Müzik Öğretmenliği Lisans Programlarının Çalgı Bakım ve Onarım Eğitimi Kapsamında İncelenmesi

Öz

 Bu araştırmada, Türkiye’deki müzik eğitimi ana bilim dalı bulunan üniversitelerin müzik öğretmenliği lisans programları, çalgı bakım ve onarım eğitimi kapsamında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Yürürlükte olan Yükseköğretim Kurulu müzik öğretmenliği lisans programı ile müzik eğitimi ana bilim dallarının kendi oluşturmuş olduğu müzik öğretmenliği lisans programları araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Türkiye’deki müzik eğitimi ana bilim dalı bulunan üniversitelerin yirmi bir tanesi YÖK müzik öğretmenliği lisans programını, yedi tanesi ise kendi oluşturmuş oldukları müzik öğretmenliği lisans programını kullanmakta olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda toplam sekiz farklı lisans programı ortaya çıkmıştır. Programlar içerisindeki çalgı bakım ve onarım eğitimi ile ilgili zorunlu ya da seçmeli derslerin varlığı, derslerin teorik ya da uygulamalı süre boyutu araştırmanın ana gövdesini oluşturmuştur. Araştırma sonucuna göre çalgı bakım ve onarım eğitimi ile ilgili sekiz programın hiç birinde zorunlu türde bir ders bulunamamış, programlardan sadece birinde ise seçmeli dersler tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda çalgı bakım ve onarım alanı ile ilgili olumlu yönde bir eğilimin olmadığı ortaya çıkmış ve konuyla ilgili çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Müzik eğitimi
• müzik öğretmenliği lisans programı
• çalgı eğitimi
• çalgı bakım ve onarım

An Examination of Music Teacher Education Undergraduate Programs in the Context of Instrument Maintenance and Repair Education

Öz

This study examines undergraduate music teacher education programs at universities in Turkey that have departments of music education, within the scope of instrument maintenance and repair education. The research employs the document analysis technique, one of the qualitative research methods. The current music teacher education program established by the Council of Higher Education, along with the music teacher education programs developed by the departments of music education themselves, constitute the study group. It was found that twenty-one universities in Turkey with departments of music education use the music teacher education program determined by the Council of Higher Education, while seven universities implement their own music teacher education programs. Accordingly, a total of eight different undergraduate programs were identified. The main focus of the study is the presence of compulsory or elective courses related to instrument maintenance and repair within these programs, as well as the theoretical or practical nature and duration of these courses. The findings reveal that none of the eight programs include a compulsory course on instrument maintenance and repair, and only one program offers such courses as electives. Based on these results, it can be concluded that there is no positive inclination toward the field of instrument maintenance and repair in institutions that train music teachers, and several recommendations are presented accordingly.

Anahtar Kelimeler

• Music education
• music teacher undergraduate program
• instrument training
• instrument maintenance and repair

Kaynakça

1. Açın, C. (1994). Enstrüman bilimi (1. bs.). İstanbul: Yenidoğan Basım Evi Ltd. Şti.
2. Akbulut, M., Yıldırım Orhan, Ş., & Tanınmış, G. E. (2010). Anadolu güzel sanatlar liseleri müzik öğretmenlerine göre çalgı bakım onarım bilgisi dersinin gerekliliği. Kastamonu Education Journal, 18(3), 893-902.
3. Atatürk Araştırma Merkezi. (2021). Musiki Muallim Mektebi (1924–1934). Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/366/M%C3%BBsiki-Muallim-Mektebi adresinden 20 Eylül 2025 tarihinde erişilmiştir.
4. Ergin-Dündar, G. (2008). Keman ve viyola çalan öğrencilerde ortaya çıkan fiziksel sağlık problemleri ve çözüm önerileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
5. Hallam, S., & Bautista, A. (2012). Processes of instrumental learning: The development of musical expertise. In G. E. McPherson & G. F. Welch (Eds.), The Oxford Handbook of Music Education (Vol. 1, pp. 658-676). New York, NY: Oxford University Press.
6. Kalender, N. (2001). Çalgı yapım, bakım ve onarımı. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 14(1), 159–166. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/153179
7. Karahan, M. B. (2023). Müzik öğretmenliği lisans programı alan eğitimi derslerine ilişkin model önerisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa.
8. Kurtaslan, H. (2014). Müzik öğretmeni adaylarının çalgı eğitimine yönelik repertuar kazanım durumlarının incelenmesi. Akdeniz Sanat, 7(13), 96-100.

9. Michałko, A., Campo, A., Nijs, L., Leman, M., & Van Dyck, E. (2022). Toward a meaningful technology for instrumental music education: Teachers’ voice. Frontiers in Education, 7.1027042. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.1027042
10. MEB (2022). Çalgı Bakım ve Onarımı Dersi Öğretim Programı. Güzel Sanatlar Lisesi, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2024118105845627- 2022%20%C3%87ALGI%20BAKIM%20VE%20ONARIMI.pdf adresinden 20 Ocak 2025 tarihinde erişilmiştir. Özay, S. (2013). Müzik öğretmeni yetiştirme sürecinde çalgı eğitiminin sorunları (Gazi Üniversitesi örneği). Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
11. Parasız, G. (2010). Eğitim müziği eksenli keman öğretiminde kullanılmakta olan çağdaş Türk müziği eserlerinin tespitine yönelik bir çalışma. Sanat Dergisi, 15, 19–24.
12. Seyhan, S. (2012). Instrument care and maintenance organizations music educator training course problems and suggestions for solution. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 47, 776–780. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.06.733
13. Stanley, B. (1978). Instrument repair for the music teacher. Alfred Publishing Company. https://books.google.com.tr/books?id=jefFdIIx1KkC adresinden 10 Eylül 2025 tarihinde erişilmiştir.
14. Uçan, A. (1994). Müzik eğitimi: Temel kavramlar – ilkeler – yaklaşımlar ve Türkiye’de Cumhuriyetin ilk altmış yılındaki durum. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
15. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. (t.y.). Müzik Öğretmenliği Lisans Programı [Öğretim programı]. Yükseköğretim Kurulu. https://eski.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Muzik_Ogretmenligi_Lisans_Programi.pdf adresinden 1 Aralık 2024 tarihinde erişilmiştir.
16. Yükseköğretim Kurulu. (1982). 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu. Resmî Gazete (Sayı: 17506, 6 Kasım 1981).
17. Yükseköğretim Kurulu. (1998). Eğitim fakültesi öğretmen yetiştirme lisans programları. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. https://eski.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/egitim-fakultesi-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari-mart-1998.pdf adresinden 18 Ekim 2025 tarihinde erişilmiştir.
18. Yükseköğretim Kurulu (2007). Eğitim fakültesi öğretmen yetiştirme lisans programları. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. https://eski.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/egitim-fakultesi-ogretmen-yetistirme-lisans-programlari.pdf adresinden 18 Ekim 2025 tarihinde erişilmiştir.