Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar

Can Tankut Esmen

doi:10.17497/tuhed.1781659

TR EN

Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar

Öz

Bu çalışmada Macar tarihinin erken dönemlerinin, cumhuriyet dönemi ders kitaplarında nasıl ve hangi saiklerle ele alındığı incelenmektedir. Bu çözümleme gerçekleştirilirken, tarihin doğasına dair şu yaklaşım benimsenerek hareket edilmiştir: Tarihçi, tarihi anlatıyı kaleminin ucunda araçsallaştırarak, kendi niyetlerine hizmet eden işlevsel bir araca dönüştürmektedir. Çalışmada cumhuriyet döneminin tarih ders kitapları da bu anlayışın bir ürünü olarak ele alınmıştır. Söz konusu kitaplar, geçmişin bilgisinin yeni nesillere, inşa edilmiş/kurgulanmış bir imajlar bütünü halinde sunan bir söyleme dayanmaktalardır. Buna göre; tarih ders kitapları iktidarların siyasal ve toplumsal normlarını gençlerin zihnine kazıyan araçlar olarak tasnif edilmişlerdir. Devlet ve eğitim bürokrasisinin güdümünde hazırlanan tüm ders kitapları, hükümetlerin dünya görüşlerini tarih vasıta edilerek öğrencilere aktardığı bir mekanizma olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada ders kitaplarında erken Macar anlatılarının incelenmesi vasıtasıyla ulaşılan çıktıların; hem Türkiye’deki erken Macar tarih anlatısı ve imajı, hem de tarih ve eğitim anlayışlarındaki değişimleri ortaya koyması bakımından anlamlı sonuçlara ulaşması beklenmektedir. Makalede, Türk tarih ders kitapları, dört ana dönemde incelenmiştir. Bunlar; Türk tarih tezi dönemi, 40’lı yıllarda yaşanan hümanist dönemi, Türk-İslam sentezi dönemi ve ikinci tek parti dönemi olarak ifade edilebilir. Her döneme dair başlıca tarih ders kitapları tespit edilerek, bunlar içerisinde erken Macar tarihine yönelik, öğrenciye sunulan bilgi ve değerlendirmeler bu çalışmanın odağını oluşturmuştur. Çalışmada cumhuriyet dönemi boyunca, farklı evrelerde kendine has saiklerle kaleme alınan ders kitaplarında ortaya konan erken Macar imgesi ele alınmıştır. Bu yapılırken araştırmada betimsel tarama modelinden yararlanılmıştır. Lise seviyesinde okutulan tarih ders kitaplarından oluşturulan bir seçki incelenmiş, erken Macar tarihi ile ilgili kısımlar söylem analizine tabi tutularak çözümlenmiştir. Makalede, Macarların kökeni/Türklüğü üzerinde yapılan yorumları ortaya koyarken Hristiyanlaşmanın Türk-Macar milli kimliğini olumsuz bir değişime uğrattığı yönündeki görüşün Macar anlatısının temelini oluşturduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Macarlar, Türkiye, ders kitabı, tarih, eğitim

Etik Beyan

Makale, tüm etik ve telif hakkı kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmada bir denek grubu ile çalışılmamış, ankete dayalı veri toplama gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle çalışma için etik kurul onayı gerektirmemektedir.

The early Hungarians in republican period history textbooks

Öz

Abstract: This study examines how and with what motives the early periods of Hungarian history were covered in Republican-era textbooks. The study also considers history textbooks from the Republican period as a product of this understanding. These books are based on a discourse that presents knowledge of the past to new generations as a constructed/fabricated set of images. Accordingly, history textbooks are classified as tools that inscribe the political and social norms of governments in the minds of young people. All textbooks prepared under the guidance of the state and education bureaucracy are defined as a mechanism through which governments convey their worldviews to students through history. The findings obtained through the examination of early Hungarian narratives in the textbooks in this study are expected to yield significant results in terms of revealing both the narrative and image of early Hungarian history in Türkiye This article examines Turkish history textbooks in four main periods. These can be described as the period of the Turkish historical thesis, the humanist period of the 1940s, the period of the Turkish-Islamic synthesis, and the second single-party period. By identifying comprehensive history textbooks from each period, the information and assessments presented to students regarding early Hungarian aspects within these textbooks formed the focus of this study. The study examines the image of early Hungarians as presented in textbooks written in different contexts and with unique wording throughout the Republican era. A thorough survey model was utilized in this research. A selection of history textbooks used at the high school level was examined, and the sections related to early Hungarian history were analyzed using narrative analysis. The article reveals that while explanations regarding the origins of Hungarians emerge, the portrayal of Christianization as a negative change in the Turkish-Hungarian national identity shaped the formation of the Hungarian narrative.

Anahtar Kelimeler

Hungarians, textbooks, history, Türkiye, education

Etik Beyan

The article has been prepared in accordance with all ethical and copyright regulations. The study did not involve a group of human subjects, nor was data collected via surveys. Ethics committee approval is not required for this study.

