Deneyimli Turist Rehberlerinin Gözünden Mesleki Yetkinlikler: Sözlü Tarih Verileriyle Viitala’nın Hiyerarşik Modeline Dayalı Tematik Analiz

Öz

Bu çalışmanın amacı, deneyimli turist rehberlerinin görüşlerine dayalı olarak turist rehberlerinde bulunması gereken yetkinlikleri belirlemektir. Bu çalışmada, nitel araştırma yaklaşımlarından doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Projesi kapsamında, Türkiye’nin farklı bölgelerinden en az 10 yıllık deneyime sahip, tanınmış ve asıl mesleği turist rehberliği olan sekiz rehberle gerçekleştirilen görüşmelerin deşifre kayıtları oluşturmuştur. Veriler, Viitala’nın Hiyerarşik Yetkinlik Modeli temel alınarak oluşturulan temalar doğrultusunda tümdengelimsel tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu kapsamda turist rehberliğine ilişkin teknik, iş, bilgi yönetimi, liderlik ve yöneticilik, sosyal ve kişilerarası yetkinlikler esas alınmıştır. Teknik yetkinlikler arasında uzmanlık ve yabancı dil bilgisi öne çıkarken; iş yetkinlikleri organize etme, planlama ve karar verme becerilerini içermektedir. Sürekli öğrenme ve bilgiyi paylaşma bilgi yönetimi yetkinlikleri kapsamında değerlendirilmiştir. Etkili iletişim ve kriz yönetimi sosyal yetkinlikler arasında yer alırken; öz denetim, hoşgörü, güven ve otorite kişilerarası yetkinlikler olarak belirlenmiştir. Belirtilen bu yetkinliklere sahip turist rehberlerinin, turist memnuniyetini artırmada ve turun başarısını sağlamada önemli rol üstlenecekleri öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Turist Rehberleri
• Yetkinlik
• Turist Rehberliği Mesleği
• Viitala’nın Hiyerarşik Yetkinlik Modeli

Professional Competencies from the Perspective of Experienced Tour Guides: A Thematic Analysis Based on Viitala’s Hierarchical Model Using Oral History Data

Abstract

This study aims to identify the competencies that tourist guides should hold based on the views of experienced tour guides. In this study, the document analysis method, one of the qualitative research approaches, was adopted. The data of the study consisted of the transcripts of the interviews conducted with eight guides of Türkiye with at least 10 years of experience, who were well-known and whose main profession is tour guiding, within the scope of the Turkish Tourism Oral History Project conducted between years 2012-2015. A deductive thematic analysis was conducted in line with the themes based on the Hierarchical Competency Model. Within this framework, technical, business, knowledge management, leadership and managerial, social, and interpersonal competencies related to tourist guiding were taken as the basis. Among the technical competencies, expertise and foreign language skills stand out, while business competencies include organizing, planning, and decision-making skills. Continuous learning and knowledge sharing are considered within the scope of knowledge management competencies. Effective communication and crisis management are defined as social competencies, while self-control, tolerance, trust, and authority fall under interpersonal competencies. It is predicted that tourist guides with these competencies will play an important role in enhancing tourist satisfaction and ensuring the tour’s success.

Keywords

• Tour Guides
• Competency
• The Profession of Tour Guiding
• Viitala’s Hierarchical Competency Model

Kaynakça

1. Akdu, S. ve Akdu, U. (2024). Güney Avrupa Ülkelerinde Turist Rehberliği Mesleği Eğitimi ve Mesleğe Kabul Sürecinin Değerlendirilmesi, Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 7(2): 123-147. DOI: 10.34090/tured.1553002.
2. Akduman, G., ve Hatipoğlu, Z. (2025) Yapay Zekanın Çağında Çalışanların Sahip Olması Gereken Yetkinlikler, Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), (Ö4): 59-67.
3. Akoğlan Kozak, M. ve Yetgin, D. (2013). Profesyonel Turist Rehberlerinin (PTR) Yetkinliklerinin Mesleki Yeterlilikler Çerçevesinde Değerlendirilmesi, 14. Ulusal Turizm Kongresi (ss.408-428), Kayseri.
