Perception Scale for the Student Profile of the Century of Türkiye Educational Model: Theoretical Grounding and Psychometric Evaluation

Öz

This study aims to examine the theoretical foundations and psychometric properties of the Perception Scale of the Century of Türkiye Educational Model (TYMM) Student Profile. The TYMM is a new educational paradigm that integrates national and universal values to cultivate competent and virtuous individuals. The research employed a quantitative design and analyzed data collected from 223 teacher candidates enrolled in a state university during the 2024–2025 academic year using SPSS 26.0 and AMOS 24.0. Exploratory factor analysis revealed a six-factor structure—cognitive competence, socio-emotional competence, moral-ethical stance, digital literacy, self-awareness, and culturaluniversal sensitivity. Confirmatory factor analysis indicated good model fit (CFI = .93; RMSEA = .054), and internal consistency was high (Cronbach’s α = .94). The findings demonstrated that teacher candidates’ perceptions of the TYMM student profile are high, with the moral-ethical stance dimension receiving the highest mean score. Overall, the results confirm that teacher candidates strongly embrace the TYMM’s holistic, value-based, and competence-oriented vision for human development. 

Anahtar Kelimeler

• Century of Türkiye Educational Model
• Student Profile
• Competence
• Virtue
• Scale Development

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profiline Yönelik Algı Ölçeği: Kuramsal Temellendirme ve Psikometrik Değerlendirme

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında geliştirilen Öğrenci Profiline Yönelik Algı Ölçeği’nin kuramsal temellerini ve psikometrik özelliklerini incelemektir. TYMM, ulusal ve evrensel değerleri bütünleştirerek “yetkin ve erdemli insan” yetiştirmeyi hedefleyen yeni bir eğitim paradigmasıdır. Çalışma nicel araştırma deseninde yürütülmüş, 2024–2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 223 öğretmen adayından elde edilen veriler SPSS 26.0 ve AMOS 24.0 programlarıyla analiz edilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek 6 boyutlu bir yapı (bilişsel yetkinlik, sosyal-duygusal yetkinlik, ahlaki-erdemsel duruş, dijital yeterlilik, kendilik bilinci, kültürel-evrensel duyarlılık) göstermiştir. Doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksleri (CFI = .93; RMSEA = .054) iyi düzeyde uyum sağlamış, ölçek geneli için Cronbach’s α = .94 bulunmuştur. Bulgular, öğretmen adaylarının TYMM öğrenci profiline ilişkin algılarının yüksek düzeyde olduğunu; en yüksek ortalamanın ahlaki ve erdemsel duruş boyutunda gerçekleştiğini göstermiştir. Araştırma, TYMM’nin bütüncül, değer temelli ve yetkinlik odaklı eğitim vizyonunun öğretmen adayları tarafından benimsendiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Öğrenci Profili
• Yetkinlik
• Erdem
• Ölçek Geliştirme

Destekleyen Kurum

YOK

Etik Beyan

Bu araştırma için Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulundan 18.06.2025 tarih ve 26/23 sayılı yazı ile etik izin alınmıştır.

Kaynakça

1. Akyüz, Y. (2023). Değer temelli eğitim yaklaşımları ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli perspektifi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 56(2), 145–163.
2. Aristoteles. (2016). Nikomakhos’a Etik (A. Arslan, Çev.). BilgeSu Yayınları. (Orijinal eser MÖ 4. yy.)
3. Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2005). What works in character education: A research-driven guide for educators. Journal of Research in Character Education, 3(1), 19–32.
4. Biesta, G. (2015). Good education in an age of measurement: Ethics, politics, democracy. Routledge.
5. Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. John Wiley & Sons.
6. Brackett, M. A., Rivers, S. E., & Salovey, P. (2011). Emotional intelligence: Implications for personal, social, academic, and workplace success. Social and Personality Psychology Compass, 5(1), 88–103. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2010.00334.x
7. Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax. MIT Press.
8. Demirtaş, H., & Yıldırım, F. (2023). Türk-İslam düşüncesinde değer eğitiminin temelleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 21(1), 27–49.

9. Erdoğan, M. (2020). 21. yüzyıl becerileri ve yetkinlik temelli eğitim modelleri. Pegem Akademi.
10. Eryaman, M. Y. (2019). Öğretmen eğitimi politikalarında etik ve değer yönelimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 15(1), 23–38.
11. European Commission. (2006). Key competences for lifelong learning: European reference framework. Office for Official Publications of the European Communities.
12. Gonczi, A. (1994). Competency based assessment in the professions in Australia. Assessment in Education, 1(1), 27–44.
13. Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169–202. https://doi.org/10.1080/713657146
14. Irwin, T. H. (1995). Aristotle’s Nicomachean ethics. Hackett Publishing.
15. Kant, I. (2009). Ahlak metafiziğinin temellendirilmesi (İ. Kuçuradi, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu. (Orijinal eser 1785).
16. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi (36. bs.). Nobel Yayıncılık.
17. Kaya, M. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Yetkin ve erdemli insan yetiştirme vizyonu. Millî Eğitim Dergisi, 53(241), 45–68.
18. Lapsley, D. K., & Narvaez, D. (2006). Character education. In Handbook of child psychology (6th ed., Vol. 4, pp. 248–296). Wiley.
19. Lickona, T. (1991). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam. MacIntyre, A. (1981). After virtue: A study in moral theory. University of Notre Dame Press.
20. McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than intelligence. American Psychologist, 28(1), 1–14. https://doi.org/10.1037/h0034092
21. MEB (Millî Eğitim Bakanlığı). (2023). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
22. Miller, R. (2007). The holistic curriculum (2nd ed.). University of Toronto Press.
23. Nucci, L., & Narvaez, D. (2008). Handbook of moral and character education. Routledge.
24. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
25. Nussbaum, M. C. (2010). Not for profit: Why democracy needs the humanities. Princeton University Press.
26. OECD. (2005). Definition and selection of key competencies (DeSeCo): Executive summary. OECD Publishing.
27. OECD. (2020). Future of education and skills 2030: OECD learning compass. OECD Publishing.
28. Platon. (2007). Devlet (S. Eyüboğlu, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
29. Rychen, D. S., & Salganik, L. H. (2003). Key competencies for a successful life and a well-functioning society. Hogrefe & Huber.
30. Simpson, E. J. (1972). The classification of educational objectives in the psychomotor domain. Gryphon House.
31. Spencer, L. M., & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. Wiley.
32. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
33. Taylor, R. D., Oberle, E., Durlak, J. A., & Weissberg, R. P. (2017). Promoting positive youth development through social and emotional learning: Meta-analysis of universal school-based programs. Child Development, 88(4), 1156–1171. https://doi.org/10.1111/cdev.12864
34. Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass. UNESCO. (2015). Learning to be: The world of education today and tomorrow (Reissued ed.). UNESCO Publishing.