1. Temel Etik İlkeler
SMAR; araştırma dürüstlüğü, bilimsel tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik, gizlilik, akademik özgürlük ve editoryal bağımsızlık ilkelerini benimsemektedir.
Derginin araştırma ve yayın etiğine ilişkin uygulamalarında Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan temel uygulamalar, rehberler ve akış şemaları dikkate alınmaktadır.
Veri uydurma, veri veya görsellerin bilimsel sonucu yanıltacak biçimde değiştirilmesi, intihal, mükerrer yayın, uygunsuz yazarlık, atıf manipülasyonu, hakemlik sürecinin manipülasyonu ve benzeri araştırma veya yayın etiği ihlalleri kabul edilmez.
SMAR, yayımdan önce veya sonra ortaya çıkan araştırma ve yayın etiği sorunlarını bilimsel kaydın bütünlüğünü korumak amacıyla inceleyebilir. Gerekli durumlarda ilgili kişi ve kurumlardan bilgi veya belge talep edilebilir.
2. Yazarların Etik Sorumlulukları
Yazarlar gönderdikleri çalışmanın özgün olduğunu, başka bir dergide eş zamanlı değerlendirme sürecinde bulunmadığını ve araştırmanın verilerini, yöntemini, bulgularını ve sonuçlarını doğru, eksiksiz ve yanıltıcı olmayacak biçimde sunduklarını güvence altına almakla sorumludur.
Başka kişilere ait fikir, ifade, veri, görsel, yöntem veya diğer materyaller uygun biçimde kaynak gösterilerek kullanılmalıdır. Telif veya kullanım iznine tabi materyallerin kullanılması durumunda gerekli izinlerin alınması yazarların sorumluluğundadır.
Araştırmanın niteliğinin gerektirdiği etik kurul onayı, bilgilendirilmiş gönüllü onam ve diğer izinler araştırma başlamadan önce alınmalıdır. Yazarlar araştırmaya ilişkin finansman kaynaklarını ve olası çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmekle yükümlüdür.
Yazarlar yayımlanmış çalışmalarında bilimsel kaydı etkileyebilecek önemli bir hata veya yanlışlık tespit etmeleri durumunda editörlüğü gecikmeksizin bilgilendirmeli ve gerekli yayın sonrası işlemlerde dergiyle iş birliği yapmalıdır.
3. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmeli ve görüşlerini bilimsel, gerekçeli, tarafsız ve yapıcı biçimde sunmalıdır.
Hakemler değerlendirme sırasında eriştikleri makale ve diğer belgelerin gizliliğini korumakla yükümlüdür. Yayımlanmamış bilgi, veri veya fikirleri kişisel, akademik ya da ticari çıkar amacıyla kullanamazlar.
Tarafsız değerlendirmeyi etkileyebilecek kişisel, akademik, kurumsal veya mali çıkar çatışması bulunan hakemler değerlendirmeden çekilmelidir.
Hakemler intihal, mükerrer yayın, veri manipülasyonu veya başka bir araştırma ve yayın etiği ihlalinden şüphelenmeleri durumunda bu hususu editörlüğe bildirmelidir.
4. Editörlerin Etik Sorumlulukları
Editörler makalelere ilişkin kararlarını yalnızca çalışmanın bilimsel niteliği, özgünlüğü, etik uygunluğu, yöntemsel yeterliliği, alana katkısı ve derginin amaç ve kapsamına uygunluğu temelinde verir.
Yazarların milliyeti, etnik kökeni, cinsiyeti, dini, siyasi görüşü, kurumsal bağlantısı veya diğer kişisel özellikleri editoryal kararları etkileyemez.
Editörler değerlendirme sürecinin gizliliğini korumak, hakem seçiminde bilimsel uzmanlık ve tarafsızlığı gözetmek ve çıkar çatışması bulunan çalışmalarda süreçten çekilmekle yükümlüdür.
Bir editör veya kurul üyesinin yazar olarak yer aldığı ya da kişisel, akademik, kurumsal veya mali bir çıkar çatışmasının bulunduğu makalelerde, ilgili kişi değerlendirme ve karar süreçlerinin hiçbir aşamasına katılmaz. Bu tür makalelerin editoryal süreci, söz konusu kişiyle çıkar çatışması bulunmayan başka bir editör tarafından bağımsız olarak yürütülür.
5. Etik Kurul, Katılımcı Hakları ve Yazarlık
Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda gerekli izin, araştırma başlamadan önce alınmalıdır. Etik kurulun adı, karar tarihi ve karar veya belge numarası makalede açık biçimde belirtilmelidir. Yazarlar, ilgili etik kurul onay belgesini ve araştırmanın niteliğine göre gerekli olan diğer etik izin belgelerini başvuru sırasında sisteme yüklemekle yükümlüdür.
İnsan katılımcıların yer aldığı araştırmalarda gerekli olduğu durumlarda bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmalıdır. Katılımcıların kimliğinin belirlenmesine olanak sağlayabilecek kişisel bilgi, fotoğraf, ses veya görüntülerin kullanımında mahremiyet korunmalı ve gerekli izinler alınmalıdır.
Araştırmada telif veya kullanım iznine tabi ölçek, test, anket, görsel veya diğer araştırma araçlarının kullanılması durumunda gerekli izinlerin alınması yazarların sorumluluğundadır.
Yazarlık, çalışmanın kavramsallaştırılması, tasarımı, yöntemi, veri toplama veya analizi, bulguların yorumlanması veya bilimsel metnin hazırlanmasına anlamlı katkı sunan kişilerle sınırlandırılmalıdır. Hediye veya onursal yazarlık kabul edilmez.
