Öz
Kaynakça
- Aho, T., & Alter, G. (2018). “Just Like Me, Just Like You” Narrative Erasure as Disability Normalization in Children’s Picture Books. Journal of Literary and Cultural Disability Studies, 12(3), 303-319.
- Arıkan, A., Tomris, G., Yılmaz Bursa, G. & Tuna, D. M. (2021). Özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirmede okul öncesi çocuk kitaplarımız nitelikli mi? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 19-44.
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media: An exploration of the principles for media representations of disabled people. Ryburn Publishing
- Bandura, A. (2009). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media. Halifax: Ryburn.
- Bayad, A., Sakin, E. & Cesur, S. (2020). Orta öğretim öğrencilerinde barışın sosyal temsilleri. Türk Psikoloji Dergisi, 35, 13-29. https://doi:10.31828/tpd1300443320200705x000037
- Berman-Bieler, R., Petroni, S., Abdi, O., & Wijesekera, S. (2023). UNICEF: A model for disability-inclusive policy and strategy. The Lancet Child and Adolescent Health, 7(4), 226-228.
- Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Collected Perspectives. Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), 9-11. https://scenicregional.org/wp-content/uploads/2017/08/Mirrors-Windows-and-Sliding-Glass-Doors.pdf
- Breitfeld E, Potter CE & Lew-Williams C. (2021). Children simultaneously learn multiple dimensions of information during shared book reading. Journal of Cognition and Development, 22(5):744-766. https://doi.org/10.1080/15248372.2021.1939353.
- Bogart, K. R., & D. S. Dunn. (2019). Ableism special issue introduction. Journal of Social Issues. 75(3), 650–664. https://doi.org/10.1111/josi. 12354.
- Campbell, F. K. (2009). Contours of ableism: The production of disability and ableness. Palgrave Macmillan.
- Catchpole, J., & George, K. (2021). What happened to you? Faber and Faber.
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ. Çayır, K. & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi, Reflektif Journal of Social Sciences, 4(1).197-213. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.100
- Dursun, E. & Eyüp, B. (2021). Mülteci konulu Türkçe ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan empati ögelerinin incelenmesi (Özel Sayı). Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 1-18.
- Dunn, D. S., & E. E. Andrews. 2015. Person-first and identity-first language: developing psychologists' cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. https:// doi.org/10.1037/a0038636.
- Dyches, T. & Prater, M. A. (2005). Characterization of developmental disability in children’s fiction. Education and Training in Developmental Disabilities, 40(3), 202-216.
- Ekici, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk kitaplarında engelliler ve sorunlarının incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 250-264.
- Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim literatüründeki resimli çocuk kitaplarına yönelik yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2111–2124.
- Feder, T. (2021). Bodies are cool. Rocky Pond Books.
- Fletcher, J. C. (1995). Mama Zooms. Scholastic Press.
- Francini, F. (2019). Meeting mimi: a story about different abilities. Boys Town Press.
- Doğanay Koç, E., & Uyanık, G. (2023). Çocuk kitapları ile bilime yolculuk öğretmen eğitim programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 2159-2178.
- D&R(n.d.).Çok satanlar. https://www.dr.com.tr/CokSatanlar/Kitap?ActiveCategoryId=10340&MainCategoryId=10001
- Dyches, T. T., Prater, M. A., & Jolly, J. L. (2020). Disability representation in children's books: A systematic review from 1974 to 2019. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 55(3), 266–281.
- Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: figuring physical disability in American culture & literature. Columbia University Press.
- Gaspar, M. C. D. M. P., Garcia, A. M., & Larrea-Killinger, C. (2020). How would you define healthy food? Social representations of Brazilian, French & Spanish dietitians & young laywomen. Appetite, 153, 104728.
- Gasser L., Dammert Y. & Murphy PK. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry? Educ Psychol Rev., 34(3),1445-1475.
- Goodley, D. (2024). Disability studies: An interdisciplinary introduction. Sage.
- Hevey, D. (1993). From self-love to the picket line: strategies for change in disability representation. Disability, Handicap and Society, 8(4), 423–429. https://doi.org/10.1080/02674649366780391
- Hodkinson, A. (2019). Inclusive education and the cultural representation of disability in children's literature: Findings from a national study. British Journal of Special Education, 46(3), 276–295. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12255
- Howarth, C. (2006). A social representation is not a quiet thing: exploring the critical potential of social representations theory. British Journal of Social Psychology, 45(1), 65-86.
- Hull, E., & S. Rippin (2023). Come over to my house. Hardie Grant Children's Publishing.
- İdefix (n.d.). Çok satanlar. https://www.idefix.com/cok-satanlar-l-162
- Jahoda, A., Wilson, A., Stalker, K., & Cairney, A. (2010). Living with stigma and the self‐perceptions of people with learning difficulties. Disability and Society, 25(4), 411–423.
- Jodelet, D. (1991). Madness & social representations. University of California Press.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Açık Erişim Sistemi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Kitapyurdu(n.d.). Çok satanlar. https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&list_id=22
- Kleekamp, M. C., & Zapata, A. (2019). Interrogating depictions of disability in children’s picturebooks. The Reading Teacher, 72(5), 589–597. https://doi.org/10.1002/trtr.1766
- Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The Grammar of Visual Design (2nd ed.). Routledge.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
- Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki kayıp mültecilerin izinde duyarlılık eğitimi. Türkiyat Mecmuası, 30(1), 161-179.
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları eylem planı: 2023-2026, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/03103346_Ulusal_Eylem_PlanY_3_KasYm.pdf(10.08.2023)
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022b). Değerlendirmeye esas olacak kriterler ve açıklamaları. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://kitapinceleme.meb.gov.tr/De%C4%9Ferlendirmeye%20Esas%20Olacak%20Kriterler%20ve%20A%C3%A7%C4%B1klamalar%C4%B1.pdf anayasaya
- Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). Narrative prosthesis: disability and the dependencies of discourse. University of Michigan Press.
- Mizunoya, S., Mitra, S., & Yamasaki, I. (2016). Towards inclusive education: The impact of disability on school attendance in developing countries. Innocenti Working Paper, 2016-03. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2782430
- Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Ed.), Social Representations (pp. 3–69). Cambridge University Press.
- Moscovici, S. (2000). Social representations: explorations in social psychology. Polity Press.
- Nikolajeva, M., & Scott, C. (2000). The dynamics of picture book communication. Children’s Literature in Education, 31(4), 225–239.
- Odabaşı, M. (2025). Breaking stereotypes of disabled characters in children’s literature. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(1), 11-23.
- Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Macmillan.
- Oral, F. (2019). Farklı ama aynı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Palacio, R. J. (2017). Hepimiz mucizeyiz [B. Sirman, Trans.] İstanbul: Pegasus Yayınları. Prater, M. A. (2003). Learning disabilities in children's and adolescent literature: How are characters portrayed? Learning Disability Quarterly, 26(1), 47–62.
- Prater, M. A., & Dyches, T. T. (2008). Books that portray characters with disabilities: A top 50 list for children and young adults. Teaching Exceptional Children, 40(3), 32–38.
- Reynolds, P. H. (2021). Bir şey söyle! [B. Kayaoğlu, Trans.]. Altın Kitaplar. Christian Robinson (2025, 31 October). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Robinson
- Sunar, Ö. B. (2018). Hep fazlasıdır annem [Ö. Isıyel by illustrated]. İstanbul: Redhouse Kidz Yayınları.
- Tejero Hughes, M., & Talley, C. (2025). Disabilities in children’s literature: is the representation accurate and authentic? Journal of Early Childhood Literacy, Online First https://doi.org/10.1177/14687984251333544
- Titchkosky, T. (2011). The question of access: Disability, space, meaning. University of Toronto Press.
- United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2018). UN Flagship Report on Disability and Development: Realizing the SDGs by, for and with persons with disabilities. www.un.org/development/desa/disabilities/publication-disability-sdgs.html
- Wagner, W., G. Duveen, R. Farr, et al. (1999). Theory and method of social representations. Asian Journal of Social Psychology, 2(1), 95–125. https://doi.org/10.1111/1467-839x.00028.
- Wang, Z., & Shao, Y. (2025). Picture book reading improves children's learning understanding. British Journal of Developmental Psychology, 43(1), 12-35.
- Wood, J. B. (2022). Logan's Greenhouse. Peachtree Yayınevi.
- World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-&-rehabilitation/world-report-on-disability
Öz
Kaynakça
- Aho, T., & Alter, G. (2018). “Just Like Me, Just Like You” Narrative Erasure as Disability Normalization in Children’s Picture Books. Journal of Literary and Cultural Disability Studies, 12(3), 303-319.
- Arıkan, A., Tomris, G., Yılmaz Bursa, G. & Tuna, D. M. (2021). Özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirmede okul öncesi çocuk kitaplarımız nitelikli mi? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 19-44.
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media: An exploration of the principles for media representations of disabled people. Ryburn Publishing
- Bandura, A. (2009). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media. Halifax: Ryburn.
- Bayad, A., Sakin, E. & Cesur, S. (2020). Orta öğretim öğrencilerinde barışın sosyal temsilleri. Türk Psikoloji Dergisi, 35, 13-29. https://doi:10.31828/tpd1300443320200705x000037
- Berman-Bieler, R., Petroni, S., Abdi, O., & Wijesekera, S. (2023). UNICEF: A model for disability-inclusive policy and strategy. The Lancet Child and Adolescent Health, 7(4), 226-228.
- Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Collected Perspectives. Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), 9-11. https://scenicregional.org/wp-content/uploads/2017/08/Mirrors-Windows-and-Sliding-Glass-Doors.pdf
- Breitfeld E, Potter CE & Lew-Williams C. (2021). Children simultaneously learn multiple dimensions of information during shared book reading. Journal of Cognition and Development, 22(5):744-766. https://doi.org/10.1080/15248372.2021.1939353.
- Bogart, K. R., & D. S. Dunn. (2019). Ableism special issue introduction. Journal of Social Issues. 75(3), 650–664. https://doi.org/10.1111/josi. 12354.
- Campbell, F. K. (2009). Contours of ableism: The production of disability and ableness. Palgrave Macmillan.
- Catchpole, J., & George, K. (2021). What happened to you? Faber and Faber.
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ. Çayır, K. & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi, Reflektif Journal of Social Sciences, 4(1).197-213. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.100
- Dursun, E. & Eyüp, B. (2021). Mülteci konulu Türkçe ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan empati ögelerinin incelenmesi (Özel Sayı). Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 1-18.
- Dunn, D. S., & E. E. Andrews. 2015. Person-first and identity-first language: developing psychologists' cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. https:// doi.org/10.1037/a0038636.
- Dyches, T. & Prater, M. A. (2005). Characterization of developmental disability in children’s fiction. Education and Training in Developmental Disabilities, 40(3), 202-216.
- Ekici, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk kitaplarında engelliler ve sorunlarının incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 250-264.
- Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim literatüründeki resimli çocuk kitaplarına yönelik yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2111–2124.
- Feder, T. (2021). Bodies are cool. Rocky Pond Books.
- Fletcher, J. C. (1995). Mama Zooms. Scholastic Press.
- Francini, F. (2019). Meeting mimi: a story about different abilities. Boys Town Press.
- Doğanay Koç, E., & Uyanık, G. (2023). Çocuk kitapları ile bilime yolculuk öğretmen eğitim programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 2159-2178.
- D&R(n.d.).Çok satanlar. https://www.dr.com.tr/CokSatanlar/Kitap?ActiveCategoryId=10340&MainCategoryId=10001
- Dyches, T. T., Prater, M. A., & Jolly, J. L. (2020). Disability representation in children's books: A systematic review from 1974 to 2019. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 55(3), 266–281.
- Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: figuring physical disability in American culture & literature. Columbia University Press.
