Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme

Beyazıt Söylemez; Mehmet Narman

doi:10.17497/tuhed.1906608

TR EN

Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme

Öz

Yüzey araştırmaları, Eskiçağ tarihi ve arkeoloji alanlarında arkeolojik alanların belirlenmesi ve yerleşim dağılımlarının anlaşılması açısından önemli saha araştırmalarından biridir. Bu çalışmalar, bilimsel veri üretiminin yanı sıra lisansüstü öğrenciler için kuramsal bilginin saha deneyimiyle bütünleştiği önemli bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Bununla birlikte, eskiçağ tarihi alanında yüzey araştırmalarında öğrencilerin deneyimlerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, yüzey araştırmalarına katılan lisansüstü öğrencilerin saha deneyimlerini, süreçte elde ettikleri kazanımları, karşılaştıkları güçlükleri ve araştırmaların daha güvenli ve etkili yürütülmesine yönelik önerilerini incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında fenomenolojik desenle yürütülmüştür. Çalışma grubunu Türkiye’de Eskiçağ Tarihi alanında lisansüstü eğitim görmekte olan ve en az bir sezon yüzey araştırmasına katılmış 14 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, yüzey araştırmalarının öğrencilerin teorik bilgilerini saha pratiğiyle ilişkilendirmelerine katkı sağladığını, araştırma becerilerini geliştirdiğini ve akademik yönelimlerini güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte katılımcılar, saha çalışmalarında coğrafi ve iklimsel koşullar, fiziksel zorluklar, ekonomik yetersizlikler ile sağlık ve güvenlik riskleri gibi çeşitli güçlüklerle karşılaştıklarını; ayrıca sürecin daha güvenli ve etkili yürütülmesine yönelik çeşitli öneriler sunduklarını ifade etmişlerdir. Araştırma sonuçları, lisansüstü öğrencilerinin eğitiminde yüzey araştırmalarının yalnızca teknik bir süreç değil, aynı zamanda akademik gelişimlerinde de etkili olduğunu göstermesi açısında önemli olabilir. Bu bağlamda çalışmanın, öğrencilerin süreçte yaşadıkları deneyimlerin ve karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması ve araştırmacılara yol göstermesi açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

yüzey araştırması, lisansüstü eğitim, saha deneyimi, deneyimsel öğrenme, eskiçağ tarihi, deneyimsel öğrenme

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012417199

Etik Beyan

Bu araştırma için Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan Etik Kurul Onayı (Karar tarihi: 17/02/2025, Toplantı Sayısı: 03, Karar No: 20) alınmıştır

Teşekkür

Bu çalışmanın yürütülmesine sağladığı destekten dolayı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’na (TÜBİTAK) ve araştırmaya katılan öğrencilere teşekkür ederiz.

The experiences of postgraduate students participating in surface surveys within the context of ancient history: A qualitative assessment

Öz

Surface surveys are among the most important field-based research methods in Ancient History and Archaeology, as they facilitate the identification of archaeological sites and contribute to understanding settlement patterns. Beyond generating scientific data, they provide graduate students with valuable opportunities to integrate theoretical knowledge with practical field experience. However, research focusing on the experiences of graduate students participating in archaeological surface surveys within Ancient History remains limited. This study aims to examine the field experiences of graduate students who have participated in surface surveys, focusing on the knowledge and skills they acquired, the challenges they encountered, and their recommendations for improving the safety and effectiveness of survey research. The study employed qualitative phenomenological design. The study group consisted of fourteen graduate students in Türkiye pursuing postgraduate education in Ancient History who had participated in at least one season of archaeological surface survey research. Data were collected through semi-structured interviews and analysed using content analysis. The findings indicate that participation in surface surveys helps students connect theoretical knowledge with field practice, enhances research skills, and strengthens academic orientation. At the same time, participants reported various challenges, including geographical and climatic conditions, physical hardships, financial constraints, and health and safety risks. They also proposed several measures to improve the safety and effectiveness of fieldwork. The results suggest that surface surveys are not only a technical component of graduate education but also an important contributor to students’ academic and professional development. The study provides insights into the experiences and challenges encountered during the survey process and offers guidance for improving future field research practices.

