Gastronomi Eğitiminde Tasarım Odaklı Pedagoji

Öz

Bu çalışma, gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminde tasarım odaklı pedagojinin kullanımını kavramsal olarak tartışmayı amaçlamaktadır. Geleneksel mutfak eğitimi uzun süre usta-çırak ilişkisi, teknik tekrar, reçete uygulaması ve mesleki disiplin üzerine kurulmuştur. Ancak çağdaş gastronomi; sürdürülebilirlik, yaratıcılık, deneyim tasarımı, yerel ürün geliştirme, gıda bilimi ve kültürel temsil gibi çok boyutlu beceriler gerektirmektedir. Bu doğrultuda çalışmada çift elmas modeli, Stanford d.school tasarım düşüncesi modeli ve Horng ve Hu’nun mutfakta yaratıcılık modeli gastronomi eğitimi bağlamında ele alınmıştır. Makale, bu modellerin mutfak uygulama dersleri, ürün geliştirme süreçleri, yerel yemeklerin yeniden yorumlanması ve sürdürülebilir menü tasarımı için kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak tasarım odaklı yaklaşımın, öğrencilerin yalnızca teknik beceri kazanan bireyler değil, araştıran, yorumlayan, prototip geliştiren ve kararlarını gerekçelendiren gastronomi profesyonelleri olarak yetişmesine katkı sağlayacağı savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi eğitimi
• Mutfak sanatları
• Tasarım düşüncesi
• Yaratıcılık
• Pedagojik Dönüşüm

Design – Oriented Pedagogy in Gastronomy Education

Öz

This study conceptually discusses the use of design-oriented pedagogy in gastronomy and culinary arts education. Traditional culinary education has long been structured around the master-apprentice model, technical repetition, recipe execution, and professional discipline. However, contemporary gastronomy requires multidimensional competencies, including sustainability, creativity, experience design, local product development, food science, and cultural representation. Accordingly, the study examines the Double Diamond model, the Stanford d.school design thinking model, and Horng and Hu’s culinary creativity model within the context of gastronomy education. The article argues that these models can be applied to culinary practice courses, product development processes, the reinterpretation of local dishes, and sustainable menu design. As a result, the design-oriented approach is proposed as a pedagogical framework that enables students to become not only technically competent practitioners but also reflective gastronomy professionals who research, interpret, prototype, evaluate, and justify their creative decisions.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy education
• Culinary arts
• Design thinking
• Creativity
• Pedagogical transformation

Kaynakça

1. Castanho, A., Brites, C., Oliveira, J. C. ve Cunha, L. M. (2024). Food Design Thinking: A Systematic Review from an Evolutionary Perspective, Foods, 13(15): 2446. https://doi.org/10.3390/foods13152446
2. Çağlayan, E. (2019). Temel Sanat Eğitimi Dersinin Gastronomi ve Mutfak Sanatları Eğitimindeki Yeri ve Önemi, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4): 3084-3095.
3. Design Council (t.y.). The Double Diamond, https://www.designcouncil.org.uk/resources/the-double-diamond/, Erişim Tarihi: 21 Mayıs 2026.
4. Deutsch, J. (2014). Suppressing Desire as Culinary Discipline: Can Culinary Education be Hedonistic? Should it be?, Dublin Gastronomy Symposium, Dublin Institute of Technology, https://arrow.tudublin.ie/dgs/2014/june314/13.
5. Emms, S. M. (2005). The Modern Journeyman: Influences and Controls of Apprentice Style Learning in Culinary Education, (Basılmamış Doktora Tezi), Auckland University of Technology.
6. Hasso Plattner Institute of Design at Stanford (t.y.). An Introduction to Design Thinking: Process Guide, Stanford University, https://web.stanford.edu/-mshanks/MichaelShanks/files/509554.pdf, Erişim Tarihi: 20 Mayıs 2026.
7. Hegarty, J. A. (2011). Achieving Excellence by Means of Critical Reflection and Cultural Imagination in Culinary Arts and Gastronomy Education, Journal of Culinary Science & Technology, 9(2): 55-65. https://doi.org/10.1080/15428052.2011.580705
8. Horng, J. S. ve Hu, M. L. M. (2008). The Mystery in the Kitchen: Culinary Creativity, Creativity Research Journal, 20(2): 221-230. https://doi.org/10.1080/10400410802060166