Kaynakça

Ardıç, M., Bağcı Ö., & Yaniç, S. (2024). Tarih 9. sınıf [History 9th grade]. Devlet Kitapları.
Akıncı, A. (2013). Türk İslam sentezinde tarih ve kimlik [History and identity in the Turkish-Islamic synthesis]. Ekin.
Akşit, N. (1974). Tarih Lise II [History High School Year 2]. Remzi Kitapevi.
Alaca, E. (2025). Bir askeri darbe ile gelen ders: millî tarih [A lesson learned from a military coup: national history]. International Journal of New Approaches in Social Studies. 9(2), ss. 173-187. https://doi.org/10.38015/sbyy.1793045
Ali Reşat. (2024). Tarih-i umumi, birinci cilt (S. Çatar, Akt.) [General history, volume I]. İUC Üniversitesi.
Balcı, E. (2021). Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde Türkiye’de eğitim politikaları [Education policies in Türkiye during the Justice and Development Party's term in power]. İnsan ve İnsan, 8(27), ss. 117-137. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.819185
Carr, E. H. (1980). Tarih nedir (M. G. Göktürk, Çev.) [What is history]. Birikim.
Collingwood, R. G. (2013). Tarih tasarımı (K. Dinçer, Çev) [The idea of history]. Doğu Batı.
Çağlar, A., & Uluçakar, M. (2017). Günümüz Türkçülüğünün İslam’la imtihanı: Türk-İslam sentezi ve Aydınlar Ocağı [The test of contemporary Turkism with Islam: The Turkish-Islamic synthesis and the Aydınlar Ocağı]. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 26, ss. 119-139. https://doi.org/10.33458/uidergisi.513504
Çağlayan, T. (2014). Orta öğretim tarih 9. sınıf [Secondary education history – 9th grade]. Devlet Kitapları.

Çetin, N., Kutluay, M., & Avlar, M. (2000). Liseler için genel Türk tarihi [General history of the Turks for high schools]. Devlet Kitapları Milli Eğitim Basımevi.
Çolak, M. (2010). Atatürk, Macarlar ve Türk tarih tezi [Atatürk, the Hungarians, and the Turkish history thesis]. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 27, ss. 373-402. https://izlik.org/JA47CB48AE
Deliorman, A. (1998). Genel Türk tarihi 1 [General Turkish history 1]. Bayrak Basım Yayım.
Deliorman, A. (1994). Tarih I. [History I] Bayrak Basım Yayım. Ersanlı, B. (2013). İktidar ve tarih [Power and history]. İletişim.
Eyice, S. (1968). Atatürk'ün büyük bir tarih yazdırma teşebbüsü: Türk tarihinin ana hatları [Atatürk's major initiative to have history written: The Main Outlines of Turkish History]. Belleten, (32)128, ss. 509-526.
Esmen, C. T. (2019). Tek parti dönemi tarihçiliğinde Avrupa Hunları [The European Huns in the historiography of the Single-Party era]. Berikan.
Esmen, C. T. (2021). Tarihyazımında ideoloji ve pratikleri [Ideology and practices in historiography]. Yeni İnsan.
Ferro, M. (2003). The use and abuse of history. Routledge.
Gedikli, O. (2015). Macaristan’da Türk izleri 1 [Turkish traces in Hungary 1]. Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi. 58(344), ss. 27-33.
Golden, P. (1992). An introduction to the history of the Turkic peoples. Otto Harrassowitz.
Hacısalihoğlu, F. (2015). Anadolucu tarihyazımı [Anatolianist historiography]. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, (8)40, ss. 253-266.
Iggers, G. (2004). 20. yüzyılda tarihyazımı. Tarihin kötüye kullanımı (N. Elhüseyni, Çev.) [Historiography in the 20th century]. Tarih Vakfı.
Kafesoğlu, İ. (2011). Türk milli kültürü [Turkish national culture]. Ötüken.
Kafesoğlu, İ. (2014). Türk İslam sentezi [Turkic-Islamic synthesis]. Ötüken.
Kafesoğlu, İ., & Deliorman, A. (1976). Tarih lise I [High School History I]. Devlet Kitapları.
Kara, K. (1997). Genel Türk tarihi I [General Turkish History I]. Önde.
Karatay, O. (2016). Macarlar. Doğu Avrupa Türk Tarihi (O. Karatay & S. Acar, Ed.) [Hungarians]. Kitabevi, ss. 409-448.
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analiz yöntemi olarak doküman analizi [Document analysis as a qualitative data analysis method]. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, ss. 170-189. https://izlik.org/JA54BW95FL
Kopraman, K. Y., Yediyıldız, B., Ercan, Y., Ergenç, Ö., Genç, R., İzgi, Ö., & Önsoy, R. (2001). Tarih lise 1 [History high school 1]. Devlet Kitapları Milli Eğitim Basımevi.
Köksal, H. (2019). Sunuş. Tarih ders kitaplarında imajlar (A. Şimşek, Ed.) [Presentation]. Pegem Akademi, ss. iii-x.
Köprülü, F. (2005). Türkiye tarihi (H. Palabıyık, Haz.) [History of Türkiye]. Akçağ.
Köstüklü, N. (2018). Türk tarih ders kitaplarında Macaristan ve Macar halkının temsili [Representation of Hungary and the Hungarian people in Turkish history textbooks]. Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, (13)25, ss. 19-29.
Mansel, A. M., Baysun, C., & Karal, E. Z. (1942). Orta çağ tarihi [Medieval history]. Milli Eğitim Basımevi.
Ministary of National Education, Tarih dersi orta öğretim programı [Secondary education history curriculum]. (2024).
Oral, M. (2015). Türk ulusunun inşası ortak tarih söylemi [The construction of the Turkish nation: a shared historical narrative]. Yeni İnsan.
Öztaş, S. (2019). Tarih ders kitaplarında Orta Avrupa imajı: Macaristan, Avusturya ve Polonya [The image of Central Europe in history textbooks: Hungary, Austria, and Poland]. Tarih ders kitaplarında imajlar (Ahmet Şimşek, Ed.). Pegem Akademi, ss. 193-210.
Pamuk, A. (2019). Tarih ve kimlik, kimliğin inşasında tarihin kullanımı [History and identity, the use of history in the construction of identity]. Yeni İnsan.
Paul, H. (2019). Tarih teorisi (B. Helvacıoğlu, Çev.) [Theory of history]. Yeni İnsan.
Sümer, Faruk, Turhal, Yüksel. (1991). Tarih lise 1 [History high school 1]. Ders Kitapları.
Şimşek, A. (2011). Milli tarihin inşası [The construction of national history ]. Tarihçi.
Şimşek, A. Giriş. [Introduction]. Tarih ders kitaplarında imajlar (A. Şimşek, Ed.) Pegem Akademi, ss. 1-11.
Turkish Historical Research Society. (1933). Tarih II, orta zamanlar [History II, the middle ages]. Devlet Matbaası.
Turan, R. (2019). Türkiye’de cumhuriyet dönemi tarih öğretim sisteminin dönemlendirilmesi üzerine bir değerlendirme [An evaluation of the periodization of the history teaching system in Türkiye during the Republican era]. 24 Kasım Başöğretmen uluslararası eğitim ve yenilikçi bilimler sempozyumu (F. Mustafayev, Ed.), ss. 262-641.
Turan, R., & Ergezer, N. (1995). Genel Türk tarihi 1 [General Turkish history 1]. Ocak.
Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi [Descriptive content analysis in the social sciences]. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, ss. 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
Yeşilbursa, B. K. (2007). Orta Doğu’da soğuk savaş ve emperyalizm [Cold War and imperialism in the Middle East]. IQ Kültür Sanat Yayınları.
Yıldırım, T. (2014). Meşrutiyet’ten günümüze tarih ders kitaplarında Türk kimliğinin inşası [The construction of Turkish identity in history textbooks from the Constitutional Era to the present]. [Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Yıldırım, T. (2016). Tarih ders kitaplarında kimlik söylemi [Identity discourse in history textbooks]. Yeni İnsan.
Yıldırım, T., & Fatih, Y. (2023). Tarih öğretimini çarpıtmanın meşru gerekçeleri olabilir mi? [Can there be legitimate grounds for distorting the teaching of history?]. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi. 24(1), ss. 210-255. https://doi.org/10.29299/kefad.1123940
Yurttaş Özcan, F. (2014). 27 Mayıs sonrası milliyetçi muhafazakâr aydınların örgütlenme çabaları ve siyasi gelişmeler üzerinde etkileri: Aydınlar Ocağı [The organizational efforts of nationalist-conservative intellectuals after May 27 and their impact on political developments: Aydınlar Ocağı] Muhafazakâr Düşünce, 40, ss. 107-134. https://izlik.org/JA95ZF64NK
Yüksel, E, Kapar, M. A., Ardıç, M., Bağcı, Ö., Bildik F., Şahin, K., Şafak, L., & Yıldız, S. (2023). Tarih 9 [History 9]. Devlet Kitapları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Programları ve Öğretim (Diğer), Tarihyazımı, Tarihçilik Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Can Tankut Esmen ^*
0000-0002-1884-1276
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