- Gaspar, M. C. D. M. P., Garcia, A. M., & Larrea-Killinger, C. (2020). How would you define healthy food? Social representations of Brazilian, French & Spanish dietitians & young laywomen. Appetite, 153, 104728.
- Gasser L., Dammert Y. & Murphy PK. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry? Educ Psychol Rev., 34(3),1445-1475.
- Goodley, D. (2024). Disability studies: An interdisciplinary introduction. Sage.
- Hevey, D. (1993). From self-love to the picket line: strategies for change in disability representation. Disability, Handicap and Society, 8(4), 423–429. https://doi.org/10.1080/02674649366780391
- Hodkinson, A. (2019). Inclusive education and the cultural representation of disability in children's literature: Findings from a national study. British Journal of Special Education, 46(3), 276–295. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12255
- Howarth, C. (2006). A social representation is not a quiet thing: exploring the critical potential of social representations theory. British Journal of Social Psychology, 45(1), 65-86.
- Hull, E., & S. Rippin (2023). Come over to my house. Hardie Grant Children's Publishing.
- İdefix (n.d.). Çok satanlar. https://www.idefix.com/cok-satanlar-l-162
- Jahoda, A., Wilson, A., Stalker, K., & Cairney, A. (2010). Living with stigma and the self‐perceptions of people with learning difficulties. Disability and Society, 25(4), 411–423.
- Jodelet, D. (1991). Madness & social representations. University of California Press.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Açık Erişim Sistemi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Kitapyurdu(n.d.). Çok satanlar. https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&list_id=22
- Kleekamp, M. C., & Zapata, A. (2019). Interrogating depictions of disability in children’s picturebooks. The Reading Teacher, 72(5), 589–597. https://doi.org/10.1002/trtr.1766
- Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The Grammar of Visual Design (2nd ed.). Routledge.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
- Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki kayıp mültecilerin izinde duyarlılık eğitimi. Türkiyat Mecmuası, 30(1), 161-179.
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları eylem planı: 2023-2026, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/03103346_Ulusal_Eylem_PlanY_3_KasYm.pdf(10.08.2023)
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022b). Değerlendirmeye esas olacak kriterler ve açıklamaları. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://kitapinceleme.meb.gov.tr/De%C4%9Ferlendirmeye%20Esas%20Olacak%20Kriterler%20ve%20A%C3%A7%C4%B1klamalar%C4%B1.pdf anayasaya
- Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). Narrative prosthesis: disability and the dependencies of discourse. University of Michigan Press.
- Mizunoya, S., Mitra, S., & Yamasaki, I. (2016). Towards inclusive education: The impact of disability on school attendance in developing countries. Innocenti Working Paper, 2016-03. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2782430
- Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Ed.), Social Representations (pp. 3–69). Cambridge University Press.
- Moscovici, S. (2000). Social representations: explorations in social psychology. Polity Press.
- Nikolajeva, M., & Scott, C. (2000). The dynamics of picture book communication. Children’s Literature in Education, 31(4), 225–239.
- Odabaşı, M. (2025). Breaking stereotypes of disabled characters in children’s literature. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(1), 11-23.
- Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Macmillan.
- Oral, F. (2019). Farklı ama aynı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Palacio, R. J. (2017). Hepimiz mucizeyiz [B. Sirman, Trans.] İstanbul: Pegasus Yayınları. Prater, M. A. (2003). Learning disabilities in children's and adolescent literature: How are characters portrayed? Learning Disability Quarterly, 26(1), 47–62.
- Prater, M. A., & Dyches, T. T. (2008). Books that portray characters with disabilities: A top 50 list for children and young adults. Teaching Exceptional Children, 40(3), 32–38.
- Reynolds, P. H. (2021). Bir şey söyle! [B. Kayaoğlu, Trans.]. Altın Kitaplar. Christian Robinson (2025, 31 October). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Robinson
- Sunar, Ö. B. (2018). Hep fazlasıdır annem [Ö. Isıyel by illustrated]. İstanbul: Redhouse Kidz Yayınları.
- Tejero Hughes, M., & Talley, C. (2025). Disabilities in children’s literature: is the representation accurate and authentic? Journal of Early Childhood Literacy, Online First https://doi.org/10.1177/14687984251333544
- Titchkosky, T. (2011). The question of access: Disability, space, meaning. University of Toronto Press.
- United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2018). UN Flagship Report on Disability and Development: Realizing the SDGs by, for and with persons with disabilities. www.un.org/development/desa/disabilities/publication-disability-sdgs.html
- Wagner, W., G. Duveen, R. Farr, et al. (1999). Theory and method of social representations. Asian Journal of Social Psychology, 2(1), 95–125. https://doi.org/10.1111/1467-839x.00028.
- Wang, Z., & Shao, Y. (2025). Picture book reading improves children's learning understanding. British Journal of Developmental Psychology, 43(1), 12-35.
- Wood, J. B. (2022). Logan's Greenhouse. Peachtree Yayınevi.
- World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-&-rehabilitation/world-report-on-disability
Öz
Kaynakça
- Aho, T., & Alter, G. (2018). “Just Like Me, Just Like You” Narrative Erasure as Disability Normalization in Children’s Picture Books. Journal of Literary and Cultural Disability Studies, 12(3), 303-319.
- Arıkan, A., Tomris, G., Yılmaz Bursa, G. & Tuna, D. M. (2021). Özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirmede okul öncesi çocuk kitaplarımız nitelikli mi? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 19-44.
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media: An exploration of the principles for media representations of disabled people. Ryburn Publishing
- Bandura, A. (2009). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media. Halifax: Ryburn.
- Bayad, A., Sakin, E. & Cesur, S. (2020). Orta öğretim öğrencilerinde barışın sosyal temsilleri. Türk Psikoloji Dergisi, 35, 13-29. https://doi:10.31828/tpd1300443320200705x000037
- Berman-Bieler, R., Petroni, S., Abdi, O., & Wijesekera, S. (2023). UNICEF: A model for disability-inclusive policy and strategy. The Lancet Child and Adolescent Health, 7(4), 226-228.
- Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Collected Perspectives. Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), 9-11. https://scenicregional.org/wp-content/uploads/2017/08/Mirrors-Windows-and-Sliding-Glass-Doors.pdf
- Breitfeld E, Potter CE & Lew-Williams C. (2021). Children simultaneously learn multiple dimensions of information during shared book reading. Journal of Cognition and Development, 22(5):744-766. https://doi.org/10.1080/15248372.2021.1939353.
- Bogart, K. R., & D. S. Dunn. (2019). Ableism special issue introduction. Journal of Social Issues. 75(3), 650–664. https://doi.org/10.1111/josi. 12354.
- Campbell, F. K. (2009). Contours of ableism: The production of disability and ableness. Palgrave Macmillan.
- Catchpole, J., & George, K. (2021). What happened to you? Faber and Faber.
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ. Çayır, K. & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi, Reflektif Journal of Social Sciences, 4(1).197-213. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.100
- Dursun, E. & Eyüp, B. (2021). Mülteci konulu Türkçe ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan empati ögelerinin incelenmesi (Özel Sayı). Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 1-18.
- Dunn, D. S., & E. E. Andrews. 2015. Person-first and identity-first language: developing psychologists' cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. https:// doi.org/10.1037/a0038636.
- Dyches, T. & Prater, M. A. (2005). Characterization of developmental disability in children’s fiction. Education and Training in Developmental Disabilities, 40(3), 202-216.
- Ekici, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk kitaplarında engelliler ve sorunlarının incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 250-264.
- Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim literatüründeki resimli çocuk kitaplarına yönelik yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2111–2124.
- Feder, T. (2021). Bodies are cool. Rocky Pond Books.
- Fletcher, J. C. (1995). Mama Zooms. Scholastic Press.
- Francini, F. (2019). Meeting mimi: a story about different abilities. Boys Town Press.
- Doğanay Koç, E., & Uyanık, G. (2023). Çocuk kitapları ile bilime yolculuk öğretmen eğitim programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 2159-2178.
- D&R(n.d.).Çok satanlar. https://www.dr.com.tr/CokSatanlar/Kitap?ActiveCategoryId=10340&MainCategoryId=10001
- Dyches, T. T., Prater, M. A., & Jolly, J. L. (2020). Disability representation in children's books: A systematic review from 1974 to 2019. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 55(3), 266–281.
- Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: figuring physical disability in American culture & literature. Columbia University Press.
- Gaspar, M. C. D. M. P., Garcia, A. M., & Larrea-Killinger, C. (2020). How would you define healthy food? Social representations of Brazilian, French & Spanish dietitians & young laywomen. Appetite, 153, 104728.
- Gasser L., Dammert Y. & Murphy PK. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry? Educ Psychol Rev., 34(3),1445-1475.
- Goodley, D. (2024). Disability studies: An interdisciplinary introduction. Sage.
- Hevey, D. (1993). From self-love to the picket line: strategies for change in disability representation. Disability, Handicap and Society, 8(4), 423–429. https://doi.org/10.1080/02674649366780391
- Hodkinson, A. (2019). Inclusive education and the cultural representation of disability in children's literature: Findings from a national study. British Journal of Special Education, 46(3), 276–295. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12255
- Howarth, C. (2006). A social representation is not a quiet thing: exploring the critical potential of social representations theory. British Journal of Social Psychology, 45(1), 65-86.
- Hull, E., & S. Rippin (2023). Come over to my house. Hardie Grant Children's Publishing.
- İdefix (n.d.). Çok satanlar. https://www.idefix.com/cok-satanlar-l-162
- Jahoda, A., Wilson, A., Stalker, K., & Cairney, A. (2010). Living with stigma and the self‐perceptions of people with learning difficulties. Disability and Society, 25(4), 411–423.
- Jodelet, D. (1991). Madness & social representations. University of California Press.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Açık Erişim Sistemi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Kitapyurdu(n.d.). Çok satanlar. https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&list_id=22
- Kleekamp, M. C., & Zapata, A. (2019). Interrogating depictions of disability in children’s picturebooks. The Reading Teacher, 72(5), 589–597. https://doi.org/10.1002/trtr.1766
- Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The Grammar of Visual Design (2nd ed.). Routledge.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
- Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki kayıp mültecilerin izinde duyarlılık eğitimi. Türkiyat Mecmuası, 30(1), 161-179.
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları eylem planı: 2023-2026, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/03103346_Ulusal_Eylem_PlanY_3_KasYm.pdf(10.08.2023)
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022b). Değerlendirmeye esas olacak kriterler ve açıklamaları. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://kitapinceleme.meb.gov.tr/De%C4%9Ferlendirmeye%20Esas%20Olacak%20Kriterler%20ve%20A%C3%A7%C4%B1klamalar%C4%B1.pdf anayasaya
- Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). Narrative prosthesis: disability and the dependencies of discourse. University of Michigan Press.
- Mizunoya, S., Mitra, S., & Yamasaki, I. (2016). Towards inclusive education: The impact of disability on school attendance in developing countries. Innocenti Working Paper, 2016-03. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2782430
- Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Ed.), Social Representations (pp. 3–69). Cambridge University Press.
- Moscovici, S. (2000). Social representations: explorations in social psychology. Polity Press.
- Nikolajeva, M., & Scott, C. (2000). The dynamics of picture book communication. Children’s Literature in Education, 31(4), 225–239.
- Odabaşı, M. (2025). Breaking stereotypes of disabled characters in children’s literature. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(1), 11-23.
- Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Macmillan.
- Oral, F. (2019). Farklı ama aynı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Palacio, R. J. (2017). Hepimiz mucizeyiz [B. Sirman, Trans.] İstanbul: Pegasus Yayınları. Prater, M. A. (2003). Learning disabilities in children's and adolescent literature: How are characters portrayed? Learning Disability Quarterly, 26(1), 47–62.
