Beden Eğitimi ve Spor Dersinde Mobil Oyun Temelli İlk Yardım Eğitiminin İlk Yardım Bilgisine ve Öz Yeterliğe Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor dersinde uygulanan mobil oyun temelli öğretimin öğrencilerin ilk yardım bilgi ve öz yeterlik düzeylerine etkisini incelemektir. Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desende tasarlanan araştırmanın örneklemini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında bir ortaokulun 6. sınıflarında öğrenim gören 60 öğrenci (deney n = 30, kontrol n = 30) oluşturmaktadır. Veriler “İlk Yardım Başarı Testi” ve “Erken Ergenlik Dönemindeki Çocuğun İlk Yardım Uygulamalarına Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği” ile toplanmıştır. Sekiz haftalık süreçte; ders müfredatındaki ilk yardım konuları kontrol grubunda geleneksel öğretim yöntemleriyle işlenirken, deney grubunda sınırlı ders süresini verimli kullanmak, soyut adımları somutlaştırmak ve kalıcı öğrenmeyi desteklemek amacıyla mobil oyun tabanlı öğretim teknolojileri entegre edilmiştir. Veriler, bağımsız örneklem t-testi, ANCOVA ve kısmi eta-kare ile analiz edilmiştir. Bulgular, mobil oyun temelli öğretimin öğrencilerin ilk yardım bilgi düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde etki boyutuna sahip bir artış sağladığını ortaya koymaktadır. Buna karşın, öğrencilerin ilk yardım öz yeterlik algıları üzerinde gruplar arası anlamlı bir farklılaşma saptanmamıştır. Bu sonuçlar, beden eğitimi ve spor derslerinde dijital oyun entegrasyonunun bilişsel ilk yardım kazanımlarını yerleştirmede güçlü bir öğretim aracı olduğunu, ancak duyuşsal bir boyut olan öz yeterlik inancının sahaya aktarılabilmesi için daha uzun soluklu veya ek destekleyici dinamiklere ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi ve spor
• ilk yardım eğitimi
• mobil oyun
• oyun temelli öğrenme
• sportif yaralanmalar

The Effect of Mobile Game-Based First Aid Education in Physical Education and Sports Classes on First Aid Knowledge and Self-Efficacy

Öz

This study aims to investigate the effect of mobile game-based instruction implemented in physical education and sports classes on students' first aid knowledge and self-efficacy levels. Designed in a quasi-experimental pretest-posttest control group design, the sample consists of 60 sixth-grade students (experimental and control groups) attending a middle school during the 2025–2026 academic year. Data were collected using the "First Aid Achievement Test" and the "Self-Efficacy Scale for First Aid Applications of Children in Early Adolescence." During the eight-week intervention, the control group received instruction on first aid topics using traditional teaching methods, whereas the experimental group integrated mobile game-based instructional technologies to make more efficient use of limited class time, concretize abstract procedures, and promote long-term learning. Data were analyzed using an independent-samples t-test, ANCOVA, and partial eta-squared. Findings revealed that mobile game-based instruction led to a statistically significant increase with a high effect size in students' first aid knowledge levels. Conversely, no significant difference was found in students' first aid self-efficacy perceptions between the groups. These results demonstrate that digital game integration is a powerful instructional tool for establishing cognitive first aid achievements; however, longer-term or additional supportive dynamics are required to translate self-efficacy beliefs, an affective dimension, into practice.

Anahtar Kelimeler

• Physical education and sports
• first aid training
• mobile game
• game-based learning
• sports injuries

Kaynakça

1. Al-Khayat, M. R., Gargash, M. U. ve Atiq, A. F. (2023). The effectiveness of game-basedlearning in enhancingstudents’ motivationandcognitiveskills. Journal of Education and Teaching Methods, 2(3), 50–62. https://gprjournals.org/journals/index.php/jetm/article/view/199/231
2. Akkan, T. (2018). 6-12 yaş dönemi çocuklara uygulanan okul kazalarında ilk yardım eğitim programının etkinliği[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi.
3. Alotaibi, M. S. (2024). Game-basedlearning in earlychildhoodeducation: a systematicreviewand meta-analysis.Frontiers in Psychology, 15, 1307881. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1307881
4. Aydınlık, C. (2019). İstanbul'un bağcılar ilçesinde çalışmakta olan beden eğitimi öğretmenlerinin ilk yardım bilgi düzeylerinin karşılaştırılması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
5. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifyingtheory of behavioralchange. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
6. Bilir, İ. (2024). Beşinci sınıf öğrencilerine farklı yöntemlerle verilen ilk yardım eğitiminin bilgi, beceri ve öz yeterlik düzeyine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Eğitimdebilimsel araştırma yöntemleri (29. Baskı). Pegem Akademi.
8. Büyüköztürk, Ş. (2025). Deneysel desenler: Öntest-sontest kontrol grubu desen ve veri analizi (11. Baskı). Pegem Akademi.