8 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2025

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17497/tuhed.1781659

IZ

https://izlik.org/JA58PA86AW

APA

Esmen, C. T. (2026). Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. Turkish History Education Journal, 1, 237-255. https://doi.org/10.17497/tuhed.1781659

AMA

1.Esmen CT. Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. TUHED. 2026;(1):237-255. doi:10.17497/tuhed.1781659

Chicago

Esmen, Can Tankut. 2026. “Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar”. Turkish History Education Journal, sy 1: 237-55. https://doi.org/10.17497/tuhed.1781659.

EndNote

Esmen CT (01 Ağustos 2026) Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. Turkish History Education Journal 1 237–255.

IEEE

[1]C. T. Esmen, “Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar”, TUHED, sy 1, ss. 237–255, Ağu. 2026, doi: 10.17497/tuhed.1781659.

ISNAD

Esmen, Can Tankut. “Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar”. Turkish History Education Journal. 1 (01 Ağustos 2026): 237-255. https://doi.org/10.17497/tuhed.1781659.

JAMA

1.Esmen CT. Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. TUHED. 2026;:237–255.

MLA

Esmen, Can Tankut. “Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar”. Turkish History Education Journal, sy 1, Ağustos 2026, ss. 237-55, doi:10.17497/tuhed.1781659.

Vancouver

1.Can Tankut Esmen. Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar. TUHED. 01 Ağustos 2026;(1):237-55. doi:10.17497/tuhed.1781659

Amaç ve Kapsam

Turkish History Education Journal (TUHED), araştırma, inceleme makaleleri yayınlar. Bu suretle tarih eğitimini her seviyede geliştirmeyi amaçlar. Uluslararası, akademik, hakemli, kar amacı gütmeyen, ücretsiz erişim sunan, çevrimiçi dergidir.

TUHED’in hedef kitlesini; akademisyenler, araştırmacılar, lisansüstü öğrenciler ve öğretmenler oluşturur.

