Kadınhanı Raziye Sultan Kervansarayı Kullanım Alanı

Öz

Kervansaray Farsça kökenli kārbānserāy kelimesinde türetilmiş olup önemli ticaret yolları üzerinde kurulan konuk evleridir. Kadınhanı İlçesi, eski çağlardan itibaren yerleşim mekânı olup tarihte önemli bir kervan yolu olan Konya-Akşehir arasında yer almaktadır. Roma döneminde Pira adıyla anılan, Selçuklu döneminde savaşta başarı gösteren Said Beye arpalık verildiği için Saidili olarak anılmış, Cumhuriyet dönemi ile birlikte Raziye Devlet Hatun, hanı inşa ettirdiğinden dolayı “Kadınhanı” olarak değiştirilmiştir. İpek yolunda bulunan ihtiyaçtan dolayı kışlık kervansaray olarak Raziye Devlet Hatun tarafından inşa edilmiştir ve şehir Konya hac menzili güzergahında yer almaktadır. Şehir, Han’ın inşası ile birlikte Selçuklu döneminde sürekli iktisadi ve sosyal anlamda gelişme göstermiş ve günümüze kadar mevcudiyetini korumuştur. Yazlık avlu ve kapalı kışlık bölümlerden oluşan kervansarayın açık kısmı bilinmeyen bir tarihte yıkılmış kapalı kısmı ile günümüze gelmiştir. Çalışma; yapıldığı tarihten itibaren işlevini sürdüren ve varlığını koruyan Raziye Sultan Kervansarayının kullanım alanını ve Kadınhanı Tarihçesini ele alarak Raziye Sultan’ın (Devlet Hatun) kim olduğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Selçuklu döneminden Osmanlı dönemi ve oradan da günümüz Türkiye’sine kadar uzanan tarihteki kullanımları incelenerek; sürekli han olarak işlevini koruyup korumadığı başka amaçlar için kullanılıp kullanılmadığı yapılan alan yazın taraması ile analiz edilecektir. Çalışmada literatür taraması ve içerik analizi araştırma yöntemleri kullanılacaktır. Kervansarayın özellikleri ve kullanımı hakkında bilgiler verilerek, şehre gelen seyyahların han hakkında belirttiği bilgiler doğrultusunda; hanın şehir hayatında sosyo-kültürel ve ekonomik olarak ne gibi bir öneme sahip olduğu ve şehre sağladığı katkılar değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Kadınhanı
• Kervansaray
• Pira
• Raziye Sultan
• Saidili

Kadınhanı Raziye Sultan Caravanserai Usage Area

Öz

The term kervansaray (caravanserai) is derived from the Persian word kārbānserāy and refers to inns or rest houses established along major trade routes. The district of Kadınhanı has been a settlement area since ancient times and is located on the historically significant Konya–Akşehir caravan route. During the Roman period, it was known as Pira; in the Seljuk period, it was called Saidili after being granted as a fief to Said Bey for his success in battle, In the Republican era, it was renamed Kadınhanı (“Lady’s Inn”) after Raziye Devlet Hatun commissioned the construction of a caravanserai there. Situated on the Silk Road, the structure was built by Raziye Devlet Hatun to meet the needs of travelers and served as a winter caravanserai on the Konya pilgrimage route. With the construction of this inn, the town experienced continuous economic and social development during the Seljuk period and has maintained its existence to the present day. The caravanserai originally consisted of an open summer courtyard and a covered winter section; however, the open part was destroyed at an unknown date, and only the covered section has survived. This study aims to examine the historical background of Kadınhanı and the functional use of the Raziye Sultan Caravanserai, as well as to identify who Raziye Sultan (Devlet Hatun) was. By tracing its use from the Seljuk period through the Ottoman era to the modern Republic of Turkey, the research will analyze whether the caravanserai has continuously functioned as an inn or has served other purposes over time, based on a review of the existing literature. Employing literature review and content analysis methods, the study will present information on the architectural characteristics and historical use of the caravanserai. Furthermore, based on the accounts of travelers who visited the town, it will assess the socio- cultural and economic significance of the caravanserai and its contributionsto the urban life of Kadınhanı.