- Prater, M. A., & Dyches, T. T. (2008). Books that portray characters with disabilities: A top 50 list for children and young adults. Teaching Exceptional Children, 40(3), 32–38.
- Reynolds, P. H. (2021). Bir şey söyle! [B. Kayaoğlu, Trans.]. Altın Kitaplar. Christian Robinson (2025, 31 October). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Robinson
- Sunar, Ö. B. (2018). Hep fazlasıdır annem [Ö. Isıyel by illustrated]. İstanbul: Redhouse Kidz Yayınları.
- Tejero Hughes, M., & Talley, C. (2025). Disabilities in children’s literature: is the representation accurate and authentic? Journal of Early Childhood Literacy, Online First https://doi.org/10.1177/14687984251333544
- Titchkosky, T. (2011). The question of access: Disability, space, meaning. University of Toronto Press.
- United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2018). UN Flagship Report on Disability and Development: Realizing the SDGs by, for and with persons with disabilities. www.un.org/development/desa/disabilities/publication-disability-sdgs.html
- Wagner, W., G. Duveen, R. Farr, et al. (1999). Theory and method of social representations. Asian Journal of Social Psychology, 2(1), 95–125. https://doi.org/10.1111/1467-839x.00028.
- Wang, Z., & Shao, Y. (2025). Picture book reading improves children's learning understanding. British Journal of Developmental Psychology, 43(1), 12-35.
- Wood, J. B. (2022). Logan's Greenhouse. Peachtree Yayınevi.
- World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-&-rehabilitation/world-report-on-disability
Öz
Bu araştırma, erken çocukluk dönemine yönelik resimli kitaplarda engellilik temsillerini Sosyal Temsiller Kuramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Engelliliğin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir farklılık olarak ele alınması gerektiği vurgusundan hareketle çalışma, engelli bireylerin “sıradan yaşam sahnelerinde” görsel görünürlüğünü ve bu temsillerin sosyal algı üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Kuramsal temel, Serge Moscovici’nin sabitleme ve nesneleştirme süreçlerine dayanmaktadır. Tarihsel olarak engellilik, çoğunlukla tıbbi ve yardım odaklı modellerle temsil edilmiş; görsellerde ise engelliler “acınası”, “kahraman” veya yalnızca engeliyle tanımlanan figürler olarak nesneleştirilmiştir. Bu bağlamda, resimli çocuk kitaplarının görsel tercihleri, çocukların sosyal dünyayı anlamlandırma biçimlerinde kritik bir rol üstlenmektedir.
Araştırma, nitel araştırma deseni kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Türkiye’deki çevrim içi kitap satış platformlarının en çok satanlar listelerinde yer alan ve erken çocukluk dönemine hitap eden 223 resimli kitap incelenmiştir. Çalışmada, “Resimli Çocuk Kitaplarında Engellilik Temsili İnceleme Formu” aracılığıyla görsel içerik analizi yapılmıştır. Bulgular, incelenen 223 kitabın yalnızca ikisinde engelli karakterlerin görsel olarak temsil edildiğini ortaya koymuştur. Bu iki örnekte engelli karakterler aktif, bağımsız ve toplumsal katkı sunan biçimde olumlu şekilde betimlenmiş olsa da genelde engelliliğin gündelik yaşam sahnelerinde görünür olmadığı belirlenmiştir. Bu durum, engelliliğin hâlâ olağandışı ve marjinal bir olgu olarak kodlandığını göstermektedir.
Sonuç olarak, Türkiye’de erken yaş çocuk kitaplarında engelli bireylerin görsel görünürlüğü oldukça sınırlıdır. Bu eksiklik, engelli çocukların kendilerini temsil edilmiş görmelerini engelleyerek aidiyet duygularını zayıflatmakta; engelli olmayan çocuklarda ise farklılıklara yönelik empati ve kabul süreçlerini kısıtlamaktadır. Çalışma, engelliliğin yalnızca konu odaklı kitaplarda değil, sıradan yaşam kesitlerinde de görselleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Böylece engelliliğin çocuklar için “tanıdık” hale gelmesi sağlanarak kapsayıcı bir toplumsal temsilin gelişimine katkı sunulabilir.
Anahtar Kelimeler
Engellilik temsili Resimli çocuk kitapları Sosyal Temsiller Kuramı Görsel içerik analizi Kapsayıcı eğitim
Kaynakça
- Aho, T., & Alter, G. (2018). “Just Like Me, Just Like You” Narrative Erasure as Disability Normalization in Children’s Picture Books. Journal of Literary and Cultural Disability Studies, 12(3), 303-319.
- Arıkan, A., Tomris, G., Yılmaz Bursa, G. & Tuna, D. M. (2021). Özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirmede okul öncesi çocuk kitaplarımız nitelikli mi? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 19-44.
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media: An exploration of the principles for media representations of disabled people. Ryburn Publishing
- Bandura, A. (2009). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media. Halifax: Ryburn.
- Bayad, A., Sakin, E. & Cesur, S. (2020). Orta öğretim öğrencilerinde barışın sosyal temsilleri. Türk Psikoloji Dergisi, 35, 13-29. https://doi:10.31828/tpd1300443320200705x000037
- Berman-Bieler, R., Petroni, S., Abdi, O., & Wijesekera, S. (2023). UNICEF: A model for disability-inclusive policy and strategy. The Lancet Child and Adolescent Health, 7(4), 226-228.
- Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Collected Perspectives. Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), 9-11. https://scenicregional.org/wp-content/uploads/2017/08/Mirrors-Windows-and-Sliding-Glass-Doors.pdf
- Breitfeld E, Potter CE & Lew-Williams C. (2021). Children simultaneously learn multiple dimensions of information during shared book reading. Journal of Cognition and Development, 22(5):744-766. https://doi.org/10.1080/15248372.2021.1939353.
- Bogart, K. R., & D. S. Dunn. (2019). Ableism special issue introduction. Journal of Social Issues. 75(3), 650–664. https://doi.org/10.1111/josi. 12354.
- Campbell, F. K. (2009). Contours of ableism: The production of disability and ableness. Palgrave Macmillan.
- Catchpole, J., & George, K. (2021). What happened to you? Faber and Faber.
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ. Çayır, K. & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi, Reflektif Journal of Social Sciences, 4(1).197-213. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.100
- Dursun, E. & Eyüp, B. (2021). Mülteci konulu Türkçe ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan empati ögelerinin incelenmesi (Özel Sayı). Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 1-18.
- Dunn, D. S., & E. E. Andrews. 2015. Person-first and identity-first language: developing psychologists' cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. https:// doi.org/10.1037/a0038636.
- Dyches, T. & Prater, M. A. (2005). Characterization of developmental disability in children’s fiction. Education and Training in Developmental Disabilities, 40(3), 202-216.
- Ekici, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk kitaplarında engelliler ve sorunlarının incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 250-264.
- Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim literatüründeki resimli çocuk kitaplarına yönelik yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2111–2124.
- Feder, T. (2021). Bodies are cool. Rocky Pond Books.
- Fletcher, J. C. (1995). Mama Zooms. Scholastic Press.
- Francini, F. (2019). Meeting mimi: a story about different abilities. Boys Town Press.
- Doğanay Koç, E., & Uyanık, G. (2023). Çocuk kitapları ile bilime yolculuk öğretmen eğitim programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 2159-2178.
- D&R(n.d.).Çok satanlar. https://www.dr.com.tr/CokSatanlar/Kitap?ActiveCategoryId=10340&MainCategoryId=10001
- Dyches, T. T., Prater, M. A., & Jolly, J. L. (2020). Disability representation in children's books: A systematic review from 1974 to 2019. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 55(3), 266–281.
- Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: figuring physical disability in American culture & literature. Columbia University Press.
- Gaspar, M. C. D. M. P., Garcia, A. M., & Larrea-Killinger, C. (2020). How would you define healthy food? Social representations of Brazilian, French & Spanish dietitians & young laywomen. Appetite, 153, 104728.
- Gasser L., Dammert Y. & Murphy PK. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry? Educ Psychol Rev., 34(3),1445-1475.
- Goodley, D. (2024). Disability studies: An interdisciplinary introduction. Sage.
- Hevey, D. (1993). From self-love to the picket line: strategies for change in disability representation. Disability, Handicap and Society, 8(4), 423–429. https://doi.org/10.1080/02674649366780391
- Hodkinson, A. (2019). Inclusive education and the cultural representation of disability in children's literature: Findings from a national study. British Journal of Special Education, 46(3), 276–295. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12255
- Howarth, C. (2006). A social representation is not a quiet thing: exploring the critical potential of social representations theory. British Journal of Social Psychology, 45(1), 65-86.
- Hull, E., & S. Rippin (2023). Come over to my house. Hardie Grant Children's Publishing.
- İdefix (n.d.). Çok satanlar. https://www.idefix.com/cok-satanlar-l-162
- Jahoda, A., Wilson, A., Stalker, K., & Cairney, A. (2010). Living with stigma and the self‐perceptions of people with learning difficulties. Disability and Society, 25(4), 411–423.
- Jodelet, D. (1991). Madness & social representations. University of California Press.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Açık Erişim Sistemi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Kitapyurdu(n.d.). Çok satanlar. https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&list_id=22
- Kleekamp, M. C., & Zapata, A. (2019). Interrogating depictions of disability in children’s picturebooks. The Reading Teacher, 72(5), 589–597. https://doi.org/10.1002/trtr.1766
- Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The Grammar of Visual Design (2nd ed.). Routledge.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
- Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki kayıp mültecilerin izinde duyarlılık eğitimi. Türkiyat Mecmuası, 30(1), 161-179.
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları eylem planı: 2023-2026, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/03103346_Ulusal_Eylem_PlanY_3_KasYm.pdf(10.08.2023)
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022b). Değerlendirmeye esas olacak kriterler ve açıklamaları. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://kitapinceleme.meb.gov.tr/De%C4%9Ferlendirmeye%20Esas%20Olacak%20Kriterler%20ve%20A%C3%A7%C4%B1klamalar%C4%B1.pdf anayasaya
- Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). Narrative prosthesis: disability and the dependencies of discourse. University of Michigan Press.
- Mizunoya, S., Mitra, S., & Yamasaki, I. (2016). Towards inclusive education: The impact of disability on school attendance in developing countries. Innocenti Working Paper, 2016-03. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2782430
- Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Ed.), Social Representations (pp. 3–69). Cambridge University Press.
- Moscovici, S. (2000). Social representations: explorations in social psychology. Polity Press.
- Nikolajeva, M., & Scott, C. (2000). The dynamics of picture book communication. Children’s Literature in Education, 31(4), 225–239.
- Odabaşı, M. (2025). Breaking stereotypes of disabled characters in children’s literature. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(1), 11-23.
- Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Macmillan.
- Oral, F. (2019). Farklı ama aynı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Palacio, R. J. (2017). Hepimiz mucizeyiz [B. Sirman, Trans.] İstanbul: Pegasus Yayınları. Prater, M. A. (2003). Learning disabilities in children's and adolescent literature: How are characters portrayed? Learning Disability Quarterly, 26(1), 47–62.
- Prater, M. A., & Dyches, T. T. (2008). Books that portray characters with disabilities: A top 50 list for children and young adults. Teaching Exceptional Children, 40(3), 32–38.
- Reynolds, P. H. (2021). Bir şey söyle! [B. Kayaoğlu, Trans.]. Altın Kitaplar. Christian Robinson (2025, 31 October). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Robinson
- Sunar, Ö. B. (2018). Hep fazlasıdır annem [Ö. Isıyel by illustrated]. İstanbul: Redhouse Kidz Yayınları.
- Tejero Hughes, M., & Talley, C. (2025). Disabilities in children’s literature: is the representation accurate and authentic? Journal of Early Childhood Literacy, Online First https://doi.org/10.1177/14687984251333544
- Titchkosky, T. (2011). The question of access: Disability, space, meaning. University of Toronto Press.