4. Alexiou, M. V. (2018). Modeling Guided Tour Participants’ Experiences, International Journal of Culture, Tourism and Hospitality Research, 12(3): 257-276. DOI: 10.1108/IJCTHR-10-2017-0104.
5. American Occupational Therapy Association. (2015). Standards for Continuing Competence, American Journal of Occupational Therapy, 69(3):1-17.
6. Arslan, E. (2022). Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51): 395-407. DOI: 10.30794/pausbed.1116878.
7. Aşçı, A. ve Yetgin Akgün, D. Y. (2025). The Role of Tour Guides in Sustainable Tourism Practices, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 13(1): 23-47.
8. Aydın, A.A. ve Aydoğan, E. (2020). Yetkinlik Modelleme: Koç Yetkinliklerinin Karşılaştırmalı Analizine Yönelik Bir Araştırma, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (1): 357-374. DOI: 10.18070/erciyesiibd.846548.

9. Aytekin, E., Türkoğlu, A., Cankurtaran, M. ve Bilge, A. (2025). The Effect of Tourist Guides' Storytelling Performances on Tour Satisfaction: An Application on Tourists Visiting the Ancient City of Ephesus, GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 8(2): 808-826. DOI: 10.53353/atrss.1660986.
10. Baran Kasapoğlu, E., ve Ayan, M. S. (2022). A Research On Determining The Senior Level Managerial Competencies For Container Ports in Türkiye, Marine Science and Technology Bulletin, 11(4): 416-434. DOI:10.33714/masteb.1166310.
11. Baş, A. (2021). Çalışan Deneyimi ve Yeni İnsan Kaynakları Yönetimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Bayladı A. D. (2018). Görüşen: Nazmi Kozak N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss.254-261). İstanbul: Yıkılmazlar.
12. Benligiray, S. (2013). Yönetsel Bir Araç Olarak Çok Kaynaklı Geribildirim. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Bolu, K. S. K. (2025). Kültürel Miras Anlatımlarında Turist Rehberlerinin Yorumlayıcı Rolünün Seyahat Niyetine Etkisi, Beykoz Akademi Dergisi, 13(1): 443-469. DOI:10.14514/beykozad.1608514.
13. Bowen, G. A. (2009). Document Analysis as a Qualitative Research Method, Qualitative Research Journal, 9(2): 27-40. DOI: 10.3316/QRJ0902027.
14. Bowie, D. and Chang, J. C. (2005). Tourist Satisfaction: A View From A Mixed International Guided Package Tour, Journal of Vacation Marketing, 11(4): 303-322. DOI:10.1177/13567667050566.
15. Boyatzis, R.E. (1982). The Competent Manager: A Model for Effective Performance. New York: John Wiley and Sons.
16. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology, Qualitative Research in Psychology, 3(2): 77-101. DOI: 10.1191/1478088706qp063oa.
17. Budak, G. (2016). Yetkinliğe Dayalı İnsan Kaynakları Yönetimi.Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
18. Buhalis, D. ve Sinarta, Y. (2019). Real-time Co-creation and Nowness Service: Lessons from Tourism and Hospitality, Journal of Travel & Tourism Marketing, 36(5): 563-582. DOI:10.1080/10548408.2019.1592059.
19. Chowhan, J., Mann, S., ve Budworth, M. H. (2024). Feedback, training, goal-setting, planning and performance: understanding the pathway to improved organizational outcomes, International Journal of Manpower, 45(9): 1797-1815. DOI: 10.1108/IJM-12-2023-0737.
20. Cohen, E. (1985). The Tourist Guide: The Origins, Structure and Dynamics of a Role, Annals of Tourism Research, 12(1): 5-29. DOI: 10.1016/0160-7383(85)90037-4.
21. Crabtree B. ve Miller W. (1999). A Template Approach to Text Analysis: Developing and Using Codebooks. İçinde; Crabtree B., Miller W. (Editörler) Doing Qualitative Research (ss. 163–177.) Newbury Park, CA: Sage.
22. Çokal, Z. (2023). Turist Rehberlerinin Mesleki Yeterliliklerinin Önem Performans Analizine Göre Değerlendirilmesi, Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 6(2): 95-112. DOI: 10.34090/tured.1336682.