Anahtar Kelimeler

• Caravanserai
• Pira
• Raziye Sultan
• Saidili
• Kadınhanı

Kaynakça

1. Acun, H. (2007). Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları. Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
2. Akyurt, M. Yusuf, (1941), Resimli Türk Abideleri II, TTK. Ktp. nr.596
3. Arabacı, C., vd. (2021). Konya Vakıfları, Konya Kitabı XVIII, Konya. Anadolu Ofset.
4. Aydın, A. İ. (2007). Kadınhanı (Konya) İlçesi’nin Beşerî ve Ekonomik Coğrafyası. (Yayın No. 211389) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
5. Bayram, S. (2022). Raziye Sultan Kervansarayı Restorasyon Projesi. (Yayın No. 759775) [Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
6. Çaycı, A. (2006). Osmanlı Seyyahlarının İzlenimleriyle Konya ve Çevresi. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21(21), 115-146. https://dergipark.org.tr/tr/pub/neuifd/issue/19699/210411
7. Çaycı, A. (2016). Seyahatnamelerde Konya. Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, Erman Ofset.
8. Çaycı A. Ürekli, B. (2010) Bursa’dan Konya’ya Seyahat. Servet Ofset Matbaacılık.

9. Edhem H. (2001), Kayseri Tarihi, Matbaa-i Orhaniye. Halit Erkiletlioğlu (Ed.), Kayseri Kitabeleri (s. 18-33). Kayseri Büyükşehir Belediyesi Yayınları
10. Erdmann, K. (1961). Das Anatolische des 13. Jahrhunderts, Verlag Gebr. Mann, Berlin.
11. Erdmann, K. (1961). Das Anatolische Karavansaray Des 13. Jahrhunders Zweıter und Drıtter Teil, Mann Verlag, Berlin.
12. Hacıgökmen, M. (2016). Selçuklu-Danişmendli İlişkileri Çerçevesinde Kadınhanı’na Adını Veren Raziye Devlet Hatun. Vakıflar Dergisi (44). https://dergipark.org.tr/tr/pub/vakiflar/issue/21739/233766
13. Huart, Clément; Konia, la ville des derviches tourneurs, souvenirs d'un voyage en Asie Mineure, Ernest Leroux, Paris, 1897 https://books.google.com.tr/books?id=FoExmnsch9sC&pg=PA1&hl=tr&source=gbs_toc_r&cad=2#v=onepage&q&f=false
14. Keser, O. (2015). Tarihi, Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Kadınhanı. Ocak Grafik Matbaacılık.
15. Konyalı, İ. Hakkı (1974). Âbideleri ve kitabeleri ile Konya Tarihi. Fatih Kitabevi.
16. Önder, M. (1962). Mevlâna Şehri Konya. Yeni Kitap Basımevi.
17. Özdemir, Y. (2020). Anadolu’da Bizans Selçuklu Kültürel Etkileşiminin Sanata Yansımaları. (Yayın No. 633290) [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
18. Özergin M.K. (1965). Anadolu’da Selçuklu Kervansarayları. Tarih Dergisi İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi 15(20), s. 141-170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iutarih/issue/9593/119713
19. Özkul, L. (2013). Sultanlar Şehri Kadınhanı (Saideli-Pira). Unimat Ofset.
20. Öztürk, B. (2019). Kadınhanı Merkez ve Köylerindeki Kültür Varlıkları. (Yayın No. 552318) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Turan, O. (1947), Selçuklu Devri Vakfiyeleri I-Şemseddin Altun-Aba Vakfiyesi ve Hayatı. Belleten Dergisi, 11(42), s. 197-235. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ttkbelleten/issue/79914/1362851
22. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Defter (d.) 2178, s.436.
23. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Defter (d.) 2178, s.230.
24. Yavuz, A. (1992). Anadolu Selçuklu Kervansaraylarında Mekân-İşlev İlişkisi İçinde Savunma ve Barınma. IX. Vakıf Haftası Kitabı.Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları.
25. http://www.turkishhan.org/kadin.htm
26. http://subaruturkiyeforum.com/konu-raziye-hatun-kervansarayi-kadinhani.html