- United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2018). UN Flagship Report on Disability and Development: Realizing the SDGs by, for and with persons with disabilities. www.un.org/development/desa/disabilities/publication-disability-sdgs.html
- Wagner, W., G. Duveen, R. Farr, et al. (1999). Theory and method of social representations. Asian Journal of Social Psychology, 2(1), 95–125. https://doi.org/10.1111/1467-839x.00028.
- Wang, Z., & Shao, Y. (2025). Picture book reading improves children's learning understanding. British Journal of Developmental Psychology, 43(1), 12-35.
- Wood, J. B. (2022). Logan's Greenhouse. Peachtree Yayınevi.
- World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-&-rehabilitation/world-report-on-disability
A look at the visual representation of disability in children's books from the perspective of Social Representations Theory
Öz
This research aims to examine the representations of disability in picture books for early childhood within the framework of Social Representations Theory. Based on the emphasis that disability should be considered not only as an individual but also as a social difference, the study analyzes the visual visibility of individuals with disabilities in "ordinary life scenes" and the impact of these representations on social perception. The theoretical basis is based on Serge Moscovici's processes of anchoring and objectification.The research was conducted using a document review method within the framework of a qualitative research design. 223 picture books for early childhood, featured on the best-seller lists of online book sales platforms in Turkey, were examined. Visual content analysis was conducted using the "Disability Representation in Children's Picture Books Analysis Form." The findings revealed that only two of the 223 books examined featured visual representations of characters with disabilities. While these two examples portrayed disabled characters positively, as active, independent, and contributing to society, disability is generally not visible in everyday scenes.
Consequently, the visual visibility of individuals with disabilities in early childhood children's books in Turkey is quite limited. This lack prevents children with disabilities from seeing themselves represented, weakening their sense of belonging. In non-disabled children, it hinders empathy and acceptance of differences. The study emphasizes that disability should be visualized not only in topic-focused books but also in ordinary, real-life situations. This can contribute to the development of an inclusive social representation by making disability "familiar" to children.
Anahtar Kelimeler
Disability representation Picture books Social Representation Theory Visual content analysis Inclusive education.
Kaynakça
- Aho, T., & Alter, G. (2018). “Just Like Me, Just Like You” Narrative Erasure as Disability Normalization in Children’s Picture Books. Journal of Literary and Cultural Disability Studies, 12(3), 303-319.
- Arıkan, A., Tomris, G., Yılmaz Bursa, G. & Tuna, D. M. (2021). Özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirmede okul öncesi çocuk kitaplarımız nitelikli mi? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 19-44.
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media: An exploration of the principles for media representations of disabled people. Ryburn Publishing
- Bandura, A. (2009). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
- Barnes, C. (1992). Disabling imagery and the media. Halifax: Ryburn.
- Bayad, A., Sakin, E. & Cesur, S. (2020). Orta öğretim öğrencilerinde barışın sosyal temsilleri. Türk Psikoloji Dergisi, 35, 13-29. https://doi:10.31828/tpd1300443320200705x000037
- Berman-Bieler, R., Petroni, S., Abdi, O., & Wijesekera, S. (2023). UNICEF: A model for disability-inclusive policy and strategy. The Lancet Child and Adolescent Health, 7(4), 226-228.
- Bishop, R. S. (1990). Mirrors, windows, and sliding glass doors. Collected Perspectives. Choosing and Using Books for the Classroom, 6(3), 9-11. https://scenicregional.org/wp-content/uploads/2017/08/Mirrors-Windows-and-Sliding-Glass-Doors.pdf
- Breitfeld E, Potter CE & Lew-Williams C. (2021). Children simultaneously learn multiple dimensions of information during shared book reading. Journal of Cognition and Development, 22(5):744-766. https://doi.org/10.1080/15248372.2021.1939353.
- Bogart, K. R., & D. S. Dunn. (2019). Ableism special issue introduction. Journal of Social Issues. 75(3), 650–664. https://doi.org/10.1111/josi. 12354.
- Campbell, F. K. (2009). Contours of ableism: The production of disability and ableness. Palgrave Macmillan.
- Catchpole, J., & George, K. (2021). What happened to you? Faber and Faber.
- Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative. Prentice Hall Upper Saddle River, NJ. Çayır, K. & İşler, M. (2023). Mültecilik odaklı çocuk öykülerini eğitimde nasıl kullanabiliriz? Pedagojik çerçeve önerisi, Reflektif Journal of Social Sciences, 4(1).197-213. https://doi.org/10.47613/reflektif.2023.100
- Dursun, E. & Eyüp, B. (2021). Mülteci konulu Türkçe ve çeviri çocuk kitaplarında yer alan empati ögelerinin incelenmesi (Özel Sayı). Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 9, 1-18.
- Dunn, D. S., & E. E. Andrews. 2015. Person-first and identity-first language: developing psychologists' cultural competence using disability language. American Psychologist, 70(3), 255–264. https:// doi.org/10.1037/a0038636.
- Dyches, T. & Prater, M. A. (2005). Characterization of developmental disability in children’s fiction. Education and Training in Developmental Disabilities, 40(3), 202-216.
- Ekici, M. & Ertem, İ. S. (2019). Çocuk kitaplarında engelliler ve sorunlarının incelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(3), 250-264.
- Ertekin, B. D., & Çamlıbel Çakmak, Ö. (2019). Okul öncesi eğitim literatüründeki resimli çocuk kitaplarına yönelik yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6(40), 2111–2124.
- Feder, T. (2021). Bodies are cool. Rocky Pond Books.
- Fletcher, J. C. (1995). Mama Zooms. Scholastic Press.
- Francini, F. (2019). Meeting mimi: a story about different abilities. Boys Town Press.
- Doğanay Koç, E., & Uyanık, G. (2023). Çocuk kitapları ile bilime yolculuk öğretmen eğitim programının 60-72 aylık çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 52(239), 2159-2178.
- D&R(n.d.).Çok satanlar. https://www.dr.com.tr/CokSatanlar/Kitap?ActiveCategoryId=10340&MainCategoryId=10001
- Dyches, T. T., Prater, M. A., & Jolly, J. L. (2020). Disability representation in children's books: A systematic review from 1974 to 2019. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 55(3), 266–281.
- Garland-Thomson, R. (1997). Extraordinary bodies: figuring physical disability in American culture & literature. Columbia University Press.
- Gaspar, M. C. D. M. P., Garcia, A. M., & Larrea-Killinger, C. (2020). How would you define healthy food? Social representations of Brazilian, French & Spanish dietitians & young laywomen. Appetite, 153, 104728.
- Gasser L., Dammert Y. & Murphy PK. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry? Educ Psychol Rev., 34(3),1445-1475.
- Goodley, D. (2024). Disability studies: An interdisciplinary introduction. Sage.
- Hevey, D. (1993). From self-love to the picket line: strategies for change in disability representation. Disability, Handicap and Society, 8(4), 423–429. https://doi.org/10.1080/02674649366780391
- Hodkinson, A. (2019). Inclusive education and the cultural representation of disability in children's literature: Findings from a national study. British Journal of Special Education, 46(3), 276–295. https://doi.org/10.1111/1467-8578.12255
- Howarth, C. (2006). A social representation is not a quiet thing: exploring the critical potential of social representations theory. British Journal of Social Psychology, 45(1), 65-86.
- Hull, E., & S. Rippin (2023). Come over to my house. Hardie Grant Children's Publishing.
- İdefix (n.d.). Çok satanlar. https://www.idefix.com/cok-satanlar-l-162
- Jahoda, A., Wilson, A., Stalker, K., & Cairney, A. (2010). Living with stigma and the self‐perceptions of people with learning difficulties. Disability and Society, 25(4), 411–423.
- Jodelet, D. (1991). Madness & social representations. University of California Press.
- Kaymaz, Ç. (2017). Özel gereksinimliliği içeren türkçe ve çeviri resimli çocuk kitaplarının incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). YÖK Açık Erişim Sistemi https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Kitapyurdu(n.d.). Çok satanlar. https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&list_id=22
- Kleekamp, M. C., & Zapata, A. (2019). Interrogating depictions of disability in children’s picturebooks. The Reading Teacher, 72(5), 589–597. https://doi.org/10.1002/trtr.1766
- Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The Grammar of Visual Design (2nd ed.). Routledge.
- Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
- Melanlıoğlu, D. (2020). Çocuk edebiyatındaki kayıp mültecilerin izinde duyarlılık eğitimi. Türkiyat Mecmuası, 30(1), 161-179.
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022a). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları eylem planı: 2023-2026, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/03103346_Ulusal_Eylem_PlanY_3_KasYm.pdf(10.08.2023)
- Millî Eğitim Bakanlığı (2022b). Değerlendirmeye esas olacak kriterler ve açıklamaları. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://kitapinceleme.meb.gov.tr/De%C4%9Ferlendirmeye%20Esas%20Olacak%20Kriterler%20ve%20A%C3%A7%C4%B1klamalar%C4%B1.pdf anayasaya
- Mitchell, D. T., & Snyder, S. L. (2000). Narrative prosthesis: disability and the dependencies of discourse. University of Michigan Press.
- Mizunoya, S., Mitra, S., & Yamasaki, I. (2016). Towards inclusive education: The impact of disability on school attendance in developing countries. Innocenti Working Paper, 2016-03. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2782430
- Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Ed.), Social Representations (pp. 3–69). Cambridge University Press.
- Moscovici, S. (2000). Social representations: explorations in social psychology. Polity Press.
- Nikolajeva, M., & Scott, C. (2000). The dynamics of picture book communication. Children’s Literature in Education, 31(4), 225–239.
- Odabaşı, M. (2025). Breaking stereotypes of disabled characters in children’s literature. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(1), 11-23.
- Oliver, M. (1990). The politics of disablement. Macmillan.
- Oral, F. (2019). Farklı ama aynı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Palacio, R. J. (2017). Hepimiz mucizeyiz [B. Sirman, Trans.] İstanbul: Pegasus Yayınları. Prater, M. A. (2003). Learning disabilities in children's and adolescent literature: How are characters portrayed? Learning Disability Quarterly, 26(1), 47–62.
- Prater, M. A., & Dyches, T. T. (2008). Books that portray characters with disabilities: A top 50 list for children and young adults. Teaching Exceptional Children, 40(3), 32–38.
- Reynolds, P. H. (2021). Bir şey söyle! [B. Kayaoğlu, Trans.]. Altın Kitaplar. Christian Robinson (2025, 31 October). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Christian_Robinson
- Sunar, Ö. B. (2018). Hep fazlasıdır annem [Ö. Isıyel by illustrated]. İstanbul: Redhouse Kidz Yayınları.
- Tejero Hughes, M., & Talley, C. (2025). Disabilities in children’s literature: is the representation accurate and authentic? Journal of Early Childhood Literacy, Online First https://doi.org/10.1177/14687984251333544
- Titchkosky, T. (2011). The question of access: Disability, space, meaning. University of Toronto Press.
- United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2018). UN Flagship Report on Disability and Development: Realizing the SDGs by, for and with persons with disabilities. www.un.org/development/desa/disabilities/publication-disability-sdgs.html
- Wagner, W., G. Duveen, R. Farr, et al. (1999). Theory and method of social representations. Asian Journal of Social Psychology, 2(1), 95–125. https://doi.org/10.1111/1467-839x.00028.
- Wang, Z., & Shao, Y. (2025). Picture book reading improves children's learning understanding. British Journal of Developmental Psychology, 43(1), 12-35.
- Wood, J. B. (2022). Logan's Greenhouse. Peachtree Yayınevi.