9. Massari, S. (Ed.) (2021). Transdisciplinary Case Studies on Design for Food and Sustainability. Woodhead Publishing.
10. Mitchell, R., Woodhouse, A., Heptinstall, T. ve Camp, J. (2013). Why Use Design Methodology in Culinary Arts Education?, Hospitality & Society, 3(3): 239-260. https://doi.org/10.1386/hosp.3.3.239_1
11. Myhrvold, N. (2011). The Art in Gastronomy: A Modernist Perspective, Gastronomica, 11(1): 13-23. https://doi.org/10.1525/gfc.2011.11.1.13
12. Naismith, R. (2020). Gilds, States and Societies in the Early Middle Ages, Early Medieval Europe, 28(4): 627-662.
13. Öney, H. (2016). Gastronomi Eğitimi Üzerine Bir Değerlendirme, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35: 193-203.
14. Samancı, Ö. (2020). Gastronomi: Disiplinler Arası Bir Buluşma, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 31(1): 92-95. https://doi.org/10.17123/atad.713586
15. Santamarina, A. (2023). When Gastronomy Finds in Art a Reference and in Design an Ally, İçinde: What Got Us Here, Won't Get Us There: Proceedings of the 15th International Conference of the European Academy of Design, ss. 239-252, Blucher Design Proceedings, https://www.proceedings.blucher.com.br/article-list/ead2023-386/list.
16. Sevim, B. ve Görkem, O. (2016). Gastronomi Eğitiminde Geç Mi Kalındı Acele Mi Ediliyor?, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(58). https://doi.org/10.17932/IAU.RONOMY.2017.016/gastronomy_v04i2002
17. Sökmen, A. ve Karamustafa, A. T. (2024). Gastronomi Eğitimi İle İlgili Yapılan Araştırmalar Üzerine Bir İnceleme, Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 9(1): 18-38. https://doi.org/10.37847/tdtad.14
18. Şat, R., Sezen, T. S. ve Doğdubay, M. (2023). Türkiye'de Gastronomi Eğitiminin Tarihi ve Gelişimi, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 34(3): 318-334. https://doi.org/10.17123/atad.1316644
19. Uhri, A. ve Öztürk, B. (2023). Ege Otları: Ege ve İzmir'in Yenilebilir Otlarının Kültürü ve Yemek Tarifleri. İzmir: İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları.
20. VanLandingham, P. G. (1995). The Effects of Change in Vocational, Technical, and Occupational Education on the Teaching of Culinary Arts in America, ERIC, https://eric.ed.gov/?id=ED382832.
21. Wallas, G. (1926). The Art of Thought. Harcourt: Brace.
22. Woodhouse, A. ve Mitchell, R. (2018). Using Design Methodologies to Problematise the Dominant Logic of Current Culinary Pedagogy, İçinde: R. Bonacho, A. P. de Sousa, C. Viegas, J. P. Martins, M. J. Pires ve S. V. Estêvão (Editörler), Experiencing Food, Designing Dialogues: Proceedings of the 1st International Conference on Food Design and Food Studies, ss. 23-26, CRC Press.
23. Woodhouse, A. ve Rodgers, L. (2024). Culinary Arts Education: Unpacking and Disrupting its Master-Apprentice Pedagogy, International Journal of Gastronomy and Food Science, 35, 100898. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.100898
24. Zampollo, F. (2016). Food Design Thinking: A Branch of Design Thinking Specific to Food Design, The Journal of Creative Behavior, 50(3): 203-210. https://doi.org/10.1002/jocb.148