SMAR’ın açık erişim, telif hakkı, lisanslama, öz-arşivleme ve dijital koruma uygulamaları; yayımlanan bilimsel içeriğin erişilebilirliğini, kullanım koşullarını, yazar ve yayıncı haklarının kapsamını ve uzun süreli korunmasını açık ve şeffaf biçimde düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu bölümde, derginin açık erişim modeli, telif hakkı devrine ilişkin esaslar, uygulanan Creative Commons lisansı, yazarların öz-arşivleme hakları ile yayımlanan içeriklerin dijital olarak korunmasına ilişkin politika ve uygulamalar açıklanmaktadır.
1. Açık Erişim Politikası
SMAR, yayımladığı tüm bilimsel içeriklere anında ve ücretsiz açık erişim sağlamaktadır. Yayımlanan makalelerin tam metinlerine herhangi bir abonelik, kayıt veya erişim ücreti olmaksızın erişilebilir.
Bilimsel içerikler yayımlandıkları anda açık erişime sunulur. Okuyucuların makalelere erişebilmesi için kurumsal veya bireysel abonelik sahibi olması gerekmez ve yayımlanan içeriklere herhangi bir ambargo süresi uygulanmaz.
SMAR, bilimsel bilginin açık biçimde erişilebilir olmasının araştırma sonuçlarının görünürlüğünü, kullanılabilirliğini ve bilimsel dolaşımını artırdığı ilkesini benimsemektedir. Açık erişim uygulaması, yayımlanan bilimsel çalışmaların daha geniş bir akademik ve toplumsal kullanıcı kitlesine ulaşmasını desteklemektedir.
2. Telif Hakkı Devri ve Lisanslama
SMAR’da yayımlanmak üzere kabul edilen çalışmalar için yazarlar, Telif Hakkı Devri ve Bilimsel Etiğe Uygunluk Formu kapsamında eser üzerindeki devredilebilir mali hakları SMAR yayıncısına devreder.
Yazarlık sıfatı, eser sahibi olarak tanınma hakkı ve yazarların devredilemez manevi hakları yazarlarda kalır. Telif hakkı devri yalnızca ilgili formda açıkça belirtilen devredilebilir mali hakları ve bunların kullanım kapsamını içerir.
Devredilen mali haklar; çalışmanın yayımlanması, çoğaltılması, yayılması, elektronik ortamda kamuya sunulması, arşivlenmesi ve derginin açık erişim ve lisanslama politikası kapsamında kullanıma sunulması amacıyla kullanılır.
Telif hakkı devri, çalışmanın yayımlanmak üzere kabul edilmesi durumunda hüküm doğurur. Yayımlanmak üzere kabul edilmeyen çalışmalar bakımından yayıncı lehine kalıcı bir mali hak devri doğmaz.
SMAR’da yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayrıTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında kullanıma sunulur.
CC BY-NC 4.0 lisansı; uygun atıf yapılması, lisansa bağlantı verilmesi ve değişiklik yapılmışsa bunun belirtilmesi koşuluyla çalışmanın ticari olmayan amaçlarla paylaşılmasına, çoğaltılmasına ve uyarlanmasına izin verir.
SMAR, CC BY-NC 4.0 lisansının sağladığı kullanım haklarını sınırlandıracak ilave kısıtlamalar uygulamaz. Makale içerisinde üçüncü kişilere ait ve makalenin genel Creative Commons lisansı kapsamında bulunmayan materyaller varsa bu durum ayrıca belirtilmelidir.
Telif hakkı ve uygulanan Creative Commons lisansına ilişkin bilgiler yayımlanan makalelerin tam metinlerinde açık biçimde gösterilir.
3. Öz-Arşivleme Politikası
SMAR, yayımlanmış bilimsel çalışmaların erişilebilirliğini ve akademik dolaşımını desteklemektedir. Dergide yayımlanan tüm makaleler, yayımlandıkları anda herhangi bir abonelik, kayıt, ücret veya ambargo uygulanmaksızın açık erişime sunulmaktadır.