- World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-&-rehabilitation/world-report-on-disability
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | İllüstrasyon, Güzel Sanatlar |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 24 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 3 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 12 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.48146/odusobiad.1810064 |
| IZ | https://izlik.org/JA93TJ26BU |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
AMAÇ VE KAPSAM
AIM AND SCOPE
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD), sosyal bilimler alanında özgün, yüksek nitelikli ve bilimsel standartlara dayalı çalışmaları titizlikle değerlendirerek yılda dört sayı (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) yayımlayan uluslararası hakemli bir akademik dergidir. The Journal of Social Sciences Research of Ordu University (ODÜSOBİAD) is an international, peer-reviewed academic journal that publishes four issues annually (March, June, September, and December) by carefully reviewing high-quality, original studies grounded in scientific standards and research ethics. |
01 Amaç / Aim
ODÜSOBİAD, sosyal bilimler alanında sosyal bilimlerin çeşitli disiplinlerini kapsayan, uluslararası standartlarda yayın yapan önde gelen çevrimiçi dergiler arasında yer almayı hedeflemektedir. Dergi; üst düzey akademik bilgi üretmeyi ve bunu açık erişim sistemi aracılığıyla tüm araştırmacılara, öğrencilere ve bilim insanlarına ulaştırmayı temel amaç olarak benimsemektedir. Bu doğrultuda yayımlanan tüm makaleler, üyelik ya da abonelik gerektirmeksizin derginin web sitesinde kalıcı olarak arşivlenmekte ve okuyuculara serbestçe sunulmaktadır.
ODÜSOBİAD aims to be one of the leading online journals in social sciences, publishing at international standards across the various disciplines of social sciences. The journal's primary aim is to produce top-notch academic knowledge and disseminate it, via an open access system, to all researchers, students, and science enthusiasts. To fulfill this mission, all published articles are permanently archived on the journal's website and freely accessible to readers without the need for membership or subscription.
02 Kapsam / Scope
ODÜSOBİAD, sosyal bilimlerin temel ve disiplinlerarası alanlarına yönelik özgün teorik, ampirik ve uygulamalı araştırmaları bilimsel standartlar ve araştırma etiği çerçevesinde titizlikle değerlendirerek yılda dört sayı (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) yayımlamaktadır. Başlıca konu alanları aşağıda listelenmiştir:
ODÜSOBİAD publishes four issues per year (March, June, September, and December), carefully reviewing original theoretical, empirical, and applied research across core and interdisciplinary areas of social sciences within the framework of scientific standards and research ethics. The primary subject areas are listed below:
| TR Eğitim Bilimleri | Educational Sciences |
| TR Sosyoloji | Sociology |
| TR Psikoloji ve Psikolojik Danışmanlık | Psychology and Psychological Counseling |
| TR İktisat ve İşletme | Economics and Business Administration |
| TR Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler | Political Science and International Relations |
| TR Hukuk ve Kamu Yönetimi | Law and Public Administration |
| TR Dil ve Dilbilim (Türkçe & İngilizce Eğitimi dahil) | Language and Linguistics (incl. Turkish & English Language Education) |
| TR Tarih ve Coğrafya | History and Geography |
| TR İletişim ve Medya Çalışmaları | Communication and Media Studies |
| TR Sosyal Hizmet ve Çalışma Ekonomisi | Social Work and Labor Economics |
| TR Disiplinlerarası ve Karma Yöntem Araştırmaları | Interdisciplinary and Mixed-Methods Research |
03 Kabul Edilen Makale Türleri / Types of Articles Accepted
Dergi; özgün araştırma makaleleri, derleme ve sistematik derleme çalışmaları, meta-analizler, vaka/durum çalışmaları ve kitap incelemelerini kabul etmektedir.
The journal accepts original research articles, review and systematic review articles, meta-analyses, case studies, and book reviews.
▸ Özgün Araştırma Makalesi
Original Research Article — Empirical or theoretical studies presenting new findings.
▸ Derleme / Sistematik Derleme
Review / Systematic Review — Comprehensive critical synthesis of existing literature.
▸ Meta-Analiz
Meta-Analysis — Quantitative synthesis of findings from multiple independent studies.
▸ Vaka / Durum Çalışması
Case Study — In-depth examination of a specific case with broader theoretical implications.
▸ Kitap İncelemesi
Book Review — Critical evaluation of recently published academic works in the relevant field.
04 Araştırma Yöntemleri / Research Methodologies
ODÜSOBİAD; nitel, nicel ve karma yöntem araştırmalarını eşit ölçüde kabul etmektedir. Çalışmaların metodolojik açıdan şeffaf ve titiz olması, alanın mevcut literatürüne özgün bir katkı sunması temel koşuldur.
ODÜSOBİAD equally accepts qualitative, quantitative, and mixed-methods research. Methodological transparency, rigor, and an original contribution to the existing literature of the relevant field are essential requirements.
05 Hedef Kitle / Target Audience
Dergi; sosyal bilimler alanında çalışan akademisyenler, araştırmacılar, lisansüstü öğrenciler, politika yapıcılar ve uygulamacılara hitap etmekte; ulusal ve uluslararası düzeyde geniş bir okuyucu ve yazar topluluğunu hedeflemektedir.
The journal addresses academics, researchers, graduate students, policymakers, and practitioners working in social sciences, targeting a broad readership and author community at both national and international levels.
06 Dil Politikası / Language Policy
Dergiye Türkçe ve İngilizce dillerinde makale gönderilebilir. Uluslararası erişilebilirlik ilkesi doğrultusunda Türkçe makalelerde İngilizce başlık ve özet; İngilizce makalelerde Türkçe başlık ve özet zorunludur. Bu iki dil dışında hazırlanan çalışmalarda ise yazım dili, Türkçe ve İngilizce olmak üzere üç dilde özet bulunmalıdır.
Manuscripts in Turkish and English are accepted. To ensure international accessibility — a Scopus indexing requirement — Turkish manuscripts must include an English title and abstract; English manuscripts must include a Turkish title and abstract. Manuscripts in other languages must include abstracts in all three languages: the language of the manuscript, Turkish, and English.
07 Hakemlik Süreci / Peer Review Process
Dergiye gönderilen tüm makaleler çift taraflı kör hakemlik sürecinden geçmektedir. Editör ön incelemesini geçen çalışmalar, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakeme iletilmektedir. Değerlendirme sürecinin ortalama tamamlanma hedefi 45 gündür.
All submitted manuscripts undergo a double-blind peer review process. Manuscripts passing editorial pre-screening are sent to at least two independent reviewers with subject expertise. The average review completion target is 45 days.
08 Açık Erişim ve Ücret Politikası / Open Access and Fee Policy
ODÜSOBİAD tam açık erişimli bir dergidir. Yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı altında ücretsiz olarak erişilebilir durumdadır. Dergi hiçbir makale işleme ücreti (APC) veya gönderim ücreti talep etmemektedir. ODÜSOBİAD is a fully open-access journal. All published articles are freely accessible under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) licence. The journal charges no article processing charges (APC) or submission fees. |
09 Yayın Sıklığı ve Arşivleme / Publication Frequency and Archiving
Dergi yılda dört sayı olarak yayımlanmaktadır: Mart, Haziran, Eylül ve Aralık. Yayımlanan tüm makaleler DergiPark'ta kalıcı olarak arşivlenmekte; TR Dizin, EBSCO ve H.W. Wilson başta olmak üzere ulusal ve uluslararası veri tabanlarında dizinlenmektedir.
The journal publishes four issues per year: March, June, September, and December. All published articles are permanently archived in DergiPark and indexed in major national and international databases including TR Dizin, EBSCO, and H.W. Wilson.
— Kapsam Dışı / Out of Scope
Sosyal bilimlerle doğrudan bağlantısı bulunmayan çalışmalar (doğa bilimleri, mühendislik, tıp vb.), daha önce başka bir yerde yayımlanmış ya da birden fazla dergiye eş zamanlı gönderilmiş makaleler ve intihal tespit edilen çalışmalar kabul edilmemektedir. Studies without direct relevance to social sciences (natural sciences, engineering, medicine, etc.), previously published manuscripts, simultaneous submissions to multiple journals, and works in which plagiarism is detected are not accepted. |
Dergi Kimlik Bilgileri / Journal Details
| ISSN | 1309-9302 |
| Yayın Sıklığı / Frequency | Yılda 4 Sayı / 4 Issues per Year |
| Hakemlik / Peer Review | Çift Kör / Double-Blind |
| Erişim / Access | Açık Erişim / Open Access (CC BY 4.0) |
| Ücret / APC | Ücretsiz / No Charge |
| Dil / Language | İngilizce-Türkçe / English-Turkish |
| Yayıncı / Publisher | Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü |
Yazım Kuralları
YAZIM KURALLARI
AUTHOR GUIDELINES
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
ODÜSOBİAD'a makale göndermeden önce aşağıdaki yazım ve gönderim kurallarını dikkatlice okuyunuz. Bu kurallara uymayan makaleler değerlendirmeye alınmaz. Please read the following submission and author guidelines carefully before submitting a manuscript to ODÜSOBİAD. Manuscripts that do not comply with these guidelines will not be considered for review. |
Formlar/Forms
Makale Şablonu/Manuscript Template
📝 ODUSOBiAD_Yanit_Mektubu_Sablonu.docx
📝 ODUSOBiAD_Yanit_Mektubu_Yonergesi.docx
01 Temel İlkeler / Basic Principles
Dergiye gönderilen yazılar daha önce yayımlanmamış ve başka bir dergide değerlendirmeye sunulmamış olmalıdır. Çok sayıda dergiye eş zamanlı gönderim kesinlikle yasaktır; tespit edilmesi halinde makale reddedilir ve yazara bilgi verilir.
Tüm süreçler DergiPark sistemi üzerinden yürütülür. Editöryal ve hakemlik süreçleri dışındaki yazışmalar sistem mesajları ve derginin resmi e-posta adresi üzerinden sağlanır.
Makaleler derginin web sayfasındaki makale şablonu kullanılarak, şablon bozulmadan hazırlanmalıdır. Şablona göre hazırlanmayan yazılar ön kontrol aşamasında iade edilir.
Yazarların, makale göndermeden önce ORCID kimlik numarası edinmesi zorunludur. ORCID: https://orcid.org adresinden ücretsiz alınabilir.
02 Dil, Çift Dilli Yayın ve Proofreading / Language, Bilingual Publication and Proofreading
Dergiye gönderilen yazılar akademik yazım kurallarına uygun olarak Türkçe veya İngilizce hazırlanabilir. İngilizce dışındaki yabancı dillerde gönderilen yazılarda Türkçe tam metin bulunmalıdır; aksi hâlde yazı değerlendirmeye alınmayacaktır.
2025 yılı Mart sayısından (15/1) itibaren derginin tüm sayıları eş zamanlı olarak Türkçe ve İngilizce yayımlanmaktadır.
Proofreading Zorunluluğu (Mandatory) Değerlendirme sürecinden sonra kabul alan makalelerin İngilizceye çevrilmesi ve son okumasının (proofreading) bağımsız kurum/kuruluşlara yazar(lar) tarafından yaptırılması zorunludur. Doğrulanabilir kodlu sertifika/belge ve değişikliklerin izlenebildiği belgenin dergi sistemine yüklenmesi gerekmektedir. Manuscripts accepted after peer review must be translated into English and professionally proofread by an independent institution/organisation, appointed by the author(s). A verifiable certificate/document with a traceable revision file must be uploaded to the journal system. |
Bu sürecin tamamlanmaması halinde, makale hakem değerlendirmesinden kabul alsa dahi DOI numarası verilmeyebilir.
