Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması

Sayı: 20 25 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması

Öz

Bu araştırmada, dijital şüphecilik konusuna ilişkin mevcut çalışmaların sistematik literatür taraması çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Makalelerde yer alan dijital şüphecilik tanımları, yıllara göre dağılımları, yayımlandıkları dergilere göre çeşitlenmeleri, yazar sayısı ve ülke bazlı dağılımları, araştırma tasarımlarının (nitel-nicel) özellikleri ile çalışmalarda ele alınan araştırma değişkenleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bu çalışma için veri tabanı olarak Web of Science, Scopus, Science Direct, Sage Journals, Emerald, Google Scholar ve TR Dizin kullanılmıştır. Bu veri abanlarında yer alan makaleler “dijital şüphecilik” ve “digital skepticism” anahtar kelimeleri ile sınırlı tutulmuştur. Toplam 21 adet makaleye ulaşılmıştır. Makalelerin çoğu medya, haber ve bilgiye yönelik şüphecilik üzerinde yoğunlaşırken, 2 makale yapay zekâ ile ortaya çıkan şüphecilik konusunu ele almıştır. Dijital şüphecilik ile ilgili ilk çalışma 2007 yılında yapılmış, ilerleyen yıllarda sınırlı sayıda olan çalışmalar 2023 yılında artmış, 2025’te 3 makaleye ulaşmıştır. Şüphecilik ile ilgili incelenen 12 makalenin 2’si Communication Research dergisinde yayımlanırken, diğerleri farklı dergilerde yayımlanmıştır. Yazar dağılımına bakıldığında çoğunun 2 yazarlı makalelerden oluştuğu, ülke bazında ise Amerika’nın öne çıktığı görülmektedir. İncelenen makalelerin 9’u nicel 3’ü nitel yöntemle gerçekleştirilmiştir. İncelenen makalelerde şüphecilik konusunun güven, ikna bilgisi, beklenti ihlali, yapay zekâ sistemleri, satın alma niyeti, marka savunuculuğu gibi çeşitli değişkenlerle ele alındığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, dijital şüphecilik kavramının literatürde sınırlı biçimde çalışıldığını, pazarlama alanındaki yeri açısından önemli boşlukların bulunduğunu göstermektedir. Bu araştırma, literatürdeki eksiklikleri sistematik biçimde ortaya koyması bakımından hem teorik hem de uygulamalı araştırmalar için yönlendirici bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Boush, D. M., Friestad, M., & Wright, P. (2009). Deception in the Marketplace: The Psychology of Deceptive Persuasion and Consumer Self-Protection. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203805527
  2. Campbell, M. C., & Kirmani, A. (2000). Consumers' use of persuasion knowledge: The effects of accessibility and cognitive capacity on perceptions of an influence agent. Journal of consumer research, 27(1), 69-83. https://doi.org/10.1086/314309
  3. Carlson, M. (2021). Skepticism and the digital information environment. SATS, 22(2), 149-167. DOI: 10.1515/sats-2021-0008
  4. Creswell, J. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (s.109). EDAM.
  5. Çınar, N. (2022). Sistematik derleme metodolojisi ve yazımı. Akademisyen Kitabevi.
  6. Ein-Gar, D., Shiv, B., & Tormala, Z. L. (2012). When blemishing leads to blossoming: the positive effect of negative ınformation. Journal of Consumer Research, 38(5), 846–859. https://doi.org/10.1086/660807
  7. Flanagin, A. J., & Metzger, M. J. (2007). The role of site features, user attributes, and information verification behaviors on the perceived credibility of web-based information. New media & Society, 9(2), 319-342. https://doi.org/10.1177/1461444807075015
  8. Isaac, M. S., & Grayson, K. (2017). Beyond skepticism: Can accessibility experiences influence consumers’ attitudes toward advertising claims? Journal of Consumer Research, 43(6), 895–912. https://doi.org/10.1093/jcr/ucw063

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Erken Görünüm Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

26 Eylül 2025

Kabul Tarihi

15 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Tarhan, M., & Taşer Polat, S. (2025). Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 20, 1362-1388. https://doi.org/10.47994/usbad.1791415
AMA
1.Tarhan M, Taşer Polat S. Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması. USBAD. 2025;(20):1362-1388. doi:10.47994/usbad.1791415
Chicago
Tarhan, Mervenur, ve Seval Taşer Polat. 2025. “Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 20: 1362-88. https://doi.org/10.47994/usbad.1791415.
EndNote
Tarhan M, Taşer Polat S (01 Aralık 2025) Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 20 1362–1388.
IEEE
[1]M. Tarhan ve S. Taşer Polat, “Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması”, USBAD, sy 20, ss. 1362–1388, Ara. 2025, doi: 10.47994/usbad.1791415.
ISNAD
Tarhan, Mervenur - Taşer Polat, Seval. “Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 20 (01 Aralık 2025): 1362-1388. https://doi.org/10.47994/usbad.1791415.
JAMA
1.Tarhan M, Taşer Polat S. Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması. USBAD. 2025;:1362–1388.
MLA
Tarhan, Mervenur, ve Seval Taşer Polat. “Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 20, Aralık 2025, ss. 1362-88, doi:10.47994/usbad.1791415.
Vancouver
1.Mervenur Tarhan, Seval Taşer Polat. Dijital Şüphecilik: Sistematik Literatür Taraması. USBAD. 01 Aralık 2025;(20):1362-88. doi:10.47994/usbad.1791415

16494  16495  16496  16503  16570 16633   16823 

 16824 17564  19288 22730 22803 

 23495     

   25002    30847     35540 

             Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi (USBAD), İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Yerleşke / Malatya 

Telefon: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com 18414