Derleme

İklim Değişikliği Risk Algısını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Sistematik Bir Literatür Taraması ve Çıkarımlar

Sayı: 19 28 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İklim Değişikliği Risk Algısını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Sistematik Bir Literatür Taraması ve Çıkarımlar

Öz

İklim değişikliği, son yıllarda bilimsel kanıtların artması ve çevresel etkilerin belirginleşmesiyle küresel ölçekte önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu bağlamda, bireylerin iklim değişikliğini nasıl algıladığını anlamak, bu küresel soruna yönelik tutum ve davranışları şekillendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Risk algısının öncüllerini belirlemek, bireylerin çevresel tehditleri nasıl değerlendirdiğini ve iklim değişikliğiyle ilgili politika desteği ve uyum stratejilerini geliştirme süreçlerini daha iyi anlamaya katkı sağlamaktadır. Literatürdeki çalışmalar, iklim değişikliği risk algısını etkileyen çeşitli faktörleri incelemiş ve bu faktörlerin açıklama gücünü değerlendirmiştir. Çalışmalar, yalnızca bireylerin bilişsel düzeydeki bilgilerini ve doğrudan deneyimlerini değil, aynı zamanda kişisel etkinlik algısını, bilim insanlarına ve medyaya duyulan güveni, politik ideolojileri, kültürel dünya görüşlerini, dini faktörleri ve mekânsal faktörleri de risk algısının belirleyicileri arasında ele almaktadır. Bu doğrultuda, çalışmada bilişsel, deneyimsel, sosyo-kültürel ve sosyo-demografik bileşenler olmak üzere dört temel faktörün risk algısının oluşumundaki rolü incelenmiştir. Literatürdeki çalışmaların büyük çoğunluğu, iklim değişikliği risk algısının belirleyicilerini farklı kültürel bağlamlarda ve genellikle hane halkı üzerinde incelemiştir. Ancak iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden en fazla etkilenecek gruplar arasında yüksek dağ toplulukları, yerel halklar, çiftçiler, besiciler ve dağcılar gibi özel örneklem grupları bulunmaktadır. Türkiye'nin coğrafi yapısı ve kırılgan ekosistemleri göz önünde bulundurulduğunda, bu grupların iklim değişikliği risk algılarının incelenmesi, yerel düzeyde etkili uyum ve azaltım politikalarının geliştirilmesi açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu çalışmanın bulguları, Türkiye’de iklim değişikliği risk algısının belirleyicilerinin daha kapsamlı bir şekilde incelenmesi gerektiğini vurgulamakta ve politika yapıcıların toplumun risk algısını şekillendiren temel faktörleri göz önünde bulundurarak uyum ve azaltım politikalarını geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Sorumlu yazar, bu çalışmanın herhangi bir finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu makale, insan katılımcılarla yapılan herhangi bir süreç içermemektedir. Bu yüzden etik kurul izni alınmasına gerek yoktur

Kaynakça

  1. Ai, X., Han, Z. & Zhang, Q. (2024). Extreme weather experience and climate change risk perceptions: The roles of partisanship and climate change cause attribution. International Journal of Disaster Risk Reduction, 108(1), 104511. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2024.104511
  2. Akerlof, K., Maibach, E. W., Fitzgerald, D., Cedeno, A. Y. & Neuman, A. (2013). Do people “personally experience” global warming, and if so how, and does it matter? Global Environmental Change, 23(1), 81–91. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2012.07.006
  3. Aksit, O., McNeal, K. S., Gold, A. U., Libarkin, J. C. & Harris, S. (2017). The influence of instruction, prior knowledge, and values on climate change risk perception among undergraduates. Journal of Research in Science Teaching, 55(4), 550–572. https://doi.org/10.1002/tea.21430
  4. Anisimov, O. & Orttung, R. (2019). Climate change in Northern Russia through the prism of public perception. Ambio, 48(6), 661–671. https://doi.org/10.1007/s13280-018-1096-x
  5. Archer, D. & Rahmstorf, S. (2010). The climate crisis: An introductory guide to climate change. Cambridge University Press.
  6. Asgarizadeh, Z., Gifford, R. & Colborne, L. (2023). Predicting climate change anxiety. Journal of Environmental Psychology, 90(1), 102087. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2023.102087
  7. Bayraç, H. N. & Doğan, E. (2016). Türkiye’de iklim değişikliğinin tarım sektörü üzerine etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(1), 23–48.
  8. Bradley, G. L., Babutsidze, Z., Chai, A. & Reser, J. P. (2020). The role of climate change risk perception, response efficacy, and psychological adaptation in pro-environmental behavior: A two nation study. Journal of Environmental Psychology, 68(44), 101410. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101410

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sosyolojisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

23 Şubat 2025

Kabul Tarihi

13 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 19

Kaynak Göster

APA
Köçer, M. S. (2025). İklim Değişikliği Risk Algısını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi: Sistematik Bir Literatür Taraması ve Çıkarımlar. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 42-56. https://doi.org/10.21733/ibad.1645431