Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Bulunduğu Okullarda Öğretmen ve Okul Yöneticilerinin Karşılaştıkları Sorunların Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, Gaziantep ilindeki devlet okullarında yabancı uyruklu öğrencilerle çalışan öğretmen ve yöneticilerin karşılaştıkları sorunlar belirlenmiştir. Bu çalışma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Şehitkâmil ve Şahinbey ilçelerinde, Suriyeli öğrenci oranının yüksek olduğu okullarda görev yapan 437 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Veriler, Çelikkol, Karaibrahimoğlu ve Tokgöz (2018) tarafından geliştirilen Okullarında Yabancı Uyruklu Öğrenci Bulunan Öğretmen ve Yöneticilerin Karşılaştıkları Sorunlar Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular, öğretmen ve yöneticilerin Suriyeli öğrencilerle çalışırken yaşadıkları sorunlara ilişkin algılarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Katılımcılar en çok iletişim, şiddet ve kültürel farklılık temelli sorunları vurgulamış; zararlı alışkanlık sorunları boyutunda ise daha az sorun algılamışlardır. Kadın, bekâr ve öğretmen olan katılımcıların sorun algılarının diğer gruplara göre daha yüksek olduğu; ilkokul ve ortaokulda görev yapanların liselerde görev yapanlara kıyasla daha fazla sorun yaşadıkları belirlenmiştir. Hizmet yılı az olan katılımcıların da benzer biçimde daha yüksek sorun algısına sahip oldukları saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, özellikle ilkokul ve ortaokullarda yoğunlaştırılmış Türkçe destek programları ile iki dilli akran/tercüman desteğinin yaygınlaştırılması ve tüm kademelerde öğretmenlere yönelik travma duyarlı, çok kültürlü iletişim ve sınıf yönetimi odaklı hizmet içi eğitimlerin güçlendirilmesi önerilmektedir

Anahtar Kelimeler

• Yabancı uyruklu öğrenciler
• Suriyeli öğrenciler
• kapsayıcı eğitim

An Examination of the Challenges Faced by Teachers and School Administrators in Schools with Foreign Students Regarding Various Variables

Öz

In this study, the challenges faced by teachers and school administrators working with foreign students in Gaziantep were examined. The research was conducted with 437 teachers working in public schools with a high proportion of Syrian students located in the Şehitkâmil and Şahinbey districts during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the “Teachers’ and Administrators’ Problems with Foreign Students at Their Schools Scale” developed by Çelikkol, Karaibrahimoğlu, and Tokgöz (2018). The findings revealed that teachers and administrators reported a high level of perceived problems while working with Syrian students. Participants most frequently emphasized problems related to communication, violence, behavior, and cultural differences, while they reported relatively fewer problems in the harmful habits dimension. It has been determined that female and unmarried teacher participants perceive problems more acutely than other groups; and that those working in primary and secondary schools experience more problems than those working in high schools. Similarly, participants with fewer years of service reported higher levels of perceived problems. In line with these findings, it is recommended that, particularly in primary and lower secondary schools, intensive Turkish language support programs and bilingual peer or interpreter support be expanded, and that, across all school levels, in-service training for teachers focusing on trauma-informed, multicultural communication and classroom management be strengthened.

Anahtar Kelimeler

• Foreign students
• Syrian students
• inclusive education

Kaynakça

1. Akıncı, B., Nergiz, A., ve Gedik, E. (2015). Uyum süreci üzerine bir değerlendirme: Göç ve toplumsal kabul. Göç araştırmaları dergisi, 1(2), 58-83.
2. Akkaya, A. Y., Çilingir, G. A., & Levent, G. T. (2018). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’ndeki Suriyeli öğrencilerin akademik sorunları üzerine bir çalışma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 413-448.
3. AFAD. (2013). Syrian refugees in Turkey: 2013 field survey results. Ankara: Republic of Turkey Prime Ministry Disaster and Emergency Management Presidency.
4. Atalay, A., Kılıç, Z., Anılan, B., Anılan, H., & Anagün, Ş. S. (2022). Syrian refugee children’s education in Turkish public schools: Primary school teachers’ experiences. Journal of Qualitative Research in Education, 29, 265-281. https://doi.org/10.14689/enad.10
5. Avcı, F. (2016). Türkiye’deki suriyeli sığınmacıların eğitim sorununa yönelik izlenen politikalar ve ulaşılan çözümler. 25. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (Sözlü Bildiri). 566-567.
6. Avcı, F. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden mülteci öğrencilerin sınıf ortamında karşılaştıkları sorunlara ilişkin öğretmen görüşleri. Language Teaching and Educational Research, 2(1), 57–80. https://doi.org/10.35207/later.564823
7. Aydın, H., & Kaya, Y. (2017). The educational needs of and barriers faced by Syrian refugee students in Turkey: A qualitative case study. Intercultural Education, 28(5), 456–473. https://doi.org/10.1080/14675986.2017.1336373
8. Aydın, H., Gündoğdu, M., & Akgül, A. (2019). Integration of Syrian refugees in Turkey: Understanding the educators’ perception. Journal of International Migration and Integration, 20(1), 1–12. https://doi.org/10.1007/s12134-019-00664-9

9. Block, K., Cross, S., Riggs, E., & Gibbs, L. (2014). Supporting schools to create an inclusive environment for refugee students. International Journal of Inclusive Education, 18(12), 1337–1355. https://doi.org/10.1080/13603116.2014.899636
10. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri (9. baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
11. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.). Erlbaum.
12. Çelikkol, Ö., Karaibrahimoğlu, A., & Tokgöz, A. (2018). Okullarında yabancı uyruklu öğrenci bulunan öğretmen ve yöneticilerin karşılaştıkları sorunlar ölçeği. Current Debates in Education, 20, 51–59.
13. Emin, M. N. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel sorunlar ve çözüm önerileri (SETA Analiz Raporu). https://setav.org/assets/uploads/2016/09/RaporSuriyeliCocuklar.pdf
14. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi (22. baskı). Nobel Yayıncılık.
15. Mülteciler Derneği. (2025,büy Mayıs 6). Türkiye’deki Suriyeli sayısı Mayıs 2025. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi
16. Saklan, E., & Erginer, A. (2017). Classroom management experiences with Syrian refugee students. Education Journal, 6(6), 207–214. https://doi.org/10.11648/j.edu.20170606.17
17. United Nations High Commissioner for Refugees. (2021). Syria regional refugee response. UNHCR. https://data.unhcr.org
18. United Nations Children’s Fund. (2019). Turkey: Supporting the integration of Syrian children into the Turkish education system (PICTES). https://www.unicef.org
19. United Nations Children’s Fund. (2022). The education response for Syrian children under temporary protection in Türkiye. https://www.unicef.org