Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, yayın süreçlerinin her aşamasında bilimsel dürüstlük, araştırma etiği, şeffaflık, tarafsızlık ve editoryal bağımsızlık ilkelerini benimsemektedir.
Dergi; editoryal ve hakemlik süreçlerini Committee on Publication Ethics (COPE) Core Practices, Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, ICMJE (Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi) Önerileri ve uluslararası kabul görmüş bilimsel yayıncılık ilkeleri doğrultusunda yürütmektedir.
Hakemli yayıncılık, güvenilir bilimsel bilginin üretilmesi, doğrulanması ve yaygınlaştırılmasının temel unsurlarından biridir. Bu nedenle yayın sürecinde yer alan tüm paydaşların; yazarlar, hakemler, editörler, yayın kurulu üyeleri, okuyucular ve yayıncının aşağıda belirtilen etik ilke ve sorumluluklara uygun hareket etmesi beklenmektedir.
1. Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar;
- yalnızca özgün ve daha önce yayımlanmamış çalışmalar göndermelidir.
- Makalenin başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmadığını beyan etmelidir.
- Araştırma verilerinin doğru, güvenilir ve doğrulanabilir olmasını sağlamalıdır.
- Yararlanılan tüm kaynakları eksiksiz ve doğru biçimde göstermelidir.
- Yalnızca çalışmaya önemli bilimsel katkı sağlayan kişileri yazar olarak göstermelidir.
- Varsa finansal veya finansal olmayan çıkar çatışmalarını editöre bildirmelidir.
- Gerektiğinde etik kurul onayı ve katılımcı onam belgelerini sağlamalıdır.
- Hakemlik ve editoryal değerlendirme sürecinde editörlerle iş birliği içinde hareket etmelidir.
- Yayın sonrasında önemli bir hata tespit edilmesi hâlinde editörlüğü gecikmeksizin bilgilendirerek gerekli düzeltme veya geri çekme sürecine katkı sağlamalıdır.
Dergimiz; intihal, sahtecilik (fabrication), veri çarpıtma (falsification), mükerrer yayın, dilimleme (salami publication), haksız yazarlık, atıf manipülasyonu ve diğer tüm bilimsel etik ihlallerini kesinlikle kabul etmemektedir.
2. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler;
- değerlendirmelerini tarafsız, objektif ve bilimsel ölçütlere göre gerçekleştirmelidir.
- Değerlendirme sürecindeki tüm bilgi ve belgelerin gizliliğini korumalıdır.
- Çıkar çatışması bulunduğu durumlarda hakemlik görevini kabul etmemeli ve editörü bilgilendirmelidir.
- Değerlendirmelerini bilimsel gerekçelere dayandırmalı ve yapıcı öneriler sunmalıdır.
- Makalede atıf yapılması gereken önemli çalışmaları uygun olduğunda editöre bildirmelidir.
- Hakemlik sürecinde edindiği yayımlanmamış bilgileri kişisel veya kurumsal çıkarları doğrultusunda kullanmamalıdır.
3. Editörlerin Sorumlulukları
Editörler;
- Editoryal kararlarını yalnızca çalışmanın bilimsel niteliği doğrultusunda vermelidir.
- Tarafsız, adil ve gizlilik esasına dayalı bir hakemlik süreci yürütmelidir.
- Alanında uzman ve uygun hakemleri görevlendirmelidir.
- Olası çıkar çatışmalarını önlemeli ve gerekli durumlarda değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
- Yazarların ve hakemlerin kimlik bilgilerinin gizliliğini korumalıdır.
- Yayın etiğine aykırı olduğu düşünülen durumları COPE rehberleri doğrultusunda incelemelidir.
- Gerekli görüldüğünde düzeltme (Erratum/Corrigendum), endişe beyanı (Expression of Concern) veya geri çekme (Retraction) işlemlerini yürütmelidir.
- Bilimsel yayın kayıtlarının güvenilirliğini korumak için gerekli tüm önlemleri almalıdır.
4. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Davranışlar
Aşağıdaki uygulamalar bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı kabul edilmektedir:
- İntihal (Plagiarism)
- Sahtecilik (Fabrication)
- Veri çarpıtma (Falsification)
- Mükerrer yayın (Duplicate Publication)
- Tekrar yayım (Redundant Publication)
- Dilimleme (Salami Publication)
- Haksız yazarlık (Improper Authorship)
- Atıf manipülasyonu (Citation Manipulation)
- Beyan edilmeyen çıkar çatışmaları
- İnsan veya hayvan araştırmalarında etik ilkelere aykırı uygulamalar
- Hakemlik sürecinde elde edilen gizli bilgilerin kötüye kullanılması
Etik ihlal şüphesi bulunan tüm durumlar COPE rehberleri ve ilgili ulusal mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
5. Şikâyet ve İtiraz Politikası
Yazarlar, hakemler, okuyucular veya üçüncü kişiler; yayın etiği, hakemlik süreci, editoryal kararlar, intihal, mükerrer yayın veya diğer editoryal konular hakkında şikâyet veya itirazda bulunabilir.
Tüm başvurular editörlük tarafından gizlilik içerisinde, tarafsızlık ilkesi gözetilerek ve COPE ilkeleri doğrultusunda değerlendirilir. Gerektiğinde ilgili yazarlar, hakemler veya kurumlarla iletişime geçilerek süreç tamamlanır.
6. İntihal Denetimi
Dergiye gönderilen tüm makaleler, hakem değerlendirmesine alınmadan önce intihal.net tespit yazılımı kullanılarak otomatik olarak benzerlik açısından incelenmektedir.
İntihal, mükerrer yayın veya diğer etik ihlal şüphesi taşıyan çalışmalar editoryal değerlendirme sonucunda reddedilebilir veya yazarlardan açıklama talep edilebilir.
7. Düzeltme, Endişe Beyanı ve Geri Çekme Politikası
Yayımlanmış bir makalede önemli hata veya etik ihlal tespit edilmesi durumunda dergi;
- Erratum (Düzeltme Bildirimi)
- Corrigendum (Yazar Düzeltmesi)
- Expression of Concern (Endişe Beyanı)
- Retraction (Geri Çekme)
yayınlayabilir.
Bu süreçler, COPE Retraction Guidelines doğrultusunda yürütülür ve bilimsel kayıtların doğruluğunu ve güvenilirliğini korumayı amaçlar.