Yazarların bilimsel katkılarının şeffaf biçimde gösterilmesi amacıyla katkı alanlarının tanımlanmasında CRediT (Contributor Roles Taxonomy - Katkı Rolleri Taksonomisi) kullanılmaktadır. Her bir yazarın katkı oranı ve üstlendiği CRediT katkı rolleri açık biçimde beyan edilmelidir. Birden fazla yazarlı çalışmalarda katkı oranlarının toplamı %100 olmalı ve beyan tüm yazarların ortak değerlendirmesi ve onayına dayanmalıdır. Tek yazarlı çalışmalarda katkı oranı %100 olarak belirtilir. CRediT katkı rollerinin uygulanmasına ilişkin ayrıntılar Yazar Rehberi’nde açıklanmaktadır. Başvurudan sonra yazar eklenmesi, çıkarılması veya yazar sıralamasının değiştirilmesine ilişkin talepler gerekçelendirilmelidir. Editörlük gerekli gördüğünde bütün yazarların yazılı onayını talep edebilir.
6. Özgünlük, Araştırma Verileri, Çıkar Çatışması ve Finansman
SMAR’a gönderilen çalışmalar için yazarların, iThenticate veya Turnitin yazılımlarından biri kullanılarak hazırlanmış benzerlik raporunu başvuru sırasında sisteme yüklemeleri gerekmektedir. Benzerlik raporunun başvuruya konu olan makalenin güncel ve tam metni üzerinden alınmış olması yazarların sorumluluğundadır.
Derginin teknik ön kontrolünde genel benzerlik oranının %20’yi, tek bir kaynaktan kaynaklanan benzerliğin ise %2’yi aşmaması esas alınmaktadır. Bununla birlikte benzerlik oranı tek başına intihal tespiti veya etik uygunluk ölçütü değildir. Eşleşmelerin niteliği, kaynak gösterimi, doğrudan alıntılar ve bilimsel bağlam editoryal olarak değerlendirilir.
Aynı veya önemli ölçüde benzer bir çalışma başka bir dergide eş zamanlı değerlendirme sürecinde bulunamaz. Tez, ön baskı, konferans özeti veya çalışmanın daha önce kamuya sunulmuş başka bir sürümü varsa bu durum başvuru sırasında editörlüğe açıklanmalıdır.
Yazarlar araştırmalarında kullanılan verilerin doğruluğundan ve bütünlüğünden sorumludur. Editörlük bilimsel doğrulama veya olası bir etik ihlalin incelenmesi amacıyla araştırmaya ilişkin veri ve belgeleri talep edebilir.
Hukuki, etik veya gizliliğe ilişkin bir engel bulunmayan durumlarda araştırma verilerinin güvenilir veri depolarında paylaşılması teşvik edilmektedir. Yazarlar, araştırmada kullanılan veya üretilen verileri bilimsel doğrulama ve olası etik incelemelere imkân sağlayacak şekilde güvenli biçimde muhafaza etmekle yükümlüdür. Editörlük, gerekli gördüğü durumlarda araştırmaya ilişkin veri ve destekleyici belgelerin sunulmasını talep edebilir. Verilerin paylaşılmasını veya sunulmasını sınırlayan hukuki, etik ya da gizliliğe ilişkin nedenler bulunması durumunda bu sınırlamalar açıkça belirtilmelidir.
Yazarlar, hakemler ve editörler çalışmanın değerlendirilmesini veya yorumlanmasını etkileyebilecek ya da etkiliyor izlenimi oluşturabilecek finansal veya finansal olmayan çıkar çatışmalarını açıklamakla yükümlüdür.
Araştırma mali destek aldıysa finansman kaynağı açıkça belirtilmelidir. Finansman sağlayan tarafın araştırma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, makale hazırlama veya yayın kararında rolü bulunuyorsa bu durum da açıklanmalıdır.
7. Yayın Sonrası İşlemler, Şikâyet ve İtirazlar
Yayımlanmış bir makalede bilimsel kaydın doğruluğunu etkileyen ancak çalışmanın temel sonuçlarını geçersiz kılmayan önemli bir hata tespit edilmesi durumunda düzeltme yayımlanabilir.
Çalışmanın sonuçlarını güvenilmez hâle getiren ciddi bir hata veya araştırma ve yayın etiği ihlalinin doğrulanması durumunda makale geri çekilebilir. Geri çekilen çalışmanın bibliyografik kaydı korunur ve geri çekilme durumu açık biçimde gösterilir.
Ciddi bilimsel veya etik sorunların bulunduğuna ilişkin güçlü gerekçelerin olduğu ancak incelemenin henüz sonuçlandırılmadığı durumlarda Endişe Bildirimi yayımlanabilir.
Yazarlar, hakemler ve okuyucular derginin editoryal süreçleri, yayın etiği uygulamaları veya yayımlanmış bilimsel içerik hakkında gerekçeli şikâyet ve itirazlarını SMAR’ın resmî iletişim adresine iletebilir.
Editoryal karara yönelik itirazların bilimsel veya usule ilişkin somut gerekçeler içermesi gerekir. Yalnızca verilen karara katılmamak yeniden değerlendirme için yeterli bir gerekçe oluşturmaz.
Şikâyet veya itirazın değerlendirilmesi beklenen editörle doğrudan ilişkili olması durumunda inceleme çıkar çatışması bulunmayan başka bir editör veya yetkili kişi tarafından yürütülür. Gerektiğinde COPE tarafından geliştirilen rehber ve akış şemalarından yararlanılır.