TUHED, tek bir yaklaşıma, disipline, metodolojiye ya da paradigmaya kendini adamaz. Hem yerel hem de uluslararası düzeyde, tarihin etkili öğretimini geliştirmeyi hedefler. TUHED, özellikle sosyal bilimler başta olmak üzere birçok disiplinin tarih öğretimini geliştirmedeki önemini idrak eden farklı disiplinlerden araştırmacı ve yazarları dergiye katkıda bulunmaya davet eder.

Dergimiz tarih eğitimi, eğitim tarihi ve tarihçilik konularında nitel ve nicel ampirik araştırmaları, teorik ve kavramsal analizleri kabul eder.

Derginin Konu Kapsamı:
1. Tarih öğretim yöntemleri, öğretim materyali, öğretim programı ve ders kitabı incelemeleri, ölçme ve değerlendirme tekniklerini kapsayan araştırmalar,
2. Yerel ve uluslararası ölçekte tarih eğitiminin tarihini değerlendiren çalışmalar,
3. Tarihçilik, tarih metodolojisi ve tarihyazım alanındaki problemlere odaklı tartışmalara, önde gelen tarihçilerin çalışmalarını içeren analizler,
4. Dünya ve Türk eğitim tarihiyle ilgili araştırma ve derleme makaleleri,
5. Tarih öğretimi, eğitim tarihi ve tarihyazımı ile ilgili kitaplar, ders kitapları ve dergi makaleleri üzerine eleştirel kritik çalışmaları.

Konu Kategorisi:
Scopus Konu Alanları: Sosyal ve Beşeri Bilimler/ Eğitim (Kod: 3304)
WoS Konu Alanları: Sosyal Bilimler / Eğitim ve Eğitim Araştırmaları
Library of Congress Sınıflandırması: L7-991 Eğitim (Genel), ve LA5-25 Eğitim Tarihi (Genel)

Makale başvuruları için son tarih:

TUHED, Sürekli Yayın Sistemi (CPS) uygulamaktadır. Bu kapsamda sisteme yüklenen aday makaleler sabit bir başvuru ve yayın tarihi olmaksızın kör hakem değerlendirmesi ve editoryal süreçleri başarıyla tamamlayınca yayınlanır. Bu sistem kapsamında, Yayın Kurulu yıllık yayın kotasını belirler. Bu kota dolduğunda, dergi yeni makale gönderimlerini geçici olarak askıya alır. Gönderimlerin yeniden açılmasına ilişkin bilgiler daha sonra derginin web sitesinde duyurulur. Aynı yazar veya yazarlar bir yayın yılında (cilt) en fazla bir yayın için başvurabilir. Aynı yıl içinde birden fazla yayın için başvuran yazar(lar)ın çalışmaları bir sonraki yayın yılında (cilt) yayınlanmak üzere değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler:

Tarih Eğitimi, Tarih Öğretimi, Tarih Didaktiği, Eğitim Tarihi, Tarih Eğitiminin Tarihi, Tarihçilik

Yayın Dili
Dergimizin birincil dili İngilizce, ikincil dili ise Türkçe'dir (yazarların talebine göre bu çalışmalar iki dilde İngilizce ve Türkçe olarak yayınlanır).

Tüm çalışmalarda yazar isimleri hariç tüm bölümler (Makale başlığı, Yazarların kurum bilgisi ve e-posta adresleri, Özet, Anahtar Kelimeler, Tam Metin ve Kaynakça) İngilizce ve Türkçe olarak yer alır.

Yazım Kuralları

TUHED, Türkçe veya İngilizce olarak yazılmış tarih öğretimi ve tarih öğretiminin tarihine katkıda bulunacak tüm bilimsel çalışmaları davet etmektedir.

Makale başvuruları için son tarih:

TUHED, Sürekli Yayın Sistemi (CPS) uygulamaktadır. Bu kapsamda sisteme yüklenen aday makaleler sabit bir başvuru ve yayın tarihi olmaksızın kör hakem değerlendirmesi ve editoryal süreçleri başarıyla tamamlayınca yayınlanır. Bu sistem kapsamında, Yayın Kurulu yıllık yayın kotasını belirler. Bu kota dolduğunda, dergi yeni makale gönderimlerini geçici olarak askıya alır. Gönderimlerin yeniden açılmasına ilişkin bilgiler daha sonra derginin web sitesinde duyurulur.

Sürekli Yayın Sistemi (CPS)

Sürekli Yayın Sistemi (CPS) kapsamında, kabul edilen makaleler, inceleme ve düzenleme süreçleri tamamlandıktan hemen sonra, planlanan sayı yayın tarihini beklemeye gerek kalmaksızın çevrimiçi olarak erişime açılacaktır. Bir makalenin yayın tarihi, dergi sayısının yayınlandığı tarih yerine, çevrimiçi olarak erişilebilir hale geldiği tarih olarak kabul edilecektir. Bu yayın tarihi makalenin ilk sayfasında ve derginin web sitesinde yer alacaktır. Ayrıca, her makaleye elektronik tanımlayıcı işlevi gören bir DOI numarası atanmaya devam edilecektir.