23. Demir, B. ve Türkmen, S. (2022). Turist Rehberlerinin Algılanan Marka Kişiliği, Turist Duyguları, Turist Memnuniyeti ve Turist Sadakati Arasındaki Yapısal İlişkilerin İncelenmesi, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(3): 645-664. DOI: 10.26677/TR1010.2022.1081.
24. Demir, E. ve Bora, D. (2025). Turist Rehberliği Mesleğinde Yaratıcı Drama Yöntemiyle Sosyal Beceri Gelişimine Yönelik Bir Uygulama: Nevşehir Örneği, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 2025, 8(2): 451-475. DOI: 10.33083/joghat.2025.505.
25. Doan, T., Tran, V. H., Nguyen, M. D., Vo, T. N. ve Nguyen, M. (2025). Enhancing Tourists’ Responsible Consumption Behavior in Climate-Induced Areas: Insights From Tour Guides, Journal of Travel Research, 0(0):1-18. 00472875251380175. DOI:10.1177/00472875251380175.
26. Doğanoğlu, M. A. (2022). Turizm Rehberliği Öğrencilerinin Algılanan Sosyal Yetkinlik Düzeylerinin Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
27. Düz, B. (2025). “Patronun” Kriterleri: Amerikalı Tur Operatörü Rick Steves’ in Perspektifinden Turist Rehberlerinin Yeterlilikleri, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1): 32-45. DOI: 10.26468/trakyasobed.1537379.
28. Ellinger, A.D. ve Bostrom, R.P. (1999). Managerial Coaching Behaviours in Learning Organizations, The Journal of Management Development, 18(9): 752-71. DOI: 10.1108/02621719910300810.
29. Fereday, J., ve Muir-Cochrane, E. (2006). Demonstrating Rigor Using Thematic Analysis: A Hybrid Approach of Inductive and Deductive Coding and Theme Development, International Journal Of Qualitative Methods, 5(1): 80-92. DOI: 10.1177/160940690600500107.
30. Garavan, T. N., ve McGuire, D. (2001). Competencies and Workplace Learning: Some Reflections on the Rhetoric and the Reality. Journal of Workplace Learning, 13(4): 144-164. DOI: doi.org/10.1108/13665620110391097.
31. Ginting, P. (2023). Competency of Tour Guides at PT. Narasindo Tour and Travel Medan, Healing: Jurnal Pariwisata, 2(1):15-20. DOI: 10.54209/healing.v2i1.270.
32. Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z. ve Koo, C. (2015). Smart Tourism: Foundations and Developments, Electronic Markets, 25: 179-188. DOI: 10.1007/s12525-015-0196-8.
33. Gün, A. (2024). Turist Rehberlerinin Mesleki Yeterliliklerinin Tur Memnuniyeti Üzerine Etkisinde Turist Rehberleri ile Uyumun Aracılık Rolü: İstanbul İli Araştırması (Yüksek Lisans Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
34. Gürsoy, H. ve Karaman, S. (2019). Profesyonel Turist Rehberlerinin Kişisel Gelişimi ve Mesleki Donanımı Üzerine Bir Araştırma, Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 2(2): 88-103. DOI: 10.34090/tured.606055.
35. Harara, N. M., Al Najdawi, B. M., Rababah, M. A. ve Haniyi, A. A. (2024). Jordanian Tour Guides' Communication Competency, Journal of Language Teaching and Research, 15(3): 873-883. DOI: 10.17507/jltr.1503.20.
36. Kalyoncu Yolaçan, M. (2024). Swimming in Dangerous Waters: A Phenomenological Study of the Risk Management of Tour Guides, Journal of Tourism Leisure and Hospitality, 6(2): 119-134. DOI: 10.48119/toleho.1597490.
37. Kalyoncu, M. ve Yüksek, G. (2017). The Effect of Impression Management Techniques Which Tourist Guides Use in Package Tours on Personal Interaction Quality, Journal of Tourism and Hospitality Management, 5(1): 15-25. DOI: 10.15640/jthm.v5n1a2.
