Özel Yetenekli İlkokul Öğrencilerine Yönelik Hazırlanan BİLSEM Destek Eğitim Programlarında Yer Alan Kazanım ve Öğrenme Çıktılarının Karşılaştırmalı Analizi (2021–2024)

Öz

Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 2021 ve 2024 yıllarında yayımlanan Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) Destek Eğitim Çerçeve Programları’nda yer alan kazanım ve öğrenme çıktılarını Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (YBT) bağlamında karşılaştırmaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmada 2021 yılı programında yer alan 203 kazanım ile 2024 yılı programında yer alan 432 öğrenme çıktısı analiz edilmiştir. Veriler, YBT’nin bilgi boyutu (olgusal, kavramsal, işlemsel, üstbilişsel) ve bilişsel süreç boyutu (hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, yaratma) temel alınarak betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmada 2021 BİLSEM Destek Eğitim Programında kazanımların ağırlıklı olarak kavramsal ve işlemsel bilgi türlerinde; bilişsel süreç boyutunda ise anlama ve yaratma basamaklarında yoğunlaştığı sonucuna ulaşılmıştır 2024 BİLSEM Destek Eğitim Programında bulunan öğrenme çıktılarının ise önemli bir bölümünün üstbilişsel bilgi düzeyinde yer aldığı, bilişsel süreç boyutunda ise çözümleme, uygulama ve yaratma gibi üst düzey basamakların belirgin biçimde öne çıkmaktadır. Bu bağlamda 2024 BİLSEM Destek Eğitim Programının, özel yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini ve öğrenme süreçlerini destekleyen bir yapısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın, özel yetenekliler eğitimine yönelik öğretim programlarının geliştirilmesine ve programların bilişsel hedeflerinin yeniden değerlendirilmesine katkı sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Destek eğitim programı
• öğretim programı
• özel yetenekliler eğitimi

Comparative Analysis of the Learning Outcomes and Objectives in the BİLSEM Support Education Programs Prepared for Gifted Primary School Students (2021–2024)

Öz

The aim of this study is to compare the learning outcomes and objectives included in the Science and Art Centers (BİLSEM) Support Education Framework Programs published by the Turkish Ministry of National Education (MoNE) in 2021 and 2024 within the context of the Revised Bloom’s Taxonomy (RBT). The study was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research approaches. A total of 203 objectives from the 2021 program and 432 learning outcomes from the 2024 program were analyzed. The data were examined through descriptive analysis based on the knowledge dimension (factual, conceptual, procedural, and metacognitive) and the cognitive process dimension (remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, and creating) of the RBT.The findings revealed that the objectives in the 2021 BİLSEM Support Education Program were predominantly concentrated in the conceptual and procedural knowledge categories, while they mainly corresponded to the understanding and creating levels within the cognitive process dimension. In contrast, a substantial proportion of the learning outcomes in the 2024 BİLSEM Support Education Program were classified at the metacognitive knowledge level, and higher-order cognitive process categories such as analyzing, applying, and creating were found to be particularly prominent. Accordingly, it was concluded that the 2024 BİLSEM Support Education Program has a structure that supports gifted students’ higher-order thinking skills and learning processes.The study is expected to contribute to the development of curricula for gifted education and to the re-evaluation of the cognitive objectives of such programs.

Anahtar Kelimeler

• Support education curriculum
• lesson curriculum
• gifted education

Kaynakça

1. Aktan, O. (2019). İlkokul matematik öğretim programı dersi kazanımlarının yenilenen Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1-18.
2. Anderson, L.W., & D. Krathwohl (Eds.) (2001). A taxonomy for learning, teaching and assessing: a revision of bloom's taxonomy of educational objectives. Longman, New York.
3. Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom taksonomisi. Education and Science, 31(142).
4. Büyükalan-Filiz, S. B., & Yıldırım, N. (2019). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre analizi. İlkogretim Online, 18(4), 1550-1573.
5. Chandler, K. L. (2015). Recommendations for practice: Designing curriculum for gifted students. Talent, 5(2), 157-166.
6. Çelik, S., Kul, Ü., & Uzun, S. Ç. (2018). Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı’ndaki kazanımların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 775-795. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431437
7. Erdoğan, B., & Çaydere, O. (2024). Bilim ve Sanat Merkezleri Görsel Sanatlar Dersi Öğretim Programı’nın Avrupa dijital yeterliklerine göre incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(3), 2205-2225.
8. Erol, T., & Kavruk, H. (2021). Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre sınıflandırılması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(4), 1421-1442.