Başvuru için gerekli dosyalar:

1- 📝 Yayın Kalıbı-2027.docx
2- 📝 Etik Beyan Formu.docx
3- 📝 TUHED Yazım Kuralları.docx

Başvuru öncesinde makalenizi TUHED Yayın Kalıbı uyarınca düzenleyiniz. TUHED, alıntı ve referans kılavuzu olarak Amerikan Psikoloji Derneği Yayın Kılavuzunu (7. baskı) kullanmaktadır. Daha fazla bilgi için lütfen TUHED yazım kurallarına ve Amerikan Psikoloji Derneği Yayın Kılavuzuna (APA, 7. baskı) başvurunuz (Link).

Gönderi Kontrol Listesi:

Gönderim öncesinde çalışmanızın aşağıdaki tüm maddelere uygunluğunu kontrol ediniz.

· Çalışma daha önce başka bir dergide yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.

· Çalışma orijinaldir ve belirtilen yazar(lar) tarafından yazılmıştır.

· İnsan katılımcılarla yürütülen çalışmalar için Etik Kurul Onayı alınmıştır.

· Çalışma Türkçe veya İngilizce dilinde yazılmıştır.

· Çalışma TUHED Yayın Kalıbına göre düzenlenmiştir.

· Çalışma dil ve yazım kuralları açısından kontrol edilmiştir

· Yazar gizliliğini temin amacıyla ilk başvuru dosyasında yazarların isim ve kurum bilgilerine yer verilmemiştir.

· Çalışma asgari 250, azami 300 kelime özet ve 5-7 anahtar kelime içermektedir.

· Çalışma (özet ve kaynakça dahil) toplam 8.000 kelimeyi geçmemektedir.

· Makalenin tüm yazarları için ORCID ve ROR ID numarası girilmiştir.

Daha detaylı kontrol için mizanpaj editörlerimiz tarafından kullanılan 📄 Mizanpaj Kontrol Formu.pdf dosyasını inceleyebilirsiniz.

Sisteme yüklenecek belgeler:

İlk gönderim sırasında aşağıdaki dosyalar sisteme yüklenmelidir:

1. Tam Metin Makale: En fazla 8000 kelimeden oluşan, TUHED Makale Şablonuna göre biçimlendirilmiş, kişisel bilgiler (isim, email, kurum bilgis vb) içermeyen Türkçe veya İngilizce makale dosyası. (Türkçe başvurularda TUHED şablonunda yer alan İngilizce bölüm ilk aşamada boş bırakılmalıdır).
2. Etik Beyan Formu: Lütfen yukarıdaki formu indirin, uygun şekilde ve eksiksiz olarak doldurup sisteme yükleyin.

3. (İnsan Araştırmaları için) Etik Kurul Onayı: Çalışma insan katılımcıları içeriyorsa, yazarların ilk gönderim sırasında ilgili etik kuruldan alınan onay belgesini sunmaları gerekmektedir. Lütfen resmi onay belgesini ilk başvuru esnasında sisteme yükleyiniz.

Hakem değerlendirme sürecinden sonra yayınlanmak üzere kabul edilen makaleler için, aşağıdaki dosyalar sisteme yüklenmelidir:

1. Tam metin makale: TUHED Makale Şablonuna göre biçimlendirilmiş, yazar bilgileri (yazar ve kurum isimleri, e-posta, ORCID, ROR Kimliği) ve gerekli beyanlar (Etik Beyanı, Yazar Katkıları, Fon Beyanı, Çıkar Çatışması Beyanı, Yapay Zeka (AI) Kullanımı Beyanı vb) girilmiş tam metin makale (süreci Türkçe olarak yürütülen çalışmalarda bu aşamada makaleye İngilizce tam metin eklenmelidir).

Yayın kritiği ve röportaj çalışmaları için yönerge:

Yayın kritiği ve röportaj çalışmalarınız yine şekil ve format açısından yayın kalıbına uymalı ancak bölümler ve bölüm başlıkları yazarlar tarafından içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.

Çeviri çalışmaları için yönerge:
Bu bölüm Tarih eğitimi/öğretimi, tarihyazımı, tarihçilik alanlarında Eski Türkçe veya diğer dillerde yayınlanmış önemli çalışmaları Türk okuyucularla paylaşmak amacı güder. Çeviri çalışmalarınızı şekil ve format açısından yayın kalıbına uymalı ancak bölümler ve bölüm başlıkları yazarlar tarafından içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.

Çeviri Makale Başvurusunda Dikkat Edilecek Hususlar:
1. Eserin telif haklarını elinde bulunduran kişi veya kurumdan çeviri ve yeniden yayın iznini almak. Şayet eser telif hakkına haiz ise başvuru esnasında gerekli izin yazısını Etik Beyan Formuna eklemek suretiyle göndermek.
2. Makalenin tamamını (herhangi bir bölüm veya paragraf atlamadan) Türkçeye çevirmek.
3. Çeviride ana metine hiçbir ekleme yapmamak, gerekli görülen açıklama ve değerlendirmeleri (ç.n.) şeklinde dipnot bölümünde yapmak.
4. Eserin orjinal halini çeviri metninin sonuna, resim formatında eklemek.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Bilimsel dergilerin yayın sürecine dahil olan tüm paydaşların (yazarlar, okuyucular, araştırmacılar, yayıncılar, hakemler ve editörler) etik standartlara uyması çok önemlidir. Turkish History Education Journal (TUHED), araştırma ve yayın etiğiyle ilgili hem ulusal hem de uluslararası yönergelere sıkı bir şekilde bağlıdır. Dergimiz yayın sürecinde, Basın Kanunu,¹ Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu,² Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi³ ve Türkiye Editörler Çalıştayı kararlarına⁴uymaktadır. Ayrıca, TUHED, Yayın Etiği Komitesi (COPE),⁵ Açık Erişim Dergileri Dizini (DOAJ)⁶ ve Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI)⁷ tarafından belirlenen Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini benimsemiştir.

