Araştırma Makalesi

Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)

Sayı: 1 3 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)

Öz

Cumhuriyet’in ilanına kadar Türkiye’de tarih öğretim programları, öğrencilerin tarihsel düşünme becerilerini geliştirmekten ziyade geçmişe ait bilgi ve olayların aktarımına dayalı olarak hazırlanmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra 1924, 1926 ve 1930 yıllarında tarih öğretim programları yeni siyasal düzenin ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenmiş, ancak Cumhuriyet’in ideolojik temellerini destekleyen ortak bir tarihî anlatı oluşturulamamıştır. 1931 yılında Türk Tarih Kurumu’nun kurulmasıyla birlikte Türk Tarih Tezi doğrultusunda yeni bir tarih anlayışı benimsenmiş, buna bağlı olarak tarih programları ve ders kitapları yeniden düzenlenmiştir. Bu araştırmanın amacı, erken Cumhuriyet döneminde (1924–1936) uygulamaya konulan ilkokul tarih programlarını, bu programlarda yer verilen öğretim uygulamaları ve öğrencilere kazandırılması hedeflenen beceriler açısından incelemek ve zaman içerisinde yaşanan değişimleri ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tarihsel durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Cumhuriyet’in ilk yıllarına ait tarih öğretim programları, örneklemini ise 1924–1936 yılları arasında uygulamaya konulan ilkokul tarih öğretim programları oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, örneklemde yer alan söz konusu ilkokul tarih öğretim programlarının metinlerinden doküman incelemesi tekniği ile toplanmış ve programlarda yer verilen öğretim uygulamaları ile öğrencilere kazandırılması hedeflenen becerilere ilişkin açıklamaları belirlemek amacıyla içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda 1924 tarihli ilkokul tarih programının tarih derslerinde kullanılabilecek öğretim uygulamalarına ilişkin sınırlı açıklamalar içerdiği; 1926 ve 1930 ilkokul tarih öğretim programları arasında pedagojik yaklaşım bakımından belirgin bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, 1936 tarihli ilkokul tarih öğretim programında tekrar ettirme, kavram öğretimi, soru-cevap tekniği, modeller yaptırma ve drama gibi yeni öğretim uygulamalarına; kronolojik düşünme, geçmiş ile günümüz arasında ilişki kurma, araştırma yapma, değişim ve sürekliliği algılama gibi becerilere yönelik açıklamalara yer verildiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

tarih öğretimi, erken Cumhuriyet dönemi, tarih programları, beceriler, öğretim uygulamaları

Etik Beyan

Makalenin bulguları dokümanlardan elde edildiği için etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Ahmet Halid. (1926/1927). Bizim tarih. Hilal Matbaası.
  2. Ahmet Rasim. (1327). Resimli Küçük Tarih-İ Osmani. Matbaa-i Jirayer.
  3. Ahmet Refik. (1327). Küçük Tarih-i Osmani. Matbaa-i Hayriye.
  4. Ahmet Refik. (1340). Muhtasar Türkiye tarihi. Orhaniye Matbaası.
  5. Ahmet Refik. (1341). Türkiye tarihi. Orhaniye Matbaası.
  6. Ahmet Saib. (1918). Mükemmel ve muntazam bir Tarih-i Osmani nasıl yazılır?. Edebiyatı-ı Umumiye Memuası, 5(94), 1133-1135.
  7. Akçura, Y. (1341). Tarihî görüşe dair. Türk Yurdu, 1(5), 349-352.
  8. Akdağ, H., & Çiydem, E. (2021). Türkiye’de ilkokul/ilköğretim programlarının felsefi temeller açısından incelenmesi (1924-2018) Prof. Dr. Süleyman Büyükkarcı Özel Sayısı. Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 6, 52-81. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1010035
  9. Akman, T. (2011). Türk Tarih Tezi bağlamında erken Cumhuriyet dönemi resmî tarih yazımının ideolojik ve politik karakteri. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 80–109.
  10. Akpınar, T. (1991). Atatürk’ün tarih anlayışı Yayımlanmamış doktora tezi. İstanbul Üniversitesi.

Kaynak Göster

APA
Küçük, E., & Akpınar, M. (2026). Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936). Turkish History Education Journal, 1, 337-355. https://doi.org/10.17497/tuhed.1797275
AMA
1.Küçük E, Akpınar M. Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936). TUHED. 2026;(1):337-355. doi:10.17497/tuhed.1797275
Chicago
Küçük, Enes, ve Mehmet Akpınar. 2026. “Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)”. Turkish History Education Journal, sy 1: 337-55. https://doi.org/10.17497/tuhed.1797275.
EndNote
Küçük E, Akpınar M (03 Kasım 2026) Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936). Turkish History Education Journal 1 337–355.
IEEE
[1]E. Küçük ve M. Akpınar, “Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)”, TUHED, sy 1, ss. 337–355, Kas. 2026, doi: 10.17497/tuhed.1797275.
ISNAD
Küçük, Enes - Akpınar, Mehmet. “Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)”. Turkish History Education Journal. 1 (03 Kasım 2026): 337-355. https://doi.org/10.17497/tuhed.1797275.
JAMA
1.Küçük E, Akpınar M. Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936). TUHED. 2026;:337–355.
MLA
Küçük, Enes, ve Mehmet Akpınar. “Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936)”. Turkish History Education Journal, sy 1, Kasım 2026, ss. 337-55, doi:10.17497/tuhed.1797275.
Vancouver
1.Enes Küçük, Mehmet Akpınar. Erken Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih programlarının öğretim uygulamaları ve beceriler açısından incelenmesi (1924-1936). TUHED. 03 Kasım 2026;(1):337-55. doi:10.17497/tuhed.1797275