Tarih bölümü öğrencilerinin tarihî kişiliklerle ilgili anlatımlarda karşılaştıkları olumsuz durumlar ve bunların çözümüne yönelik görüşleri
Öz
Bu araştırmanın amacı tarih bölümünde öğrenim gören öğrencilerin okul ve okul dışı ortamlarda tarihî kişiliklerle ilgili anlatımlarda karşılaştıkları olumsuz durumlar ve bunların çözümüne yönelik görüşlerini belirlemektir. Nitel bir anlayışla yürütülen araştırmanın verileri açık uçlu anket formuyla toplanmış ve tümevarımcı içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma Türkiye’nin doğusundaki iki üniversitenin tarih bölümünde okuyan 73’ü kadın, 19’u erkek 92 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular katılımcıların önemli bir bölümünün her iki ortamda tarihî kişiliklerle ilgili anlatımlarda olumsuz durumlarla karşılaştıklarını göstermektedir. Ayrıca bulgular tarihî kişiliklerle ilgili olumsuz anlatımların özellikle dinî ve millî hassasiyet oluşturan hususlardan kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Katılımcılar, en fazla olumsuz anlatıma şahit oldukları tarihî kişilikler olarak Mustafa Kemal Atatürk ve II. Abdülhamid’i ifade etmişlerdir. Bunun yanında Enver Paşa, İsmet İnönü, Kanuni Sultan Süleyman ve Vahdettin katılımcıların belirttikleri diğer önemli tarihi kişilikler olarak dikkat çekmektedir. Katılımcılar, karşılaştıkları olumsuz durumların en önemli nedenleri olarak tarihî kişiliklere tarafsız yaklaşılmaması ile yeterli derecede okuma ve araştırma yapılmadan kulaktan dolma bilgilerle hareket edilmesini göstermişlerdir. Tarihin çeşitli medya platformları, toplumsal çevre ve siyasiler tarafından kötüye kullanılması katılımcıların bu konuda belirttikleri diğer bir önemli neden olarak dikkat çekmektedir. Katılımcıların söz konusu olumsuz durumların ortadan kalkması için sundukları en önemli öneri tarafsızlığın sağlanması olmuştur. Bunun yanında eğitimcilerin, öğrencilerin ve toplumun tarihi kişiliklerle ilgili daha fazla okuma ve araştırma yapması ile tarihi kişiliklerin farklı bakış açılarını barındıran kaynak ve görüşlerle değerlendirilmesi katılımcılarca belirtilen diğer diğer önemli önerilerdir. Araştırma sonuçları bazı katılımcıların tarih metodolojisi konusunda bilgi eksikliği / karmaşası yaşadıklarını ortaya koyduğundan, tarih bölümü öğrencilerine bu konuda iyi bir eğitim verilmesi önemli bir gerekliliktir.
Anahtar Kelimeler
tarih eğitimi, tarihî kişilik, okul, okul dışı ortam, kötüye kullanım
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Akbaba, B. (2019). Tarih ders kitaplarında Mustafa Kemal Atatürk imajı. A. Şimşek (Ed.), Tarih ders kitaplarında imajlar: Devletler, halklar, kişiler (ss. 375-391). Pegem.
- Akbaba, B. (2011). İnkılap tarihi öğretiminde biyografiler. M. Safran (Ed.), Tarih nasıl öğretilir? Tarih öğretmenleri için özel öğretim yöntemleri (ss. 315-319). Yeni İnsan.
- Arı, K. (2011). Tarih yazımında ideolojiler, mitler ve önyargılar. M. Öz (Ed.), Cumhuriyet döneminde Türkiye’de tarihçilik ve tarih yayıncılığı sempozyumu bildiriler (18-20 Mart 2010) (ss. 849-863). Türk Tarih Kurumu.
- Ata, B. (2005), Tarih pedagojisine uygun Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi nasıl olmalıdır? M. Saray & H. Tosun (Haz.), İlk ve orta öğretim kurumlarında Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konularının öğretimi: Mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri (ss.73-85). Atatürk Araştırma Merkezi.
- Avcu, K. M., & Çelik Ö. Ç. (2022). Sosyal bilgiler dersinde tarihî şahsiyetlerin rolüne ilişkin öğretmen görüşleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(1), 97-110. https://doi.org/10.18069/firatsbed.960843
- Ayaz, K. M. (2020). Sosyal bilgiler dersinde tarihi şahsiyetlerin rolüne ilişkin öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
- Aziz, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri ve teknikleri. Nobel.
- Bal, M. S., & Yiğittir, S. (2012). Okul duvarlarındaki görsellerin tarih öğretimi açısından incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 20(3), 999-1016.
- Bardakçı, M. (2015a). Enver. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Bardakçı, M. (2015b). Şahbaba. Everest.