Yayın etiği ve yayın suistimali beyanı esas olarak COPE'un Temel Uygulamalarına dayanmaktadır. Buna göre, TUHED dergisi, insan denekler ve hayvanlar kullanılarak yapılan etik araştırma uygulamaları, yayın onayı, gizli verilerin işlenmesi ve etik iş ve pazarlama uygulamalarını ele alan etik gözetim politikalarını uygular. Dergi, dikkatine sunulan tüm suiistimal iddialarını ele almak için açık bir sürece sahiptir. Suiistimal iddialarını, yayın öncesinde ve sonrasında ciddiyetle ele alır.

Dergi Uygulamaları

Yazarlık ve Katkıda Bulunma: TUHED, yazarlık ve katkıda bulunma gereklilikleri hakkında net politikalara sahiptir. Bu politika kapsamında, çok yazarlı çalışmaların yazarlarının, makalenin sonunda bir katkı beyanı eklemesi gerekmektedir. Bu politikalar, çalışmaya kimin ve hangi sıfatla katkıda bulunduğu konusunda şeffaflık sağlar ve olası anlaşmazlıkların yönetilmesi için süreçler içerir.
Yıllık Yayın Sınırı: Aynı yazar veya yazarlar bir yayın yılında (cilt) en fazla bir yayın için başvurabilir. Aynı yıl içinde birden fazla yayın için başvuran yazar(lar)ın çalışmaları bir sonraki yayın yılında (cilt) yayınlanmak üzere değerlendirilir.
Çıkar Çatışması: Derginin çıkar çatışmalarıyla ilgili net tanımları vardır. Yayın öncesinde veya sonrasında belirlenen yazarlar, hakemler, editörler ve yayıncılar için çıkar çatışmalarını ele almak için süreçlere sahiptir.
Editör ve Yayın Kurulu Üyelerinden Gelen Başvuruların Değerlendirilmesi: Editörler, yayın kurulu üyeleri ve dergi personeli dergiye makale gönderebilir; ancak kendi çalışmalarına ilişkin hiçbir editoryal veya hakemlik sürecine katılamazlar. Bu tür başvurular, tarafsızlığı sağlamak amacıyla bağımsız bir editör tarafından yürütülür ve nihai karar bu editör tarafından verilir. Süreç, derginin çıkar çatışması politikası çerçevesinde yürütülür.
Şikayet ve İtiraz Hakkı: TUHED, dergiye, yayıncısına, çalışanlarına veya yayın kuruluna yönelik şikayetleri ele almak için açıkça tanımlanmış bir sürece sahiptir.
Veri Kullanılabilirliği ve Tekrarlanabilirlik: TUHED, COPE tarafından belirlenen veri kullanılabilirliği ve tekrarlanabilirlik ilkelerini desteklemektedir. Sonuç olarak, yazarlardan, araştırmalarının tekrarlanabilirliğini kolaylaştırmak için doğru ve kapsamlı veri, yöntem ve materyalleri sunmaları istenir. Yazarları, etik ve yasal standartlara bağlı kalarak verilerini mümkün olduğunca açık bir şekilde erişilebilir kılmaya teşvik eder.
Yapay Zeka Politikası: Yazarlar belli şartlar altında yapay zeka araçlarından faydalanabilirler. Bu konuda detaylı bilgi için "Üretken Yapay Zeka Kullanım Politikası" sayfamızı ziyaret ediniz.
Fikri Mülkiyet: TUHED, telif hakkı ve yayın lisansları da dahil olmak üzere fikri mülkiyetle ilgili tüm politikaları açıkça belirtir. Yayıncılıkla ilişkili tüm maliyetler yazarlar ve okuyucular için açıktır.
Hakem Değerlendirmesi: Derginin hakem değerlendirme süreci şeffaf bir şekilde tanımlanmakta ve yönetilmektedir. Dergimiz ekibe yeni katılan editörler ve hakemler için eğitim sağlar.
Yayın Sonrası Kritik ve Düzeltmeler: TUHED, sitesinde, editöre yazılan mektuplar aracılığıyla yayın sonrası kritiğe zin verir. Yayın sonrası makalelerin düzeltilmesi, revize edilmesi veya geri çekilmesi için gerekli mekanizmalara sahiptir.⁵

Dergi Bilgileri ve İş Uygulamaları

Sahiplik ve Yönetim: TUHED'in web sitesi, derginin sahipliği ve yönetimi hakkındaki bilgileri açıkça belirtir.
Yayın Ücretleri: TUHED, yazarlardan yayın öncesinde veya sonrasında herhangi bir ücret talep etmez. Bu durum, derginin web sitesindeki "Ücret Politikası" sayfasında açıkça belirtilmiştir.
Diğer Gelir Kaynakları: TUHED'in herhangi bir abonelik, sponsorluk veya reklam modeli şeklinde ilave bir gelir kaynağı yoktur ve bu durum derginin web sitesinde açıkça belirtilmiştir.
Erişim: TUHED, tüm kullanıcılar için üyelik gerektirmeden içeriğine tam ve sınırsız açık erişim sağlar. Bu durum, derginin web sitesindeki Açık Erişim Politikası sayfasında açıkça belirtilmiştir.
Lisanslama ve Telif Hakkı: Dergi, yayınlanan içerik için telif hakkı koşullarını web sitesinde ve yayınlanan tüm makalelerde açıkça belirtir.
Web Sitesi: TUHED, HTTPS kullanan güvenli ve iyi desteklenen bir web sitesi bulundurmaktadır. Web sitesi, yanıltıcı bilgiler içermez veya başka bir derginin sitesini, tasarımını veya logosunu kopyalamaz. Derginin amaçlarını, kapsamını, hedef kitlesini ve dikkate aldığı makale türlerini açıkça sergiler.⁵