03 Makale Değerlendirme Süreci / Article Review Process
Gönderilen makaleler aşağıdaki aşamalardan geçirilir:
| Aşama / Stage | Açıklama / Description |
| Ön Kontrol | Şablon, dil uygunluğu, eksiksizlik kontrolü (2 kez) |
| İntihal / Benzerlik Taraması | iThenticate ile otomatik tarama |
| Alan Editörü İncelemesi | Kapsam uygunluğu ve bilimsel yeterlilik değerlendirmesi |
| Hakem Değerlendirmesi | Çift kör hakemlik; en az 2, gerekirse 3 hakem |
| Dil ve Yazım Editörü Kontrolü | Proofreading – Editing aşaması |
| Benzerlik Raporu (Tekrar) | Kabul öncesi son tarama |
| Yayın Süreci | DOI atama, dizgi, yayımlama |
Ön kontrol aşamasında iki defa incelendiği hâlde gerekli koşulları sağlayamayan çalışma yazara iade edilir ve aynı yayın döneminde tekrar işleme alınmaz.
Alan editörü, gerekli görmesi halinde gönderilen makaleyi hakem olarak da inceleyebilir. Alan yoğunluğuna bağlı olarak makalenin ilk sayıda yayımlanması beklenemez.
04 Makale Geri Çekme (Withdrawal) Prosedürü / Manuscript Withdrawal Procedure
DergiPark süreç yönetimi kapsamında yazarlar, DOI alınmış, kabul listesine eklenmiş veya bir sayıya atanmış makaleler hariç olmak üzere her aşamada geri çekme talebinde bulunabilir.
Geri çekme işlemi öncesinde ilgili notun okunması ve gerekçenin zorunlu olarak yazılması gerekmektedir.
| Geçerli bir gerekçe olmaksızın geri çekme önerilmemektedir. DergiPark, yazar bazında geri çekme istatistiğini tutabilir; bu veriler sonraki gönderimlerde editöre görünebilir. |
05 Benzerlik (İntihal) Raporu / Similarity (Plagiarism) Report
Yazıların benzerlik (iThenticate veya Turnitin) raporu yazar tarafından alınmalı ve makale ile birlikte sisteme yüklenmelidir.
Zorunlu Benzerlik Eşikleri / Mandatory Similarity Thresholds
| Çalışma Türü / Study Type | İzin Verilen Oran / Allowed Rate |
| Genel çalışmalar | Toplam ≤%20 | Tek yayın ≤%3 |
| Lisansüstü tezden üretilen | Toplam ≤%20 | Birincil kaynak ≤%10 | Tek yayın ≤%3 |
Dergi, gerekli gördüğünde gönderim ve kabul aşamalarında ek benzerlik taraması yapabilir.
06 Yazarlık ve Yazar Olmayan Katkılar / Authorship and Non-Author Contributions
ODÜSOBİAD'da yazarlık tanımı ICMJE önerileriyle uyumludur. Yazar sayılabilmek için aşağıdaki dört koşulun tamamı karşılanmalıdır:
▸ Tasarım / Veri katkısı Çalışmanın tasarımı/kurgusu veya veri toplama/analiz/yorumuna önemli katkı sağlamak.
▸ Entelektüel katkı Makaleyi yazmak veya önemli entelektüel içerik açısından eleştirel olarak gözden geçirmek.
▸ Onay Yayımlanacak nihai sürümü onaylamak.
▸ Hesap verebilirlik Çalışmanın doğruluğu/bütünlüğüyle ilgili tüm soruların yanıtlanmasından sorumlu olmayı kabul etmek.
Dört ölçütün tamamını karşılamayan kişiler yazar olamaz; ancak katkıları "Teşekkür" bölümünde açıkça belirtilmelidir (ör. idari destek, finansman sağlama, teknik/dil editörlüğü).
07 Eşit Katkı ve Sorumlu Yazar / Equal Contribution and Corresponding Author
Çok yazarlı çalışmalarda ortak birinci yazarlık veya benzeri statüler Başlık Sayfasında (Title Page) açıkça belirtilmelidir.
Sorumlu yazar; gönderimden yayına kadar dergiyle tüm yazışmaları yürütür, revizyon süreçlerini yönetir ve tüm ortak yazarlara bilgi verir. Sorumlu yazarın e-posta adresi yayımlanmış makalede okuyuculara görünür olabilir.
08 Kapak Mektubu (Cover Letter) / Cover Letter
Tüm gönderimlerde kapak mektubu zorunludur. Kapak mektubu DergiPark sistemi üzerindeki ilgili alana doğrudan yazılır/yapıştırılır; ayrı dosya olarak yüklenmez. |
Kapak mektubunda bulunması zorunlu beyanlar:
▸ Çalışmanın daha önce yayımlanmadığı ve başka bir dergide değerlendirmede olmadığı.
▸ Tüm yazarların gönderimi onayladığı ve içerikten sorumluluk aldığı.
▸ Çalışmanın derginin amaç ve kapsamına uygunluğu (kısa gerekçe).
▸ Kullanılan AI araçlarına ilişkin beyan (kullanılmadıysa belirtilmelidir). [object Object]
09 Gönderim Dosyaları / Submission Files
Zorunlu Dosyalar / Required Files
| Dosya / File | Açıklama / Description |
| Başlık Sayfası (Title Page) | Yazar bilgileri, kurumlar, ORCID, beyanlar |
| Körlenmiş Ana Metin | Yazar ve kurum bilgileri kaldırılmış tam metin |
| Benzerlik Raporu | iThenticate / Turnitin çıktısı (PDF) |
| Etik Kurul Belgesi | Gerekiyorsa onay belgesi; değilse muafiyet bildirimi |
| Şekiller / Ek Materyaller | Varsa ayrı dosya olarak |
| Proofreading Belgesi | Kabul sonrası; kodlu sertifika + izlenen değişiklikler |
Başlık Sayfasında (Title Page) yer alması gerekenler:
▸ Makale başlığı (Türkçe ve İngilizce)
▸ Yazar adları, kurumları (Üniversite/Fakülte/Bölüm, Şehir, Ülke), e-posta ve ORCID
▸ Sorumlu yazar iletişim bilgileri
▸ Beyanlar: çıkar çatışması, finansman, yazar katkıları (CRediT), teşekkür, etik kurul onayı, AI beyanı
▸ Önceki sunum veya ön baskı bilgisi (varsa) [object Object]
Körlenmiş Ana Metinde dikkat edilmesi gerekenler:
▸ Yazar adları, kurum adı ve etik kurul adı gibi tanımlayıcı bilgiler anonimleştirilmelidir.
▸ Kendi çalışmalarınıza yapılan atıflarda yazar kimliğini açık eden ifadeler kullanılmamalıdır. [object Object]
10 Etik Kurul Onayı / Ethics Committee Approval
Dergiye gönderilecek tüm çalışmalarda araştırma ve yayın etiğine uyulması zorunludur.
Etik kurul izni gerektiren çalışmalar (TR Dizin uyumlu):
▸ Anket, ölçek, görüşme, gözlem vb. veri toplama içeren araştırmalar.
▸ İnsan veya hayvan deneyleri içeren çalışmalar.
▸ Hassas/kişisel veri içeren retrospektif araştırmalar. [object Object]
Etik kurul izin bilgileri (kurul adı, karar tarihi ve numarası) yöntem bölümünde ve makalenin ilk/son sayfasında yer almalıdır.
Veri toplama/uygulama süreci etik kurul izninden önce gerçekleştirildiyse çalışma editör tarafından reddedilir. İzin tarihi ile gönderim tarihi arasında 2 yıldan fazla fark olmamalıdır. Çalışmanın etik kurul izni gerektirmediğine inanıyorsanız "Etik Kurul Muafiyet Bildirimi"ni doldurarak sisteme yükleyiniz. |
11 Üretken Yapay Zekâ (AI) Kullanımı / Generative AI Usage
Yazarlar, çalışma üretim sürecinin herhangi bir bölümünde (metin yazımı/çeviri, veri analizi, görsel üretimi, kod vb.) AI aracı kullandıysa beyan etmekle yükümlüdür.
Beyan içeriği:
▸ Kullanılan aracın adı ve sağlayıcısı/üreticisi.
▸ Kullanım tarihleri ve amacı (hangi bölümde, ne için kullanıldığı). [object Object]
AI araçları yazar olarak gösterilemez. İçeriğin bilimsel doğruluğu ve bütünlüğünden her koşulda yazarlar sorumludur.
| Yeterli beyan yapılmaması; değerlendirme sürecinin sonlandırılmasına, kabul kararının geri alınmasına veya yayımlanmış bir makale için düzeltme/geri alma süreçlerine yol açabilir. |
12 Çıkar Çatışması ve Finansman Beyanı / Conflict of Interest and Funding Declaration
Tüm yazarlar Title Page'de olası çıkar çatışmalarını ve finansman kaynaklarını açıkça beyan etmelidir.
▸ Çıkar çatışması yoksa: "Yazar(lar) herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder."
▸ Finansman yoksa: "Bu çalışma herhangi bir fon/finansman desteği almamıştır."
▸ Finansman varsa: Kurum adı, proje/hibe numarası ve fon sağlayıcının çalışmadaki rolü belirtilmelidir.
13 Telif Hakkı ve Yasal Sorumluluk / Copyright and Legal Responsibility
Yayımlanan her türlü çalışmanın telif hakkı dergiye aittir. Telif hakkı formu doldurulmalı ve makale ile birlikte sisteme yüklenmelidir.
Makalelerde ifade edilen görüşlerden yazarlar sorumludur. Makalelerin tüm yasal sorumluluğu yazarlarına aittir.
Yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı kapsamında açık erişimle sunulmaktadır.
14 Yazım, İmla ve Dil Editörlüğü / Spelling, Punctuation and Language Editing
Yazılar Türk Dil Kurumu yazım kılavuzuna (Türkçe için) ya da güncel sözlük ve gramer kurallarına (İngilizce için) uygun hazırlanmalıdır.
İlgili editör gerekli imla düzeltmelerini yapabilir. Yabancı dildeki özet, yabancı dil editörü tarafından gerekli görüldüğünde düzeltilebilir.
Proofreading aşamasından geçmemiş makaleler yayımlama sürecine alınmaz.
15 Kaynak Gösterme ve Kaynakça Biçimi (APA 7) / Citation and Reference Style (APA 7)
ODÜSOBİAD'a gönderilen makaleler APA 7.0 atıf tarzında hazırlanmalıdır. Uluslararası uyumluluk için Zotero, Mendeley veya EndNote kullanılması önerilir.
Metin İçi Atıf / In-text Citation
▸ Devam eden metin: Armağan (2023, s. 32) şeklinde.
▸ Parantez içi: (Armağan, 2023, s. 32) şeklinde.
Temel Kaynakça Örnekleri / Reference Examples
DOI numarası olan dergi makalesi:
McCauley, S. M., & Christiansen, M. H. (2019). Language learning as language use: A cross-linguistic model of child language development. Psychological Review, 126(1), 1-51. https://doi.org/10.1037/rev0000126
DOI'li kitap:
Brown, L. S. (2019). Feminist therapy (2nd ed.). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000092-000
Editörlü kitapta bölüm:
Balsam, K. F., Martell, C. R., Jones, K. P., & Safren, S. A. (2019). Affirmative cognitive behavior therapy with sexual and gender minority people. G. Y. Iwamasa & P. A. Hays (Ed.), Culturally responsive cognitive behavior therapy içinde (2nd ed., pp. 287-314). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000119-012
Yayımlanmamış tez:
Harris, L. (2014). Instructional leadership perceptions and practices of elementary school leaders [Yayınlanmamış doktora tezi]. University of Virginia.
Web sayfası:
Avramova, N. (2019, January 3). The secret to a long, healthy life? Think age-positive. CNN. https://edition.cnn.com/2019/01/03/health/...
