Müzik Eğitiminde Somut Olmayan Kültürel Mirasın Aktarımı: Geleneksel Halk Türküleri, Hikâyeleri, Danslar ve Çalgılar

Öz

Bu çalışma, müzik eğitimi yoluyla somut olmayan kültürel mirasın aktarımını incelemek ve geleneksel türküler aracılığıyla öğrencilerin kültürel farkındalığını artırmak amacıyla yürütülmüştür. Kahramanmaraş'taki Muhsin Yazıcıoğlu Ortaokulu'nda 8. sınıftan 12 öğrenciyle gerçekleştirilen nitel araştırma, 4 haftalık bir uygulama sürecini kapsamıştır. MEB müzik dersi programındaki "Türkü Hikâyeleri" konusuna uygun olarak tasarlanan çalışmada, her hafta 40 dakikalık oturumlarda seçilen türküler hikâyeleriyle birlikte işlenmiş, drama teknikleriyle canlandırılmış, ritim çalışmaları ve çalgı eşlikleriyle desteklenmiştir. Geleneksel kıyafet ve eşyaların kullanımıyla kültürel atmosfer güçlendirilmiştir. Katılımcı gözlemler, öğrenci ürünleri, alan notları ve görüşme formlarıyla toplanan veriler, öğrencilerin halk müziğine yönelik tutumlarının olumlu yönde geliştiğini, kültürel miras farkındalıklarının arttığını ve derse katılım motivasyonlarının yükseldiğini göstermiştir. Türkü hikâyelerini canlandırma süreci öğrencileri hem duygusal hem sosyal açıdan etkilemiş, grup çalışmaları ve sahneleme etkinlikleri özgüvenlerini artırmıştır. Araştırma, müzik eğitiminin geleneksel kültür aktarımında etkili bir araç olduğunu ve drama ile ritim çalışmalarıyla desteklendiğinde bu etkinin daha da derinleştiğini ortaya koymuştur. Bulgular, kültürel mirasın korunması için okul temelli uygulamaların müfredata sistematik şekilde entegre edilmesi gerektiği fikrini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Geleneksel halk türküleri
• kültürel aktarım
• müzik eğitimi
• somut olmayan kültürel miras
• yaratıcı drama

Transmission of Intangible Cultural Heritage in Music Education: Traditional Folk Songs, Stories, Dances and Instruments

Abstract

This study examines the transmission of intangible cultural heritage through music education and explores how traditional folk songs can enhance students' cultural awareness. Conducted as a qualitative ethnographic research, the study involved 12 eighth-grade volunteer students from Muhsin Yazıcıoğlu Secondary School in Kahramanmaraş over a four-week implementation period. The intervention was designed in alignment with the Ministry of National Education's secondary school music curriculum unit on "The Stories of Folk Songs." Weekly 40-minute sessions incorporated selected folk songs with their historical narratives, employing dramatization techniques, rhythmic accompaniments, and instrumental performances. Traditional costumes and props were utilized to create an immersive cultural environment. Data were collected through participant observations, student artifacts, field notes, and interview forms. Findings indicate significant improvements in students' attitudes toward folk music, enhanced awareness of intangible cultural heritage, and increased motivation for class participation. The dramatization of folk narratives positively impacted students both emotionally and socially, while group performances and staging activities boosted self-confidence. The study demonstrates that music education serves as an effective medium for transmitting traditional culture, with dramatization and rhythmic activities deepening this effect. The results suggest that school-based cultural heritage practices should be systematically integrated into curricula. This research contributes to the literature by highlighting music education's potential in cultural preservation and advocating for interdisciplinary approaches that combine musical, historical, and performative elements in heritage education.