9. Eryılmaz, R. (2021). Bilim sanat merkezleri Türkçe dersi öğretim programının özel yetenekli öğrencilerin Türkçe dersi yetkinliklerine göre incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 34-48.
10. Gagné, F. (2015). Academic talent development programs: A best practices model. Asia Pacific Education Review, 16(2), 281-295.
11. Johnsen, S. K. (2025). A new era of gifted education. Gifted Child Today, 48(2), 85-85. https://doi.org/10.1177/10762175241309441
12. Kelemen, G. (2010). A personalized model design for gifted children’education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 3981-3987. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.627
13. Kurnaz, A. (2025). Üstün yetenekli öğrencilerde okuma becerilerinin geliştirilmesi açısından Türkçe öğretim programı ve BİLSEM modülünün incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 14(1). https://doi.org/10.30703/cije.1619546
14. Kuzu, O., Çil, O. ve Şimşek, A. S. (2019). 2018 Matematik dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 129–147. https://doi.org/10.17556/erziefd.482751
15. Little, C. A. (2012). Curriculum as motivation for gifted students. Psychology in the Schools, 49(7), 695-705. https://doi.org/10.1002/pits.21621
16. Miles, M, B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, Sage
17. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). https://bilsem.meb.gov.tr/login.aspx 1.09.2025 tarihinde erişilmiştir.
18. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortak metni. https://mufredat.meb.gov.tr/ 1.09.2025 tarihinde erişilmiştir
19. Millî Eğitim Bakanlığı (MEBa). (2024, Ocak). Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi. Millî Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi (2794). 1.09.2025 tarihinde erişilmiştir
20. Mooij, T. (2013). Designing instruction and learning for cognitively gifted pupils in preschool and primary school. International Journal of Inclusive Education, 17(6), 597-613. https://doi.org/10.1080/13603116.2012.696727
21. Önal, A., & Maden, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe ders kitaplarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi (5. Sınıf Örneği). Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 905-940.
22. Özkan, C., & Yaman, S. (2025). 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı öğrenme çıktılarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 10(1), 1-16.
23. Özmen, H., & Karamustafaoğlu, O. (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi
24. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bürün ve S.B. Demir, Çev. Ed.). Ankara: Pegem Akademi.
25. Polat, M., & Polat, İ. (2021). Özel yetenekli öğrenciler için hazırlanmış destek programının değerlendirilmesi. AJER - Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 103-123.
26. Sak, U. (2016). EPTS curriculum model in the education of gifted students. Anales De Psicología/Annals of Psychology, 32(3), 683-694.
27. Sak, U., & Ayas, B. (2020). EPTS curriculum model: Optimum curriculum differentiator for the education of gifted students. Gifted Education International, 36(2), 154-169. https://doi.org/10.1177/0261429420917879
28. Tannenbaum, A. J. (1998). Programs for the gifted: To be or not to be. Journal for the Education of the Gifted, 22(1), 3-36. https://doi.org/10.1177/016235329802200102
29. Tosun, A., & Gökçe, N. (2023). Bilsem coğrafya dersi öğretim programının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri açısından değerlendirilmesi. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 6(5).
30. Ülker, S., & Kocakülah, M. S. (2023). BİLSEM fen bilimleri dersi öğretim programı bireysel yetenekleri fark ettirme kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 929-948. https://doi.org/10.53444/deubefd.12est66
31. VanTassel-Baska, J., & Brown, E. F. (2007). Toward best practice: An analysis of the efficacy of curriculum models in gifted education. Gifted child quarterly, 51(4), 342-358. https://doi.org/10.1177/0016986207306323
32. Wellisch, M., & Brown, J. (2013). Many faces of a gifted personality: Characteristics along a complex gifted spectrum. Talent Development & Excellence, 5(2), 43-58.
33. Worrell, F. C., Subotnik, R. F., Olszewski-Kubilius, P., & Dixson, D. D. (2019). Gifted students. Annual review of psychology, 70(1), 551-576.
34. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.