38. Kapa, M., de Crom, E. ve Hermann, U. (2022). An Exploration of Tourist Guides' Competencies to Create Memorable Tourist Experiences, GeoJournal of Tourism and Geosites, 44 (4):1350-1358. DOI: 10.30892/gtg.44421-953.
39. Kavak, M. ve Emir, O. (2023). Turist Rehberliği Alanındaki Ön Lisans, Lisans ve Lisansüstü Programların Müfredatının Teknoloji ve Dijitalleşme Açısından İncelenmesi, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(4): 3055-3076. DOI: 10.21325/jotags.2023.1331.
40. Kaya, A. (2020). Turist Rehberliği Mesleğinin Tarihsel Gelişimi. İçinde; M. Yolal (Editör) Turist Rehberliği (ss. 27-54). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
41. Kaya, A. ve Yetgin Akgün, D. (2025). Şakir Paşa Ailesinin Türk Turizmine Katkıları. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 36 (3): 150-166. DOI: 10.17123/atad.1714337.
42. Keçecioğlu, T. ve Kelgökmen D. (2003). Yetkinlik Modellerinin İnsan Kaynakları Yönetiminde Yapılandırılması ve Bir Yetkinlik Modeli Önerisi, Review of Social, Economic&Business Studies, 3(4): 216-232.
43. Koçel, T. (2014). İşletme Yöneticiliği. İstanbul: Beta Yayıncılık
44. Kozak, M., ve Coşar, Y. (2017). Foça Club Med Tatil Köyü: Tarihçesi, Özellikleri ve Türkiye Turizmi için Sonuçları, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(1): 39-57. DOI: 10.17123/atad.316049.
45. Kozak, N. (2020). Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Projesi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turkiye-turizmi-sozlu-tarih-projesi. Erişim tarihi: 01.11.2025.
46. Kozak, N. (2023). Türk Turizminde İz Bırakanlar (1923–2023), Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(3): 550-613. DOI: 10.17123/atad.1380573.
47. Köroğlu, Ö. ve Güzel, Ö. (2022). Turist Rehberlerinin Kültürel Arabuluculuk Rol Boyutlarını Belirlemeye Yönelik Nitel Bir Araştırma, Journal of Travel and Tourism Research, 20 (2022): 1-30.
48. Köroğlu, Ö. ve Merter, B. (2012). Seyahat Acentelerinin Turist Rehberlerini Seçme ve İşe Alma Sürecindeki Eğilimlerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20): 213-238.
49. Kul, E., Dedeoğlu, B. B., Küçükergin, F. N., De Martino, M., ve Okumus, F. (2024). The Role of Tour Guide Competency in the Cultural Tour Experience: The Case of Cappadocia, International Hospitality Review, 39(2): 254-277. DOI: 10.1108/IHR-04-2023-0021.
50. Kural M. (2018). Görüşen: Arzu Turan. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 314-327). İstanbul: Yıkılmazlar.
51. Kuzgun, Ş. (2024). İnsan kaynakları yönetiminde yeni trendler: Yetkinlik ve yetenek yönetimi. İçinde M. Şahin (Ed.), Güncel yönetim uygulamaları (ss. 63–79). Lisans Yayıncılık.
52. Le Deist, F. D., ve Winterton, J. (2005). What Is Competence?, Human Resource Development International, 8(1): 27–46. DOI. 10.1080/1367886042000338227
53. Leong, A. M. W., Yeh, S. S., Zhou, Y., Hung, C. W., ve Huan, T. C. (2024). Exploring the Influence of Historical Storytelling on Cultural Heritage Tourists' Value Co-creation Using Tour Guide Interaction and Authentic Place as Mediators, Tourism Management Perspectives, 50(2024): 1-13. DOI: 10.1016/j.tmp.2023.101198.
54. Lin, Y. C., Lin, M. L. ve Chen, Y. C. (2017). How Tour Guides’ Professional Competencies Influence on Service Quality of Tour Guiding and Tourist Satisfaction: An Exploratory Research, International Journal of Human Resource Studies, 7(1): 1-19. DOI:10.5296/ijhrs.v7i1.10602.