Paydaşların Etik Sorumlulukları

a) Editörlerin Sorumlulukları

Editörler kurulu, sunulan makalelerden hangilerinin dergide yayınlanacağına karar verme sorumluluğunu taşır. Editörler kurulu bu kararı hakemlerden ve sorumlu alan editöründen gelen olumlu geri bildirimleri değerlendirerek alır. Yayınlanmaya uygun görülen makalelerin yayınlanma zamanını belirleme yine editörler kurulunun sorumluluğundadır.
Şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlamak için, yayın kurulu üyelerinin, yazarlarla veya diğer üyelerle iletişim kurarken yalnızca dergi tarafından sağlanan formları ve iletişim araçlarını kullanmaları gerekmektedir.
Yayın kurulu üyeleri, makaleleri yazarların cinsiyeti, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, siyasi felsefesi veya çalıştığı kuruma bakılmaksızın değerlendirecektir. Karar, makalenin önemine, özgünlüğüne ve netliğine, çalışmanın geçerliliğine ve derginin kapsamına uygunluğuna dayanacaktır. Şeffaflık ilkesi uyarınca bu süreçte standart formlar kullanılır.
Editör ve yayın kurulu üyeleri, sunulan bir makale hakkında ilgili yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editöryal danışmanlar ve yayıncı dışında hiç kimseye bilgi ifşa etmemelidir.
Sunulan bir makalede ifşa edilen yayınlanmamış materyaller, yazarın açık yazılı izni olmadan editör veya yayın kurulu üyeleri tarafından kendi araştırma amaçları için kullanılmayacaktır.⁵

b) Hakemlerin Sorumlulukları

Hakem değerlendirme süreci, editör ve yayın kurulunun editöryal konularda karar vermesine yardımcı olur ve ayrıca yazarın makalenin kalitesini artırmasına da yardımcı olabilir.
Değerlendirme için seçilen herhangi bir hakem, bir makalede sunulan araştırmayı değerlendirmek için yetersiz olduğunu düşünüyorsa veya zamanında bir değerlendirmenin mümkün olmadığını fark ederse, editöre bilgi vermeli ve değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Değerlendirme için sunulan tüm makaleler gizli belgeler olarak kabul edilmelidir. Editör tarafından izin verilmedikçe başkalarıyla paylaşılmamalı veya tartışılmamalıdır.
Değerlendirmeler tarafsız bir şekilde yapılmalıdır. Yazara yönelik kişisel saldırılar kabul edilemez. Hakemler, görüşlerini uygun argümanlarla destekleyerek açıkça ifade etmelidir.
Hakemler, makalede bahsedilen ilgili yayınlanmış çalışmaların kaynakça listesine dahil edilmediği durumları tespit etmelidir. Diğer kaynaklardan türetilen gözlemlerin veya argümanların uygun şekilde atıfta bulunulup bulunmadığını belirtmelidirler.
Hakemler, inceleme altındaki makale ile bildikleri diğer yayınlanmış çalışmalar arasında önemli benzerlikler veya çakışmalar varsa editörü bilgilendirecektir. Hakem değerlendirme süreci aracılığıyla elde edilen gizli bilgiler veya fikirler gizli kalmalı ve kişisel kazanç için kullanılmamalıdır.
Hakemler, makalelerle bağlantılı herhangi bir yazar, şirket veya kurumla rekabetçi, işbirlikçi veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmaları olduğunda makaleleri değerlendirmekten kaçınmalıdır.
Makaleler ve/veya yazarlarla ilgili gizli bilgileri korumak için, hakemler bu tür bilgileri yapay zeka (AI) araçlarına yüklemekten kaçınmalı ve inceleme süreci sırasında yapay zeka araçlarından yardım almamalıdır.⁵