9. Ceylan, S. S., & Turan, T. (2024). Investigation of foreign body aspirationknowledgeandfirst-aid self-efficacy of childdevelopmentdepartmentstudents. European Early Childhood Education Research Journal, 32(2), 208–219. https://doi.org/10.1080/1350293X.2023.2250590
10. Chen, C., M., Liu, H., ve Huang, H.-B. (2019). Effects of a mobile game-based English vocabularylearningapp on learners’ perceptionsandlearningperformance: A case study of Taiwanese EFL learners. Re CALL, 31(2), 170–188. https://doi.org/10.1017/S0958344018000228
11. Cohen, J. (1988). Statistical poweranalysisforthebehavioralsciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
12. Demircan Laçın, Y. (2021). Sürücü kursları eğitimi ile trafik kazaları arasındaki ilişki: İstanbul örneği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
13. Demirkan, S. (2020). İlk yardım konusunun öğretiminde bilgisayar destekli animasyon kullanımı: Beşinci sınıflar. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 12(4), 382-401. https://doi.org/10.17932/IAU.IAUD.2009.002/iaud_v12i4006
14. Ekim, A ve Aksu, G. (2023). Evaluation of theeffectiveness of thefirstaidtraining program aboutdailyinjuriesforschoolchildren. Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 141-147. https://dergipark.org.tr/tr/pub/arsagbil/issue/80873/1370410
15. Ergenekon, Y. (2012). Otizmli çocuklara videoyla model olma kullanılarak ev kazalarında basit ilkyardım becerilerinin öğretimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2739–2766.https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/140366
16. Farooq, F., Ishaq, K., Alvi, A., Rosdi, F., &Nawaz, N. A. (2025). Transforminghealthcaretraining: Personalizedandgamifiedfirstaideducation. Human Behaviorand Emerging Technologies, 2025, Article 8256881. https://doi.org/10.1155/hbe2/8256881
17. Garzon, J., Burgos, D., Kinshuk&Tlili, A. (2025). Mobile learningsignificantlyenhancesstudentlearninggains: A meta-analysisandresearchsynthesis. Computers & Education, 238, 105415.https://doi.org/10.1016/j.compedu.2025.105415
18. Gölge, A. (2022). Okul öncesi dönem çocukların dijital oyun bağımlılık eğilimi ve oyun türlerine göre saldırganlık yönelimlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
19. Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi (39. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
20. Karazeybek, E. ve Özdemir, C. (2023). İlk yardım eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin ilk yardım öz-yeterlik düzeylerine etkisi: Yarı deneysel bir çalışma. Anatolian Journal of Health Research, 4(2), 60-65. https://doi.org/10.29228/anatoljhr.70126
21. Kızıl, M., Üstünkarlı, N., Yıldız, Ş., Kurtel, K., Şemin, İ. ve Abacıoğlu, Y. A. (2018). İlkyardım bilgilerinin doğruluğu ve ilkyardım uygulamalarına etkisinin değerlendirilmesi. Hastane Öncesi Dergisi, 3(1), 15-30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hod/issue/36902/421554
22. Lateef, F. (2010). Simulation-basedlearning: Justliketherealthing. Journal of Emergencies, Trauma, and Shock, 3(4), 348–352. https://doi.org/10.4103/0974-2700.70743
23. Miles, M. B., &Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expandedsourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
24. Millî Eğitim Bakanlığı. (2015). Millî Eğitim Bakanlığı kursu özel motorlu taşıt sürücüleri yönetmeliği.https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18408&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
25. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Öğretim programları. https://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx
26. Millî Eğitim Bakanlığı Sağlık ve Güvenlik Hizmetleri. (2024). 2024 yılı sağlık ve güvenlik hizmetlerideğerlendirme raporu.https://merkezisgb.meb.gov.tr/www/dokuman/kategori/26
27. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025a). İlk yardım uygulamaları. https://ilkyardim.meb.gov.tr/
28. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025b). Türkiye yüzyılı maarif modeli. https://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx
29. Nadeem, M., Oroszlanyova, M. ve Farag, W. (2023). Effect of digitalgame-basedlearning on studentengagementandmotivation. Computers, 12(9), 177. https://doi.org/10.3390/computers12090177
30. Özdemir, E. (2023). Annelerin ev kazalarına yönelik aldıkları güvenlik önlemleri ve ev kazalarında ilk yardım öz-yeterlilik durumlarının belirlenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi.
31. Özsavran, M. ve Ergen, B. (2025). A healtheducationınterventiontoenhancefirstaid self-efficacy in universitystudents: A program-basedfirstaidtraining. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 15(1), 19-27. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1464831
32. Plass, J. L., Homer, B. D. ve Kinzer, C. K. (2015). Foundations of game-basedlearning. Educational Psychologist, 50(4), 258–283. https://doi.org/10.1080/00461520.2015.1122533
33. Parada-Espinosa, J. M., Ortega-Gómez, S., Ruiz-Muñoz, M., &González-Silva, J. (2025). Teachingmethodologiesforfirstaid in physicaleducation in secondaryschools: A systematicreview. Healthcare, 13(10), 1112. https://doi.org/10.3390/healthcare13101112