55. Lincoln, Y. S., ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Newbury Park, CA: Sage Publications.
56. Merriam, S. B. (2009). Qualitative Research: a Guide to Design and Interpretation. San Francisco: Jossey-Bass. Mumford, M. D., Zaccaro, S. J., Connelly, M. S., ve Marks, M. A. (2000). Leadership skills: Conclusions and future directions, The Leadership Quarterly, 11(1): 155-170.
57. Özel, Ç. H. ve Dursun, M. T. (2019). Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Projesi. Türkiye Turizm Ansiklopedisi. https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turkiye-turizmi-sozlu-tarih-projesi. Erişim tarihi: 01.11.2025.
58. Özel, Ç. H., ve Kozak, N. (2017). An Exploratory Study of Resident Perceptions Toward the Tourism Industry in Cappadocia: A Social Exchange Theory Approach, Asia Pacific Journal of Tourism Research, 22(3): 284-300. DOI: 10.1080/10941665.2016.1236826.
59. Pabeta, L. D., Aini, W., Amirullah, A. ve Djabbar, A. (2025). Development of Tour Guide Competence as an Effort to Support Sustainable Tourism Based on Cultural Heritage in Leang-Leang Prehistoric Park, Maros Regency, South Sulawesi, Jurnal Akademi Pariwisata Medan, 13(1): 1-16. DOI: 10.36983/japm.v13i1.770.
60. Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
61. Pelit, O., Saraç, S. ve Pelit, E. (2025). Turist Rehberi Adaylarının Krizlere Yönelik Tutumlarının Kariyer Streslerine Etkisine Yönelik Bir Araştırma, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(2): 183-203. DOI:10.26677/TR1010.2025.1553.
62. Pulluk, S. K. ve Sop, S. A. (2024). Rehberli Turlarda Rehber-Turist Etkileşimi: Bir Katılımcı Gözlem Araştırması, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 35(1): 42-59. DOI:10.17123/atad.1430221.
63. Pusparani, P., Rachman, A. F., Hutagalung, M. H., Boediman, S. F., & Enggriani, M. (2025). The Role of Tour Guides in Enhancing Tourist Experience and Satisfaction at Taman Mini Indonesia Indah Jakarta, TRJ Tourism Research Journal, 9(1): 29-41.
64. Rabotić, B. (2010). Professional tourist guiding: The importance of interpretation for tourist experiences. In 20th Biennial International Congress: New Trends in Tourism and Hotel Management (pp. 06-08).
65. Shi, L., Ma, J. Y. ve Ann, C. O. (2023). Exploring the Effect of Tour Guide Cultural Interpretation on Tourists’ Loyalty in the Context of the Southern Journey by Emperor Qianlong, Sustainability, 15(15): 1-21. DOI: 10.3390/su151511585.
66. Shippmann. J. S. Ash, A. R., Carr, L., Eyde, L. D., Hesket, B. ve Kehoe, J. (2000). The Practice of Competency Modeling, Personnel Psychology, 53: 703-740. DOI: 10.1111/j.1744-6570.2000.tb00220.x.
67. Sökmen T. (2018). Görüşen: Arzu Turan. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 347-360). İstanbul: Yıkılmazlar.
68. Spencer, L.M. ve Spencer, S. M. (1993). Competency at work. New York: Wiley
69. Susanto, E., Utomo, S. R. P., Chendraningrum, D., ve Septyandi, C. B. (2024). Strategic Formulation for Tour Guide Competency Development: An Integrated AHP–TOWS Approach, Journal of Tourism, Hospitality and Travel Management, 2(1): 58-72. DOI: 10.58229/jthtm.v2i1.317.
70. Şahin, S. (2025). Turist Rehberinin Yetkinlikleri. İçinde; Eser, S., Şahin, S. ve Çakıcı, C. (Editörler) Turist Rehberliği (ss.55-85). Ankara: Detay Yayıncılık.
71. Şensılay, A. (2018). Görüşen: Savaş Evren. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 262-275). İstanbul: Yıkılmazlar.
