya ve F. G. Göze Özdemir, “Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri”, ISUBÜ ZFD, sy 1, Eki. 2026, doi: 10.54975/isubuzfd.1797908.
ISNAD
Çimenkaya, Harun - Göze Özdemir, Fatma Gül. “Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri”. Ziraat Fakültesi Dergisi. 1 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.54975/isubuzfd.1797908.
JAMA
1.Çimenkaya H, Göze Özdemir FG. Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri. ISUBÜ ZFD. 2026. doi:10.54975/isubuzfd.1797908.
MLA
Çimenkaya, Harun, ve Fatma Gül Göze Özdemir. “Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri”. Ziraat Fakültesi Dergisi, sy 1, Ekim 2026, doi:10.54975/isubuzfd.1797908.
Vancouver
1.Harun Çimenkaya, Fatma Gül Göze Özdemir. Entomopatojen Nematodların Konukçu Bulma Davranışları ve Kimyasal Reseptörleri. ISUBÜ ZFD. 01 Ekim 2026;(1). doi:10.54975/isubuzfd.1797908

24611

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.                                                                                                                           32607