Ortaokul Öğrencilerinde Eko-Anksiyete Kavramının Bilinirliğinin Arttırılması ve Ölçümlenmesi: İzmir’in Bornova İlçesi Örneği
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de ortaokul öğrencilerinde eko-anksiyete kavramının bilinirliğini artırmak ve ölçümlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. İklim krizinin bireyler üzerindeki psikolojik etkilerinden biri olan eko anksiyete, gençlerde geleceğe dair kaygı ve çaresizlik duygularını tetikleyebilmektedir. Makalede, daha önce yetişkinler üzerinde uygulanmış olan eko-anksiyete ölçeği ilk kez ortaokul öğrencilerine uyarlanmış, ölçek uygulamaları öncesinde ve sonrasında öğrencilerin kaygı düzeylerindeki değişimler analiz edilmiştir. Ayrıca, “Zihnimdeki Canavarı Yenmek” ve “Benim Yeşil Günlüğüm” gibi yenilikçi iş paketleri ile öğrencilere farkındalık kazandırılmış, çevresel sorumluluk bilinci geliştirilmeye çalışılmıştır. Araştırma karma yöntem yaklaşımıyla yürütülmüş ve hem nicel hem de nitel veriler toplanarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin eko-anksiyete seviyelerinde genel bir düşüş yaşandığını, özellikle kız öğrencilerde kaygı seviyelerinin daha belirgin şekilde azaldığını göstermektedir. Öğrencilerin çevre dostu davranışlara yönelmeleri, sorumluluk bilincinin artması ve çevresel tehditlerle başa çıkma kapasitelerinin güçlenmesi çalışmanın önemli çıktıları arasında yer almaktadır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye’de ortaokul öğrencileri üzerinde eko-anksiyeteyi ele alan ilk araştırmalardan biri olmasıyla özgün ve katkı sağlayıcı bir nitelik taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Kaynakça
- Atalay, E. (2025). İklim değişikliği farkındalığı ve iklim değişikliği anksiyetesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 475–495. https://doi.org/10.38155/ksbd.1633266
- K Acungil, Y. (2020). Üniversitede çevre tutum ve davranış düzeylerini belirlemeye yönelik bir çalışma: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(3), 997-1032.
- Bakı, A., & Gökçek, T. (2012). Karma Yöntem Araştırmalarına Genel Bir Bakış. Eğitim ve Bilim, 11(42), 2-4.
- Baudon, P., &Jachens, L. (2021). A scopingreview of interventionsforthetreatment of eco-anxiety. International Journal of EnvironmentalResearchandPublicHealth, 18(18), 9636. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph18189636
- Cebeci, F., Karaman, M., Öztürk, A. F., Uzun, K., Altın, M. O., Arıcı, A., & Artan, T. (2022). İklim değişikliği anksiyetesi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 22(1), 20–42. https://doi.org/10.54961/uobild.1129602
- Clayton, S. (2020). Climateanxiety: Psychologicalresponsestoclimatechange. Journal of AnxietyDisorders, 74, 102263. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2020.102263
- Clayton, S., & Karazsia, B. T. (2020). Development and validation of a measure of climate change anxiety. Journal of Environmental Psychology, 69, 101434. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101434
- Eklöf, B. (2025). Helping young people cope with eco-anxiety: A qualitative intervention study. Environmental Education Research. https://doi.org/10.1080/13504622.2025.2542264
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halkla İlişkiler
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Simay Şeker
0009-0004-3117-3470
Türkiye
Buse Kardaş
0009-0008-5376-4107
Türkiye
Yaren Bilginer
0009-0006-2331-1460
Türkiye
Ayşe Deniz Yavuz
0009-0000-3321-8565
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
4 Ekim 2025
Kabul Tarihi
19 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 21