72. Tahir, S. Z. M., Omar, H. ve Razak, N. A. (2025). Navigating Heritage: The Dynamic Roles of Tour Guides in Kuala Lumpur's Heritage Walking Tours, Geo Journal of Tourism and Geosites, 58(1): 306-314. DOI 10.30892/gtg.58127-1412.
73. Tandoğan, M. (2020). Liderlikte Yetkinlik Modeli: Gök Kubbesindeki Liderler ve Duygusal Zekâ, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS), 6(23): 236–251. DOI : 10.31589/JOSHAS.247.
74. Tangkliang, U., Visuthismajarn, P. ve Kongchouy, N. (2025). The Competency and Service of Tour Guides Affecting Satisfaction of Muslim Tourists, Edelweiss Applied Science and Technology, 9(2): 751-761. DOI: 10.55214/25768484.v9i2.4587.
75. Toker Turan, A. ve Akoğlan Kozak, M. (2012). Kültür Turizminin Sürdürülebilirliğinde Profesyonel Turist Rehberlerinin Rolü: Ankara Örneği, IV. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Kongresi (536-549), Kemer, Antalya.
76. Toker, A., ve Kaya, S. Ç. (2023). Tarihsel Anlatıda Kadının Side Turizmindeki Yeri: Bir Devrin Hikayesi, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(3): 354-367. DOI:10.17123/atad.1314142.
77. Tonguç, S. E. (2018). Görüşen: Berat Demirok. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 328-333). İstanbul: Yıkılmazlar.
78. Tümen, E. (2024). Yetkinlik mi Yetenek mi?, Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(16): 1-19. DOI: 10.51947/yonbil.1459476.
79. Uğur A. (2018). Görüşen: Onur Çakır. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 361-370). İstanbul: Yıkılmazlar.
80. Viitala, R. (2005). Perceived Development Needs of Managers Compared to An Integrated Management Competency Model, Journal of Workplace Learning, 17(7): 436-451. DOI: 10.1108/13665620510620025.
81. Weaver, D. (2006). Sustainable Tourism: Theory and Practice. London: Butterworth-Heinemann.
82. Weiler, B. ve Black, R. (2015a). The Changing Face of the Tour Guide: One-Way Communicator to Choreographer to Co-creator of the Tourist Experience, Tourism Recreation Research, 40: 364-378. DOI: 10.1080/02508281.2015.1083742.
83. Weiler, B., ve Black, R. (2015b). Tour Guiding Research: Insights, Issues and Implications. Toronto: Channel View Publications.
84. WHO (Dünya Sağlık Örgütü). (2013). Transforming and Scaling Up Health Professionals’ Education and Training, World Health Organization Guidelines 2013. Geneva, Switzerland.
85. Yenen, Ş. (2018). Görüşen: Duygu Yetgin. N. Kozak (Editör), Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması Görüşme Metinleri, Cilt 7 (ss. 334-346). İstanbul: Yıkılmazlar.
86. Yetgin Akgün, D., Ay, E., ve Çalık, A. Ö. (2022). Customer Complaints in Package Tours and Complaint Management of Tour Guides, Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(4): 1482-1494. DOI: 10.33083/joghat.2022.214.
87. Yetgin Akgün, D., ve Demir, F. (2025). Paylaşım Ekonomisi Platformu ToursByLocals’ daki Turist Rehberlerine Yönelik Müşteri Deneyimlerinin Değerlendirilmesi, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(2): 604-628.
88. Yetgin, D. (2020). Turist Rehberliği Mesleği. İçinde; M. Yolal (Editör) Turist Rehberliği (ss. 55-80). Eskişehir: AÖF Yayınları.
89. Zhang, H. Q., ve Chow, I. (2004). Application of Importance-Performance Model in Tour Guides’ Performance: Evidence From Mainland Chinese Outbound Visitors in Hong Kong, Tourism Management, 25(1): 81-91. DOI:10.1016/S0261-5177(03)00064-5
90. Zhou, C. ve Huang, M. (2024). The Persuasive Effects of Voice Characteristics Embedded in Paid Tour Guide Audio on Tourist Purchase Decisions Based on Deep Learning, Journal of Hospitality and Tourism Management, 60: 313-321. DOI: 10.1016/j.jhtm.2024.08.007.