c) Yazarların Sorumlulukları

Yazar(lar) çalışmalarının TUHED’in kapsamı ile uygun ve özgün olduğundan emin olmakla yükümlüdürler. Bu kapsamda aşağda listelenen uygulamalar etik ihlali olarak kabul edilmektedir:
- İntihal,
- Çoğaltma (duplikasyon),
- Hayalet veya hediye yazarlık,
- Fabrikasyon,
- Dilimleme,
- Telif hakı ihlali,
- Çıkar çatışmasının gizlenmesi,
- Tamamen yapay zeka tarafından üretilen veya yapay zeka kullanımının açıkça belirtilmediği çalışmalar.
Çalışmada faydalanılan tüm eser ve şahıslara uygun şekilde atıf yapılmalıdır. Telif hakkı ihlali durumunda sorumluluk yazar(lar)a aittir.
Üçüncü şahıslara ait ve telif hakkıyla korunan veri toplama aracı veya görseller için telif hakkı sabinin yazılı onayını almak yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Yaza(lar) çalışmaya ait orijinal verileri 5 yıl süre ile saklamak ve talep edildiğinde sunmakla yükümlüdür.
Genel olarak, temelde aynı çalışmayı ele alan araştırma makaleleri birden fazla dergide yayınlanmamalıdır. Aynı makaleyi birden fazla dergiye göndermek etik olmayan bir yayıncılık davranışı olarak kabul edilir ve yasaktır. Başka bir yerde telif hakkı ile yayınlanmış veya şu anda yayın sürecinde olan makaleler gönderilemez. Ayrıca, TUHED tarafından incelenmekte olan makaleler, bu inceleme süreci tamamlanana kadar başka dergilere gönderilmemelidir.
Yazarlık, rapor edilen çalışmanın tasarlanmasına, dizayn edilmesine, yürütülmesine veya yorumlanmasına önemli katkılarda bulunanlarla sınırlı olmalıdır. Önemli katkılarda bulunan herkesin ortak yazar olarak listelenmesi gerekir.
Çok yazarlı çalışmaların yazarlarının, makalenin sonunda bir katkı beyanı eklemesi gerekmektedir. Çok yazarlı çalışmaların yazarlarının bir sorumlu yazar belirlemesi gerekmektedir. Sorumlu yazar, makale sürecini takip etmekten ve dergi ile diğer yazarlar arasındaki iletişimi kolaylaştırmaktan sorumludur. Sorumlu yazar, katkıda bulunan tüm ortak yazarların ve hiçbir ilgisiz kişinin yazar listesine dahil edilmediğinden emin olur.
Sorumlu yazar ayrıca, tüm ortak yazarların makalenin son versiyonunu onayladığını ve yayın için sunulmasını kabul ettiğini doğrulayacaktır.
Yazarlar, çalışma için aldıkları herhangi bir mali desteği açıklayan bir beyan eklemelidir.
Yazarlar, makalelerinin sonuçlarını veya yorumunu etkilediği düşünülebilecek herhangi bir çıkar çatışmasını açıklayan bir beyan eklemelidir.
Yazarlar, bu makaledeki metinlerin, görsellerin, grafiklerin, tabloların oluşturulmasında, verilerin analizinde ve ilgili literatürün (kaynakların) belirlenmesinde üretken yapay zeka (AI) kullanımını açıklayan bir beyan eklemelidir.
Bir yazar, kendi yayınlanmış çalışmasında önemli bir hata veya yanlışlık keşfettiğinde, dergi editörünü veya yayıncıyı derhal bilgilendirmek ve makaleyi geri çekmek veya düzeltmek için editörle işbirliği yapmak yazarın yükümlülüğüdür.⁵

d) Yayıncının Sorumlulukları

Editörlerin ticari çıkarların müdahalesi olmadan bağımsız kararlar almalarını destekler.
Gerekli olduğunda editörlerle işbirliği yaparak makaleleri düzeltir veya geri çeker.
Kötü davranış, çıkar çatışması ve etik ihlallerin ele alınmasına yönelik açık politikalar uygular.
Yazarlık, akran değerlendirmesi ve editoryal süreçler için açık kılavuzlar oluşturur.
Finansman kaynaklarını, çıkar çatışmalarını ve bağlantıları açıklar.
Akran değerlendirmesi ve editoryal karar verme süreçlerinde en iyi uygulamaları teşvik eder.
Araştırma verilerinde tekrarlanabilirliği ve şeffaflığı teşvik eder.
Yayınlanan içeriğin uzun vadeli olarak korunmasını sağlar.
Sürdürülebilir arşivleme çözümleri aracılığıyla içeriğe sorunsuz erişim sağlar.⁵

Referanslar:

1. Basın Kanunu

2. Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu

3. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi

4. Türkiye Editörler Çalıştayı-4 Kararları

5. Committee on Publication Ethics (COPE), Core Practices

6. Directory of Open Access Journals (DOAJ), Principles of Transparency and best practice in scholarly publishing

7. Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI)

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

DUYURULAR:

Yeni Yayın Politikası:

TUHED 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren son yıllarda uluslararası akademik yayıncılıkta yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanılan Sürekli Yayın sistemini uygulamaya başlayacaktır.

Bu sistemde süreci tamamlanan ve yayın için kabul edilen makaleler sayı yayınlanma tarihini beklemeden yayınlanacaktır. Yayın tarihi olarak sayı yerine makalenin yayınlanma tarihi esas alınacaktır. Daha önce uyguladığımız Erken Görünüm yayın politikasından farklı olarak bu sistemde yayınlanan tüm makalelerde sayı, sayfa ve DOI bilgisine yer verilecektir.

Bu değişiklik mevcut makale inceleme ve kabul sürecini etkilemeyecektir.

Turkish History Education Journal's site and metadata are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License

Permissions beyond the scope of this license are available at COPYRIGHT

Cumhuriyet dönemi tarih ders kitaplarında erken Macarlar

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

The early Hungarians in republican period history textbooks

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Baş Editör

Yardımcı Editör

Editörler Kurulu

Alan Editörleri

İstatistik Editörü

Etik Editörü

Dijitalleşme Editörü

Mizanpaj Editörleri

İngilizce ve Türkçe Dil Editörleri

İndeks Editörü

Yayıncı ve Yazı İşleri Sorumlusu