Araştırma Makalesi

Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi

Cilt: 16 Sayı: 3 26 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik kaygı düzeylerini ölçmeye yönelik psikometrik nitelikleri güçlü Türkçe bir ölçme aracı geliştirilmesidir. Ölçme aracının geliştirilmesi sürecinde, geçerlik ve güvenilirlik analizleri rasyonel ve istatistiksel olarak yapılandırılmıştır. Açımlayıcı faktör analiz sonuçlarına göre ölçeğin 29 madde ve 4 faktörden (öğretim ortamı, bilgi güvenliği ve hata payı, beceri geliştirme eksikliği, güvenilirlik) oluşan bir yapı gösterdiği belirlenmiştir. Ölçeğin açıklanan toplam varyansı %53,91 olarak hesaplanmıştır. Ölçme aracının iç tutarlılığı ile ilgili Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ölçeğin geneli için 0,934; öğretim ortamı, bilgi güvenliği ve hata payı, beceri geliştirme eksikliği, güvenilirlik boyutları bazında ise sırayla 0,896, 0,815, 0,837 ve 0,806 olarak hesaplanmıştır. Buna dayanarak ölçeğin yüksek bir güvenirliğe sahip olduğu görülmüştür. Dört faktörlü yapının doğrulayıcı faktör analiz bulguları model veri uyumunun sağlandığı ve madde standart yüklerinin 0,33 ile 0,79 aralığında değiştiği, tüm maddelerin t değerlerinin anlamlı olduğu, CR katsayılarının ve yakınsak geçerlik için elde edilen açıklanan ortalama varyans (AVE) değerlerinin istenen büyüklüklerde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgulardan yola çıkılarak, eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik kaygı ölçeğinin, bilimsel ve psikometrik açıdan güvenilir ve geçerli olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı beyan ederim.

Kaynakça

  1. Agaoğlu, E., Ceyhan, E., Ceyhan, A. A. ve Simsek, Y. (2008). The validity and reliability studies of the computer anxiety scale on educational administrators (CAS-EA). Turkish Online Journal of Distance Education, 9(3), 45-58.
  2. Agogo, D. ve Hess, T. J. (2015, Aralık). Technostress and technology induced state anxiety: Scale development and implications. Paper presented at the Thirty-Sixth International Conference on Information Systems (ICIS), Fort Worth, TX, USA. (ss.1-11). https://www.tecnostress.it/wp-content/uploads/2016/03/Technostress-and-Technology-Induced-State-Anxiety.pdf
  3. Ahmad, A., Schneider, J., Griffiths, D., Biedermann, D., Schiffner, D., Greller, W., ve Drachsler, H. (2024). Connecting the dots-A literature review on learning analytics indicators from a learning design perspective. Journal of Computer Assisted Learning, 40(6), 2432–2470.
  4. Akkaya, B., Özkan, A. ve Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146.
  5. Alan, B., Zengin, F. K. ve Keçeci, G. (2024). Artificial intelligence attitude scale (AIAS): Validity and reliability study. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(4), 45-58.
  6. Almaiah, M. A., Alfaisal, R., Salloum, S. A., Hajjej, F., Shishakly, R., Lutfi, A., ... Al-Maroof, R. S. (2022). Measuring institutions’ adoption of artificial intelligence applications in online learning environments: Integrating the innovation diffusion theory with technology adoption rate. Electronics, 11(20), e3291. https://doi.org/10.3390/electronics11203291
  7. Al-Maroof, R. S., Salloum, S. A., AlHamadand, A. Q. M. ve Shaalan, K. (2020). Understanding an extension technology acceptance model of Google Translation: A multi-cultural study in United Arab Emirates. International Journal of Interactive Mobile Technologies, 14 (3), 157–178. https://doi.org/10.3991/ijim.v14i03.11110
  8. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç), Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

30 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

13 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Bebek, M., Doğusoy, B., & Uzun, N. B. (2025). Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(3), 4034-4059. https://doi.org/10.51460/baebd.1709468
AMA
1.Bebek M, Doğusoy B, Uzun NB. Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi. BAEBD. 2025;16(3):4034-4059. doi:10.51460/baebd.1709468
Chicago
Bebek, Mehmet, Berrin Doğusoy, ve Nezaket Bilge Uzun. 2025. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (3): 4034-59. https://doi.org/10.51460/baebd.1709468.
EndNote
Bebek M, Doğusoy B, Uzun NB (01 Aralık 2025) Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 3 4034–4059.
IEEE
[1]M. Bebek, B. Doğusoy, ve N. B. Uzun, “Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi”, BAEBD, c. 16, sy 3, ss. 4034–4059, Ara. 2025, doi: 10.51460/baebd.1709468.
ISNAD
Bebek, Mehmet - Doğusoy, Berrin - Uzun, Nezaket Bilge. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/3 (01 Aralık 2025): 4034-4059. https://doi.org/10.51460/baebd.1709468.
JAMA
1.Bebek M, Doğusoy B, Uzun NB. Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi. BAEBD. 2025;16:4034–4059.
MLA
Bebek, Mehmet, vd. “Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 3, Aralık 2025, ss. 4034-59, doi:10.51460/baebd.1709468.
Vancouver
1.Mehmet Bebek, Berrin Doğusoy, Nezaket Bilge Uzun. Ortaöğretim Öğrencilerinin Eğitimde Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Kaygı Ölçeğinin Geliştirilmesi. BAEBD. 01 Aralık 2025;16(3):4034-59. doi:10.51460/baebd.1709468