SMAR’ın tam açık erişimli bir dergi olması nedeniyle, yazarlar ve okuyucular makalenin hakem değerlendirmesi, editoryal kontroller ve gerekli düzeltmeler tamamlandıktan sonra yayımlanan, nihai bibliyografik bilgileri belirlenmiş ve DOI atanmış yayımlanmış nihai sürümüne (Version of Record) yayımlandığı andan itibaren serbestçe erişebilmektedir.
Bilimsel kaydın bütünlüğünün korunması, hakem değerlendirmesi ve editoryal süreçler tamamlanmadan önce hazırlanmış sürümlerde bulunabilecek hata, eksiklik veya farklılıkların yayımlanmış nihai sürümle karıştırılmasının önlenmesi ve atıfların güvenilir ve bibliyografik olarak tanımlanmış sürüm üzerinden gerçekleştirilmesi amacıyla SMAR’ın öz-arşivleme politikasında yayımlanmış nihai sürüm (Version of Record) esas alınmaktadır.
Yazarlar, SMAR’da yayımlanan çalışmalarının yayımlanmış nihai sürümünü (Version of Record) herhangi bir ambargo süresi olmaksızın kişisel akademik sayfalarında, kurumsal arşivlerde veya konu temelli bilimsel arşivlerde öz-arşivleyebilir.
Yayımlanmış nihai sürümün öz-arşivlenmesi durumunda SMAR’da yayımlanan özgün makaleye bibliyografik atıf yapılmalı ve makalenin DOI bağlantısı belirtilmelidir. Öz-arşivlenen yayımlanmış nihai sürümün kullanımı ve yeniden kullanımı CC BY-NC 4.0 lisansının koşullarına tabidir.
Başvuru sırasında gönderilen yazar sürümü (Submitted Version) ile hakem değerlendirmesinin ardından kabul edilen ancak henüz yayımlanmamış kabul edilmiş yazar sürümü (Author Accepted Manuscript), SMAR’ın öz-arşivleme politikası kapsamında izin verilen sürümler arasında yer almamaktadır.
Bu sınırlama, yayımlanmış bilimsel içeriğe erişimi kısıtlayan bir ambargo veya erişim engeli niteliğinde değildir. SMAR tarafından yayımlanan yayımlanmış nihai sürüm (Version of Record), yayımlandığı andan itibaren açık erişimli olarak kullanıma sunulmakta ve yazarlar tarafından herhangi bir bekleme süresi olmaksızın öz-arşivlenebilmektedir.
Öz-arşivleme, SMAR tarafından yayımlanan yayımlanmış nihai sürümün (Version of Record) depolanmasını ifade etmektedir. CC BY-NC 4.0 lisansından doğan diğer yeniden kullanım hakları ise lisansın kendi koşulları doğrultusunda uygulanır.
4. Dijital Arşivleme ve Uzun Süreli Koruma
SMAR’da yayımlanan makaleler ve sayılar DergiPark altyapısı üzerinde elektronik olarak muhafaza edilmektedir. Dergi, yayımlanan bilimsel içeriğin uzun süreli korunmasını, bütünlüğünün sürdürülmesini ve erişilebilirliğinin devamlılığını desteklemektedir.
SMAR, DergiPark tarafından sağlanan LOCKSS (Lots of Copies Keep Stuff Safe) sistemi kapsamında dijital olarak arşivlenmektedir. LOCKSS sistemi, yayımlanmış açık erişimli bilimsel içeriğin dağıtık bir dijital koruma altyapısı aracılığıyla uzun süreli olarak muhafaza edilmesini desteklemektedir.
SMAR’ın DergiPark üzerindeki LOCKSS manifesti aracılığıyla, LOCKSS sistemine derginin açık erişimli arşiv birimlerini toplama, koruma ve erişime sunma izni verilmektedir.
SMAR LOCKSS Manifesti: https://dergipark.org.tr/tr/pub/smar/lockss-manifest
Yayımlanan makalelere DOI atanması, çalışmaların kalıcı biçimde tanımlanmasını, bulunabilirliğini ve farklı akademik bilgi sistemleri arasında bağlantılandırılmasını desteklemektedir.