Mesleki ve Teknik Eğitimin Karşılaştırmalı Yapısı: Türkiye için Yeni Bir Model Çerçevesi
Öz
Mesleki ve teknik eğitim (MTE) sistemleri, küresel ölçekte niceliksel genişleme ile niteliksel sürdürülebilirlik arasındaki yapısal gerilim çerçevesinde yeniden şekillenmektedir. Bu çalışma, MTE sistemlerini karşılaştırmalı bir perspektiften ele alarak Almanya’nın kurumsallaşmış ikili (dual) eğitim modeli ile Doğu Asya ülkelerinde öne çıkan merkeziyetçi ve hız odaklı mesleki eğitim yaklaşımlarını incelemekte; Türkiye’de 2021 yılında Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) aracılığıyla gerçekleştirilen dönüşümü bu iki yapı üzerinden analiz etmektedir. Karşılaştırmalı politika analizi bulguları, MESEM reformunun erişim ve istihdam açısından güçlü bir niceliksel genişleme sağladığını; ancak akademik yeterlilikler, öğretmen niteliği ve müfredatın iş gücü piyasasıyla uyumu bağlamında yapısal kırılganlıklar barındırdığını ortaya koymaktadır. Uluslararası değerlendirme verileri, özellikle erken mesleki yönlendirmenin sistematik akademik destek mekanizmalarıyla bütünleştirilmediği durumlarda sosyoekonomik eşitsizliklerin derinleşebileceğine işaret etmektedir. Bu çerçevede çalışma, Almanya modelinin kurumsal kalite güvencesi yaklaşımı ile Doğu Asya modellerinin teknolojik uyum kapasitesini bütünleştirerek, sektör liderliğini merkeze alan bütüncül bir model çerçevesi önermektedir. Önerilen model; müfredat yönetişiminde sektörel kuruluşların rolünün güçlendirilmesini, mesleki öğretmenler için zorunlu sanayi deneyimini ve MTE sürecine entegre edilmiş akademik tamamlama mekanizmalarını içermektedir. Bu yaklaşım, Türkiye’de MTE’nin nicelik temelli büyümeden nitelik odaklı ve sürdürülebilir bir yapıya yönelmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agrawal, S. (2013). Asian VET program. Asia-Pacific Journal of Cooperative Education, 14(1), 15-26.
- Allais, S. (2014). Selling out education: National qualifications frameworks and the neglect of knowledge. Sense Publishers.
- Alkan, S. ve Bolat, Y. (2022). Eğitimde metaverse: Bilgilendirici bir literatür taraması. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 9 (32), 267-295.
- Badr, M. & Ahmed, A. (2025). Exploring the applications of the internet of things in education and training: innovations and future perspectives. Lecture Notes in Networks and Systems. https://doi.org/10.1007/978-3-031-90921-4_44
- Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press.
- BMBF (Federal Ministry of Education and Research). (2023). Report on Vocational Education and Training 2023. BMBF.
- BIBB. (2019). The German vocational education and training system: Facts and figures. Federal Institute for Vocational Education and Training.
- BIBB. (2024). Data on Vocational Education and Training: Report 2024. Bonn: BIBB.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Eğitimde Program Geliştirme, Karşılaştırmalı ve Kültürlerarası Eğitim, Mesleki Eğitim, Eğitim Politikası
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yavuz Bolat
*
0000-0002-2398-9208
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
8 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
21 Ocak 2026
Kabul Tarihi
11 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 2026