Tam kaynakça örneklerine erişim için: https://www.apastyle.org ve https://owl.purdue.edu/owl/research_and_citation/apa_style/
16 Makale Yapısı ve Biçimlendirme / Manuscript Structure and Formatting
Genel Biçim / General Format
| Özellik / Feature | Gereksinim / Requirement |
| Yazı tipi | Roboto Light, 9 punto (Özet); Roboto, 10-11 punto (Metin) |
| Satır aralığı | 1 (tekli); paragraflar arası ekstra boşluk yok |
| Uzunluk | 4.000–9.000 kelime (öz, abstract, kaynakça hariç) |
| Sayfa sınırı | Görseller dahil en fazla 30 sayfa |
| Vurgu | Kalın değil; italik kullanılmalıdır |
| Başlık numaralandırma | Başlıklar numaralandırılmamalıdır |
| Tablo / Görsel | Toplam en fazla 20 adet; ardışık numaralandırma |
| Atıf stili | APA 7.0 |
| Şablon | Derginin resmi şablonu zorunludur |
Makale Bölümleri / Article Sections
▸ Başlık (TR + EN)
▸ Öz / Abstract (150–300 kelime, TR + EN)
▸ Anahtar Kelimeler / Keywords (en fazla 5)
▸ Giriş
▸ Yöntem
▸ Bulgular
▸ Sonuç ve Öneriler
▸ Çıkar Çatışması Beyanı (CRediT, finansman, etik, AI, veri erişilebilirliği)
▸ Kaynakça
17 Açık Bilim ve Veri Paylaşımı / Open Science and Data Sharing
ODÜSOBİAD açık bilim uygulamalarını teşvik etmektedir. Yazarların aşağıdaki unsurlara dikkat etmesi beklenir:
▸ Veri erişilebilirliği: Çalışmada kullanılan verilerin makul talep üzerine ya da kamuya açık bir veri havuzundan erişilebilir olması beklenir. Veri paylaşım politikası makalenin son bölümünde "Veri Erişilebilirliği Beyanı" olarak belirtilmelidir.
▸ Ön baskı (Preprint): Ön baskı olarak paylaşılmış çalışmalar kabul edilebilir; ancak bu durum kapak mektubunda ve Title Page'de açıkça belirtilmelidir.
▸ Tescilli ölçek/araç: Başkalarına ait ölçek, anket veya araçların kullanıldığı çalışmalarda izin belgeleri sisteme eklenmelidir.
BU KURALLARA UYGUN OLMAYAN MAKALELER DEĞERLENDİRMEYE ALINMAZ. MANUSCRIPTS NOT COMPLYING WITH THESE GUIDELINES WILL NOT BE REVIEWED. |
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI
ETHICS AND PUBLICATION POLICY
Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
Bu politika; Committee on Publication Ethics (COPE), Scopus CSAB değerlendirme kriterleri, COPE–DOAJ–OASPA–WAME "Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri" (2022) ve YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi doğrultusunda hazırlanmıştır. This policy has been prepared in accordance with the Committee on Publication Ethics (COPE) guidelines, Scopus CSAB evaluation criteria, COPE–DOAJ–OASPA–WAME "Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing" (2022), and the Turkish Council of Higher Education (YÖK) Scientific Research and Publication Ethics Directive. |
1. Yazarlık ve Katkı Politikası / Authorship and Contributorship
Authorship must be based solely on substantial contributions to the conception or design of the work, or the acquisition, analysis, or interpretation of data; AND drafting or critically revising the work for important intellectual content; AND final approval of the version to be published; AND agreement to be accountable for all aspects of the work. All four conditions must be met.
Yazarlık yalnızca çalışmanın kavramsal tasarımına veya veri toplama, analiz ve yorumlanmasına önemli katkı sağlamaya; çalışmanın entelektüel içeriği açısından taslak hazırlamaya veya eleştirel revizyona; yayımlanacak sürümün nihai onayına ve çalışmanın her boyutundan hesap verebilmeye dayandırılmalıdır. Dört koşulun tamamı sağlanmalıdır.
▸ Individuals who do not meet all authorship criteria should be acknowledged in the Acknowledgements section.
Yazarlık kriterlerinin tamamını karşılamayan kişiler Teşekkür bölümünde belirtilmelidir.
▸ Changes to authorship (addition, removal, or reordering of authors) after submission require written justification signed by all authors and approval of the Editor-in-Chief.
Gönderimden sonra yazarlık değişikliği (ekleme, çıkarma veya sıralama) tüm yazarlar tarafından imzalanmış yazılı gerekçe ve Baş Editörün onayını gerektirir.
▸ The corresponding author is responsible for ensuring that all co-authors have seen and approved the final version and have agreed to its submission.
Sorumlu yazar; tüm ortak yazarların nihai sürümü gördüğünü, onayladığını ve gönderime rıza gösterdiğini güvence altına almakla yükümlüdür.
CRediT Katkı Sınıflandırması / CRediT Contributor Roles Taxonomy
ODÜSOBİAD uses the CRediT (Contributor Roles Taxonomy) system to specify the individual contributions of each author. Authors must declare their roles — including Conceptualization, Methodology, Investigation, Data Curation, Writing (Original Draft / Review & Editing), Supervision, and Funding Acquisition — transparently in the manuscript.
ODÜSOBİAD, her yazarın bireysel katkılarını belirtmek için CRediT (Katkı Rolleri Sınıflandırması) sistemini kullanmaktadır. Yazarlar; Kavramsallaştırma, Yöntem, Araştırma, Veri Kürasyonu, Yazım (Özgün Taslak / Gözden Geçirme ve Düzenleme), Danışmanlık ve Finansman Temini dahil rollerini makalede şeffaf biçimde beyan etmelidir.
2. Hakemlik Süreci / Peer Review Process
ODÜSOBİAD operates a double-blind peer review process. All submitted manuscripts are first subjected to editorial pre-screening for scope, originality, and format compliance. Manuscripts passing pre-screening are evaluated by at least two independent reviewers with expertise in the relevant field. The final publication decision rests with the Editor-in-Chief.
ODÜSOBİAD çift taraflı kör hakemlik süreciyle yürütülmektedir. Gönderilen tüm makaleler önce kapsam, özgünlük ve biçim uygunluğu açısından ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemeyi geçen makaleler, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir. Nihai yayın kararı Baş Editöre aittir.
▸ Reviewer identities are kept confidential at all times. / Hakem kimlikleri her koşulda gizli tutulur.
▸ Reviewers must decline invitations when a conflict of interest exists. / Hakemler çıkar çatışması varlığında daveti reddetmelidir.
▸ Reviews must be objective, constructive, and respectful. / Değerlendirmeler nesnel, yapıcı ve saygılı olmalıdır.
▸ The average review turnaround target is 45 days. / Ortalama değerlendirme süresi hedefi 45 gündür.
3. İntihal, Veri Sahteciliği ve Araştırma Bütünlüğü / Plagiarism, Data Fraud, and Research Integrity
ODÜSOBİAD is committed to ensuring the integrity of the scholarly record. All submitted manuscripts are screened for plagiarism using iThenticate/Turnitin or equivalent software prior to peer review. Manuscripts with a similarity index exceeding 20% (excluding references) are returned to authors without review.
ODÜSOBİAD, bilimsel literatürün bütünlüğünü sağlamaya kararlıdır. Gönderilen tüm makaleler, hakemlik sürecinden önce iThenticate/Turnitin veya eşdeğer yazılım ile intihal taramasından geçirilir. Kaynakça hariç benzerlik oranı %20'yi aşan makaleler değerlendirmeye alınmadan yazara iade edilir.
Suistimal Kategorileri / Malpractice Categories
▸ Plagiarism: Presenting others' work, data, or ideas without proper attribution.
İntihal: Başkalarının çalışmasını, verisini veya fikirlerini kaynak göstermeksizin sunmak.
▸ Data fabrication / falsification: Inventing or manipulating research data or results.
Veri uydurma / tahrifi: Araştırma verilerini veya sonuçlarını icat etmek veya manipüle etmek.
▸ Duplicate/redundant publication: Submitting the same manuscript to multiple journals simultaneously or republishing previously published work.
Mükerrer/tekrarlı yayım: Aynı makaleyi birden fazla dergiye aynı anda göndermek veya önceden yayımlanmış çalışmayı yeniden yayımlamak.
▸ Citation manipulation: Adding citations to increase citation counts without academic justification.
Atıf manipülasyonu: Akademik gerekçe olmaksızın atıf sayısını artırmak amacıyla atıf eklemek.
▸ Image manipulation: Altering figures or images in a way that misrepresents the original data.
Görüntü manipülasyonu: Şekil veya görselleri orijinal veriyi yanıltacak biçimde değiştirmek.
When research misconduct is suspected, ODÜSOBİAD follows COPE flowcharts and guidelines to investigate the allegation. Depending on severity, the journal may issue a correction, expression of concern, or retraction. Araştırma ihlali şüphesi durumunda ODÜSOBİAD, iddiayı araştırmak için COPE akış şemalarını ve kılavuzlarını takip eder. Ciddiyete bağlı olarak düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme kararı verilebilir. |
4. Çıkar Çatışması Politikası / Conflicts of Interest Policy
A conflict of interest exists when a professional judgment concerning a primary interest (the validity of research) may be influenced by a secondary interest (financial gain, personal relationship, academic rivalry, etc.). All authors, reviewers, and editors are required to disclose any actual or potential conflicts of interest.
Birincil çıkarı (araştırmanın geçerliliği) etkileyebilecek ikincil bir çıkar (finansal kazanç, kişisel ilişki, akademik rekabet vb.) bulunması hâlinde çıkar çatışması söz konusudur. Tüm yazarlar, hakemler ve editörlerin gerçek veya potansiyel çıkar çatışmalarını beyan etmesi zorunludur.
▸ Authors must complete the Conflict of Interest Declaration Form at submission. / Yazarlar gönderim aşamasında Çıkar Çatışması Beyan Formunu doldurmalıdır.
▸ Editors and reviewers with conflicts of interest are excluded from the evaluation process. / Çıkar çatışması bulunan editörler ve hakemler değerlendirme sürecinden çıkarılır.
▸ Funding sources must be disclosed in the manuscript under the "Funding" section. / Finansman kaynakları makalede "Finansman" başlığı altında açıklanmalıdır.
5. Etik Gözetim ve Etik Kurul Onayı / Ethical Oversight and Ethics Committee Approval
Research involving human participants, their data, or biological material must have received ethics committee approval before the study is conducted. Authors must state the name of the ethics committee, approval date, and decision number in the Method section and on the Title Page.
İnsan katılımcıları, verilerini veya biyolojik materyalini kapsayan araştırmalar, çalışma yürütülmeden önce etik kurul onayı almış olmalıdır. Yazarlar, etik kurulun adını, onay tarihini ve karar numarasını hem Yöntem bölümünde hem de Başlık Sayfasında belirtmek zorundadır.
▸ Informed consent must be obtained from all human participants and documented in the manuscript. / Tüm insan katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmalı ve makalede belgelenmelidir.
▸ For studies not requiring ethics committee approval, an Ethics Committee Exemption Statement must be submitted. / Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar için Etik Kurul İzni Muafiyet Beyannamesi sunulmalıdır.
▸ Studies involving animals must state that they comply with relevant national and international animal welfare regulations. / Hayvan deneyi içeren çalışmalar, ulusal ve uluslararası hayvan refahı düzenlemelerine uyulduğunu belirtmelidir.
▸ Identifying information about participants must be anonymized; images, case details, or other identifying data require explicit consent. / Katılımcılara ait kimlik bilgileri anonimleştirilmelidir; görüntü, vaka bilgisi veya diğer tanımlayıcı veriler için açık rıza gerekmektedir.
