Araştırma Makalesi

İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki

Cilt: 28 Sayı: 2026 22 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin okul yöneticilerine ilişkin algıladıkları karanlık liderlik davranışları ile öğretmen tükenmişliği arasındaki ilişkiyi incelemektir. Özellikle sınıf öğretmenlerinin yoğun öğrenci etkileşimi, sürekli duygu düzenleme ve yüksek ilişkisel sorumluluk gerektiren çalışma koşulları, bu öğretmen grubunu tükenmişlik açısından dikkate değer bir konuma yerleştirmektedir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın evrenini İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 300 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Maslach Tükenmişlik Envanteri–Eğitimci Formu ile Karanlık Liderlik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, Welch ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin genel tükenmişlik düzeylerinin orta düzeyde, okul yöneticilerinin karanlık liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen algılarının ise düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Kadın öğretmenlerin duygusal tükenme ve genel tükenmişlik düzeylerinin erkek öğretmenlere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yüksek lisans mezunu öğretmenlerin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve genel tükenmişlik puanlarının diğer öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında okul yöneticilerine ilişkin algılanan karanlık liderlik davranışları ile öğretmen tükenmişliği arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları, algılanan karanlık liderlik davranışlarının öğretmen tükenmişliği ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, okul yöneticilerine ilişkin karanlık liderlik algılarının öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleriyle ilişkili olduğunu ve okul iklimi ile öğretmen iyi oluşu açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir yönetsel değişken olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdurrezzak, S. ve Akkuş, Y. (2023). Toksik liderliğin iş yaşam kalitesi üzerinden mesleki tükenmişlik üzerindeki etkileri. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(Özel Sayı), 23–40. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1221951
  2. Adams, C. M., Adigun, O. B., & Fiegener, A. (2025). The school principal, teacher burnout, and need-supportive conversation. Leadership and Policy in Schools, 24(2), 421–435. https://doi.org/10.1080/15700763.2023.2289017
  3. Akçamete, G., Kaner, S. ve Sucuoğlu, B. (2001). Öğretmenlerde tükenmişlik, iş doyumu ve kişilik. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  4. Akman, Y. (2016). The relationship between destructive leadership and job burnout: A research on teachers / Yıkıcı liderlik ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişki: Öğretmenler üzerine bir araştırma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(3), 627–653.
  5. Alanezi, A. (2024). Toxic leadership behaviours of school principals: A qualitative study. Educational Studies, 50(6), 1200–1214. https://doi.org/10.1080/03055698.2022.2059343
  6. Anastasiou, S. (2025). Counteracting toxic leadership in education: Transforming schools through emotional intelligence and ethical leadership. Administrative Sciences, 15(8), 312. https://doi.org/10.3390/admsci15080312
  7. Badar, K., Aboramadan, M. & Plimmer, G. (2023). Despotic vs narcissistic leadership: Differences in their relationship to emotional exhaustion and turnover intentions. International Journal of Conflict Management, 34(4), 818-837. https://doi.org/10.1108/IJCMA-12-2022-0210
  8. Balaban, F., & Kazancı-Tınmaz, A. (2024). An examination of how toxic leadership behaviours of school principals relate to teachers' perceived stress. International Journal of Contemporary Educational Research, 11(1), 86–99. https://doi.org/10.52380/ijcer.2024.11.1.538

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi, Eğitimde Liderlik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

9 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

16 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 2026

Kaynak Göster

APA
Eski, B., & Töre, E. (2026). İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2026), 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1738200
AMA
1.Eski B, Töre E. İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. EUJEF. 2026;28(2026):1-15. doi:10.17556/erziefd.1738200
Chicago
Eski, Begüm, ve Esra Töre. 2026. “İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28 (2026): 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1738200.
EndNote
Eski B, Töre E (01 Temmuz 2026) İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28 2026 1–15.
IEEE
[1]B. Eski ve E. Töre, “İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki”, EUJEF, c. 28, sy 2026, ss. 1–15, Tem. 2026, doi: 10.17556/erziefd.1738200.
ISNAD
Eski, Begüm - Töre, Esra. “İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28/2026 (01 Temmuz 2026): 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1738200.
JAMA
1.Eski B, Töre E. İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. EUJEF. 2026;28:1–15.
MLA
Eski, Begüm, ve Esra Töre. “İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 2026, Temmuz 2026, ss. 1-15, doi:10.17556/erziefd.1738200.
Vancouver
1.Begüm Eski, Esra Töre. İlkokul Sınıf Öğretmenlerinde Tükenmişlik ile Algılanan Karanlık Liderlik Davranışları Arasındaki İlişki. EUJEF. 01 Temmuz 2026;28(2026):1-15. doi:10.17556/erziefd.1738200