Keywords

• Traditional folk songs
• cultural transmission
• music education
• intangible cultural heritage
• creative drama

Kaynakça

1. Akdağoğlu, T. (2024). Günümüz popülizminde Türk müziği dinleyicisinin korunması ve geleneğin aktarılması: Yöntemler ve yaklaşımlar. Yegâh Müzikoloji Dergisi, 7(1), 35–47. doi:10.51576/ymd.1447374
2. Aktulum, K. (2013). Folklor ve metinlerarasılık. Konya: Çizgi Kitabevi.
3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64–84.
4. Assmann, J. (2001). Kültürel bellek: Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik (A. Tekin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
5. Barrett, M. S. (2010). Towards a cultural psychology of music education. In M. Barrett (Ed.), A cultural psychology of music education (pp. 1–16). Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acprof:oso/9780199214389.003.0001
6. Bektaş, E. (2022). Kolektif hafıza ve hafıza mekânı bağlamında Kars âşıklık geleneği. Etnomüzikoloji Dergisi, 5(2), 209–224.
7. Brown, D. (1991). Human universals. New York: McGraw-Hill.
8. Campbell, P. S. (2007). Musical meaning in children’s cultures. In L. Bresler (Ed.), International handbook of research in arts education (pp. 881–894). Dordrecht: Springer. doi:10.1007/978-1-4020-3052-9_60

9. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri (S. B. Demir & M. Bütün, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
10. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
11. Dağdeviren, M. (2022). Müziksel öğelerin kültürel kimlik oluşturmaktaki rolünün etnomüzikolojik yansımaları. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 48, 365–382. doi:10.30794/pausbed.961024
12. Green, L. (2017). Music, informal learning and the school: A new classroom pedagogy. London: Routledge.
13. Green, L. (2011). Learning, teaching, and musical identity: Voices across cultures. Bloomington, IN: Indiana University Press.
14. Güven, M. (2013). Anadolu ağıtlarının türküleşme süreci ve üç ağıt örneği. Folklor/Edebiyat, 19(75), 117–128.
15. Hayes, A. F., & Krippendorff, K. (2007). Answering the call for a standard reliability measure for coding data. Communication Methods and Measures, 1(1), 77–89. doi:10.1080/19312450709336664
16. Işıktaş, B., & Tanar, M. (2015). Kimlik oluşumu sürecinde popüler müziğin etkisi. Istanbul Journal of Sociological Studies, 51, 31–49. doi:10.18368/IU/sk.42141
17. Karlsen, S. (2011). Using musical agency as a lens: Researching music education from the angle of experience. Research Studies in Music Education, 33(2), 107–121. doi:10.1177/1321103x11422005
18. Kemmis, S., & McTaggart, R. (2007). Communicative action and the public sphere. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Strategies of qualitative inquiry (3rd ed., pp. 271–330). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
19. McNiff, J. (2013). Action research: Principles and practice. London: Routledge.
20. Nart, S. (2017). Influences of music education and values education to each other thru the transfer of cultural values. International Journal of Social Science, 61, 77–89. doi:10.9761/JASSS7223
21. O’Brien, R. (1998). An overview of the methodological approach of action research. http://homepages.web.net/~robrien/papers/xx%20ar%20final.htm
22. Özer, L., & Özdek, A. (2020). Yurt dışında yaşayan ortaokul öğrencilerinin bağlama/saz eğitimi yoluyla edindiği kültürel kazanımların değerlendirilmesi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 46, 85–104. doi:10.17498/kdeniz.691155
23. Tekin, H. S. (2012). Popüler kültür ve türkülerimiz. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 5(9), 300–325. UNESCO. (2003). Text of the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. https://ich.unesco.org/en/convention#art2
24. Yahya Kaçar, G. (2011). Balkan coğrafyasında yaşanan savaşlar sonucu ortaya çıkan türküler üzerine bir değerlendirme. 7. Uluslararası Atatürk Kongresi, Üsküp-Manastır, Makedonya.
25. Yalçın, S. (2012). Müzik ve kimlik. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(20), 442–449.
26. Yapalı, Y., & Şeker, F. (2020). Kültürel miras türkülerimizin yaratıcı drama yöntemi ile gelecek nesillere aktarımı: Sivas “Bedir Türküsü” örneği. In O. Zahal, Ş. K. Koca & K. Baş (Eds.), Eğitim bilimlerinde teori ve araştırmalar II (Cilt 2, ss. 1–14). Ankara: Gece Kitaplığı.