6. Veri Paylaşımı ve Yeniden Üretilebilirlik / Data Sharing and Reproducibility
ODÜSOBİAD strongly encourages authors to make underlying research data openly available wherever ethically and legally permissible. Authors are required to include a Data Availability Statement in all submissions.
ODÜSOBİAD, araştırmanın temelindeki verilerin etik ve hukuki açıdan mümkün olan her durumda açıkça erişilebilir kılınmasını güçlü biçimde teşvik etmektedir. Yazarların tüm gönderimlerine bir Veri Erişilebilirliği Beyanı eklemesi zorunludur.
▸ Data should be deposited in a recognized, openly accessible repository (e.g., Zenodo, OSF, Dryad, Figshare) with a persistent identifier (DOI).
Veriler, kalıcı tanımlayıcılı (DOI) tanınmış ve açık erişimli bir veri deposuna (örn. Zenodo, OSF, Dryad, Figshare) yüklenmelidir.
▸ Where data cannot be shared (due to legal, ethical, or privacy restrictions), authors must clearly explain the restriction.
Yasal, etik veya gizlilik kısıtlamaları nedeniyle veri paylaşılamıyorsa yazarlar kısıtlamayı açıkça açıklamalıdır.
▸ The journal may request raw data from authors during peer review or post-publication to verify the integrity of results.
Dergi, sonuçların bütünlüğünü doğrulamak amacıyla hakemlik süreci veya yayım sonrasında yazarlardan ham veri talep edebilir.
▸ Sufficient methodological detail must be provided to allow independent replication of the study.
Çalışmanın bağımsız olarak tekrarlanabilmesine olanak tanımak için yeterli metodolojik ayrıntı sunulmalıdır.
7. Fikri Mülkiyet Hakları / Intellectual Property Rights
ODÜSOBİAD is published under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) licence. Authors retain copyright but grant the journal a non-exclusive licence to publish, distribute, and archive the work. Authors must ensure that all third-party content (figures, tables, quotations) used in their manuscripts is either original, properly cited, or used with appropriate permission.
ODÜSOBİAD, Creative Commons Attribution 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında yayımlanmaktadır. Yazarlar telif hakkını saklı tutar; ancak dergiye çalışmayı yayımlama, dağıtma ve arşivleme konusunda münhasır olmayan bir lisans tanır. Yazarlar, makalelerinde kullandıkları tüm üçüncü taraf içeriğinin (şekil, tablo, alıntı) özgün, usulüne uygun biçimde atıflanmış veya gerekli izinle kullanılmış olduğunu güvence altına almalıdır.
▸ Plagiarism of any kind, including self-plagiarism, constitutes an intellectual property violation and will result in rejection or retraction. / İntihal, öz-intihal dahil her türlü fikri mülkiyet ihlali sayılır ve ret ya da geri çekme kararına yol açar.
8. Düzeltmeler, Endişe Bildirimleri ve Geri Çekme / Corrections, Expressions of Concern, and Retractions
ODÜSOBİAD is committed to maintaining an accurate and reliable scholarly record. When errors or misconduct are identified in published articles, the journal will take one of the following actions in line with COPE Retraction Guidelines:
ODÜSOBİAD, doğru ve güvenilir bir bilimsel kayıt tutmaya kararlıdır. Yayımlanmış makalelerde hata veya ihlal tespit edildiğinde dergi, COPE Geri Çekme Kılavuzu doğrultusunda aşağıdaki işlemlerden birini uygular:
▸ Correction (Corrigendum/Erratum): Issued for minor errors that do not affect the validity of the findings. / Düzeltme: Bulguların geçerliliğini etkilemeyen küçük hatalar için yayımlanır.
▸ Expression of Concern: Issued when an investigation is pending or inconclusive. / Endişe Bildirimi: Soruşturma devam ettiğinde veya sonuçsuz kaldığında yayımlanır.
▸ Retraction: Issued when findings are unreliable due to misconduct or honest error, when results have already been published elsewhere (redundant publication), or when authorship has been falsified. / Geri Çekme: Bulgular ihlal veya dürüst hata nedeniyle güvenilmez olduğunda, sonuçlar başka bir yerde yayımlanmış olduğunda veya yazarlık tahrip edildiğinde uygulanır.
Retraction notices will be published with the original article's DOI link and clearly labelled "RETRACTED." The retracted article remains in the database with the retraction notice to preserve the scholarly record.
Geri çekme bildirimleri, orijinal makalenin DOI bağlantısıyla birlikte "GERİ ÇEKİLMİŞTİR" etiketi ile yayımlanır. Bilimsel kaydı korumak amacıyla geri çekilen makale, geri çekme bildirimiyle birlikte veri tabanında tutulmaya devam eder.
9. Yayın Sonrası Tartışma ve Düzeltme Talepleri / Post-Publication Discussion and Correction Requests
ODÜSOBİAD welcomes post-publication scientific discussion and corrections. Readers, reviewers, and researchers may submit comments or concerns regarding published articles to the editorial office.
ODÜSOBİAD, yayın sonrası bilimsel tartışma ve düzeltmeleri memnuniyetle karşılar. Okuyucular, hakemler ve araştırmacılar, yayımlanmış makalelerle ilgili yorum ve endişelerini editörlük birimine iletebilir.
▸ Post-publication correction requests must be submitted using the Waiver Form (Post-Publication Correction Request Form) available on the journal's website.
Yayın sonrası düzeltme talepleri, derginin web sitesindeki Feragatname (Yayın Sonrası Düzeltme Talebi Formu) aracılığıyla iletilmelidir.
▸ The Editorial Board evaluates all requests and reserves the right to accept, reject, or redirect them.
Editör Kurulu tüm talepleri değerlendirir; kabul etme, reddetme veya farklı bir yola yönlendirme hakkını saklı tutar.
▸ Responses to post-publication comments of significant scientific interest may be published as letters or brief communications.
Önemli bilimsel ilgi gören yayın sonrası yorumlara yanıtlar, mektup veya kısa bildiri olarak yayımlanabilir.
10. Şikayet ve İtiraz Süreci / Complaints and Appeals
Authors may appeal editorial decisions by submitting a written appeal to the Editor-in-Chief within 30 days of the decision notification. Appeals must clearly state the reasons for disagreement with reviewer or editorial assessments and should include new evidence or arguments where appropriate.
Yazarlar, karar bildiriminden itibaren 30 gün içinde Baş Editöre yazılı itiraz göndererek editöryal kararlarına itiraz edebilir. İtiraz; hakem veya editöryal değerlendirmeyle anlaşmazlık gerekçelerini açıkça belirtmeli ve uygun durumlarda yeni kanıt veya argüman içermelidir.
▸ Complaints about editorial conduct, reviewer misconduct, or journal processes should be submitted to the Editor-in-Chief at odudergi@gmail.com.
Editöryal davranış, hakem ihlali veya dergi süreçlerine ilişkin şikayetler odudergi@gmail.com adresinden Baş Editöre iletilmelidir.
▸ If the complaint cannot be resolved at the journal level, complainants may refer the matter to COPE.
Şikayet dergi düzeyinde çözülemezse, şikayetçiler konuyu COPE'a iletebilir.
▸ All complaints are treated confidentially and investigated impartially.
Tüm şikayetler gizlilik içinde ele alınır ve tarafsız biçimde soruşturulur.
11. Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı / Use of Artificial Intelligence (AI) Tools
ODÜSOBİAD follows Scopus and Elsevier's recommendations regarding the use of generative AI and AI-assisted technologies in scholarly writing and the peer review process.
ODÜSOBİAD, akademik yazım ve hakemlik sürecinde üretici yapay zekâ ile yapay zekâ destekli teknolojilerin kullanımına ilişkin Scopus ve Elsevier tavsiyelerini benimsemektedir.
▸ AI tools (e.g., ChatGPT, Gemini, Copilot) cannot be listed as an author. Authorship requires accountability, which AI tools cannot fulfil.
Yapay zekâ araçları (örn. ChatGPT, Gemini, Copilot) yazar olarak gösterilemez. Yazarlık hesap verebilirlik gerektirir; bu koşul yapay zekâ araçları tarafından karşılanamaz.
▸ Authors who use AI tools in the preparation of their manuscript must disclose this in the manuscript using the journal's AI Declaration template.
Makale hazırlığında yapay zekâ araçlarını kullanan yazarlar bunu derginin YZ Bildirim şablonunu kullanarak makalelerinde açıklamalıdır.
▸ AI may be used for language editing, grammar checking, or formatting support — but not for generating data, analytical results, or core findings.
Yapay zekâ dil düzenleme, gramer denetimi veya biçimlendirme desteği amacıyla kullanılabilir; ancak veri üretmek, analitik sonuçlar veya temel bulgular oluşturmak için kullanılamaz.
▸ The use of AI in the peer review process is prohibited without the explicit permission of the Editor-in-Chief.
Hakemlik sürecinde yapay zekâ kullanımı, Baş Editörün açık izni olmaksızın yasaktır.
▸ All AI-generated content must be verified by the authors who take full responsibility for the accuracy and integrity of the work.
Yapay zekâ tarafından üretilen tüm içerikler, çalışmanın doğruluğu ve bütünlüğünden tam sorumlu olan yazarlar tarafından doğrulanmalıdır.
12. Açık Erişim ve Uzun Vadeli Arşivleme / Open Access and Long-Term Archiving
ODÜSOBİAD is a fully open-access journal. All published content is freely available online without subscription or access fees, in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).
ODÜSOBİAD tam açık erişimli bir dergidir. Yayımlanan tüm içerik, Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) doğrultusunda abonelik veya erişim ücreti olmaksızın çevrimiçi olarak serbestçe erişilebilir.
▸ Article Processing Charge (APC): ODÜSOBİAD levies no article processing or submission charges. / Makale İşleme Ücreti: ODÜSOBİAD herhangi bir makale işleme veya gönderim ücreti almamaktadır.
▸ Published articles are permanently archived in DergiPark and indexed in national and international databases (TR Dizin, EBSCO, H.W. Wilson). / Yayımlanan makaleler DergiPark'ta kalıcı olarak arşivlenir ve ulusal ve uluslararası veri tabanlarında dizinlenir.
▸ The journal supports self-archiving: authors may deposit accepted manuscripts in institutional or subject repositories. / Dergi öz-arşivlemeyi destekler: yazarlar kabul edilmiş makalelerini kurumsal veya alan depolarına yükleyebilir.
13. Etik İhlal Bildirimi / Reporting Ethical Concerns
Yayımlanan veya değerlendirme aşamasındaki çalışmalarda etik ihlal veya usulsüzlük şüphesi taşıyan kişiler aşağıdaki adrese e-posta gönderebilir: Anyone with concerns about ethical violations or suspected misconduct in published or under-review work may contact: odudergi@gmail.com Tüm bildirimler gizlilik ilkesi çerçevesinde değerlendirilir. / All reports are treated confidentially and investigated in accordance with COPE guidelines. |
Referans Standartlar / Reference Standards
COPE. (2022). Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing. https://doi.org/10.24318/cope.2019.1.12
Elsevier / Scopus. (2023). Guidance on the Scopus Title Evaluation Requirements of Publication Ethics and Malpractice Statement.
COPE. (2019). Retraction Guidelines. https://publicationethics.org/retraction-guidelines
Elsevier. (2024). The use of generative AI and AI-assisted technologies in the review process.
YÖK. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi.
Ücret Politikası
Dergimizde yayımlanan makaleler için herhangi bir ücret alınmamaktadır.
Article submission / process operation is free of charge
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Dergi Sahibi
Bilimsel Yayın Koordinatörü
Baş Editör
Alan Editörleri
Mizanpaj Editörü
Yabancı Dil Editörleri
Son Okuyucu
Sekreterya
Bilginin ışığında aydınlanmak dileğiyle....
ODÜSOBİAD