34. Sağlık Bakanlığı. (2015). İlkyardım Yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20992&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
35. Sailer, M. ve Homner, L. (2020). The gamification of learning: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 32(1), 77-112. https://link.springer.com/article/10.1007/s10648-019-09498-w
36. Sançar, B., Açıkgöz, İ. ve Yalçın, A. S. (2009). İlk yardım eğitiminde yaratıcı drama yönteminin başarı üzerine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 4(8), 81-97.https://dergipark.org.tr/tr/pub/ydrama/issue/23804/253670
37. Santana, R. C. B. de, Carneiro Oliveira, M. M., ve Silva Rios, A. A. (2025). Mobile applicationforfirstaidtochildren: A technologicalinnovation in schools. Revista Brasileira de Enfermagem, 78(1), e20240057. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2024-0057
38. Sihvo, M., Heilala, V. ve Kärkkäinen, T. (2025). First aid self-efficacy: A scaleadaptationandpsychometricproperties. BMC Public Health, 25, 1234. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22486-w
39. Sitzmann, T. (2011). A meta-analyticexamination of theinstructionaleffectiveness of computer-basedsimulationgames. Personnel Psychology, 64, 489–528. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2011.01190.x
40. Solihah, M. (2023). The effect of androidgame-basedlearningmedia on studentlearningoutcomes in terms of self-directedlearning. Journal of Educational Chemistry (JEC), 5(2), 77–86. https://doi.org/10.21580/jec.2023.5.2.21689
41. Şahin, N. (2025). Fen bilimleri öğretmenlerinin temel ilk yardım bilgi düzeyleri ve fen öğretim programındaki ilk yardım eğitimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
42. Şimşekli, D. ve Güngör, B. (2025). İlk yardım dersi alan ve almayan yaşlı bakımı öğrencilerinin ilk yardım öz yeterlilik düzeyleri ile ilk yardım farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 15(2), 260-268. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1583912
43. Şentürk, C. (2020). Oyun temelli fen öğrenme yaşantılarının akademik başarıya, kalıcılığa, tutuma ve öğrenme sürecine etkileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(27), 159-194. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/56322/616595
44. Tabachnick, B. G. &Fidell, L. S. (2013). Using multivariatestatistics (6th ed.). Pearson.
45. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On ikinci kalkınma planı 2024-2028.https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
46. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2025). 2026 yılı cumhurbaşkanlığı yıllık programı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/10/2026-Yili-Cumhurbaskanligi-Yillik-Programi.pdf
47. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Karayolu trafik kaza istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Karayolu-Trafik-Kaza-Istatistikleri-2024-54056
48. Vaizoğlu, S., Evci, D. E., Kapısız, E., Özcan, S., Soylu, G., Ünal, B., Ünlü, N., Zuby, B. ve Güler, Ç. (2003). İlköğretim öğrencilerinin temel ilkyardım bilgi düzeyinin değerlendirilmesinde soru tekniğinin etkisi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 12(6), 227-230. https://www.ttb.org.tr/sted/sted0603/ilkogretim.pdf
49. Vargas, A. P. C. G., Muro, J. P., Pérez Delgado, J. W., Espino Carrasco, D. K., Fernández Cueva, A. veAcosta-Enriquez, B. G. (2024). Mediating role of digitalskillsand mobile self-efficacy in thestressandacademicengagement of Peruvianuniversitystudents in post-pandemicvirtualenvironments. BMC Psychology, 12, 481. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01982-5
50. Weisberg, D., Zosh, J. M., Hirsh-Pasek, K. ve Golinkoff, R. (2013). Talking it up: Play, languagedevelopment, andthe role of adultsupport. American of Journal Play, 6(1), 39-54. https://eric.ed.gov/?id=EJ1016058
51. Yağan, S. A. (2021). Üniversite öğrencilerinin COVID-19 salgını sürecinde yürütülen uzaktan eğitime yönelik tutum ve görüşleri. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4 (1), 147-174. https://dergipark.org.tr/tr/pub/apjec/issue/62988/942141
52. Yetiş, G. ve Gürbüz P. (2018). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin ilkyardım bilgi düzeylerinin belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 6(2), 64-76. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.483357
53. Yılmaz, B. (2019). Astronomi kavramlarına ilişkin QR kodlar ile hazırlanan oyunların 7. sınıf öğrencilerinin fene ve teknolojiye yönelik tutumlarına etkisi[Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Aksaray Üniversitesi.
54. Zainuddin, Z., Shujahat, M., Haruna, H. &Chu, S. K. W. (2020). The role of gamified e-quizzes on studentlearningandengagement: An interactivegamificationsolutionfor a formativeassessmentsystem. Computers & Education, 145, Article 103729.https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103729
55. Zhang, J., Cao, M., Ma, D., Zhang, G., Shi, Y. ve Chen, B. (2022). Exploringeffect of psychologicalfirstaideducation on vocationalnursingstudents: A quasi-experimentalstudy. Nurse Education Today, 119, Article105576. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2022.105576