Anahtar Kelimeler

ancient history, surface survey, postgraduate education, field experience, experiential learning

Destekleyen Kurum

TUBITAK

Proje Numarası

1919B012417199

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of the Faculty of Social and Human Sciences at Hatay Mustafa Kemal University (Decision Date: 17 February 2025; Meeting No: 03; Decision No: 20).

Teşekkür

We would like to thank the Turkish Scientific and Technological Research Council (TÜBİTAK) for its support in conducting this study, and the students who participated in the research.

Kaynakça

Ammerman, A. J. (1981). Surveys and archaeological research. Annual Review of Anthropology, 10, 63–88. https://doi.org/10.1146/annurev.an.10.100181.000431
Baltalı Tırpan, S. (2021). Yakın ama uzak: arkeolojik ‘alanlar’ve yöre halkları. Ed. I. Gürsu, Teorik Çerçevesi ve Güncel Uygulamaları ile Toplum Arkeolojisi, British Institute at Ankara, Londra, 49-54.
Banning, E. B. (2002). Archaeological survey. Kluwer Academic/Plenum Publishers.
Beex, W. (2015). Archaeological field survey and prospection: Interpretation and analysis. An introduction to the session. W. Börner & S. Uhlirz Eds.), Proceedings of the 19th International Conference on Cultural Heritage and New Technologies 2014 (CHNT 19). Vienna.
British Archaeological Jobs Resource. (BAJR). (2024). Basic health and safety advice for archaeological work. https://www.bajr.org
Brookes, S. (2008). Archaeology in the field: Enhancing the role of fieldwork training and teaching. Research in Archaeological Education, 1(1), ss. 31–45.
Chartered Institute for Archaeologists. (CIfA). (2023). Universal guidance for archaeological field evaluation. https://www.archaeologists.net
Clancy, K. B. H., Nelson, R. G., Rutherford, J. N., & Hinde, K. (2014). Survey of academic field experiences (SAFE): Trainees report harassment and assault. PLOS ONE, 9(7), e102172.
Colaizzi P. Psychological research as the phenomenologist views. In: Valle RS, King M, editors. Existential-phenomenological alternatives for psychology. New York: Oxford University Press; 1978. p. 48–71.
Colaninno-Meeks, J., & Chick, G. (2016). Can the field school be improved? Assessing learning outcomes and pedagogical practices in archaeological field schools. Journal of Archaeology & Education, 3(1), 1–15.

Crema, E. R. (2025). Statistical modelling in archaeology: Some recent trends and future perspectives. Journal of Archaeological Science, 180, 106295. https://doi.org/10.1016/j.jas.2024.106295
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE.
Danese, M., Masini, N., Biscione, M., & Lasaponara, R. (2014). Predictive modeling for preventive archaeology: Overview and case study. Open Geosciences, 6(1), 42–55.
Dewey, J. (1938). Experience and education. New York.
Dissard, L. (2019). Learning by doing: Archaeological excavations as communities of practice. Bulletin of the History of Archaeology, 29(1), Article 5. https://doi.org/10.5334/bha-601
Eifling, K. P., & Klehm, C. E. (2020). CAMPS: Combined Anthropology Medical Preparation Survey, 2018. Current Anthropology, 61(6), 798–807.
Emerson, M. C. (2021). Toward a safe archaeology field school: Insights into policies, procedures, and team-based learning. Advances in Archaeological Practice, 9(1), 66–73.
Everill, P. (2015). Pedagogy and practice: The provision and assessment of archaeological fieldwork training in UK higher education. Archaeology International, 18, 102–109. https://doi.org/10.5334/ai.1808
Fish, S. K., & Kowalewski, S. A. (1990). The archaeology of regions: A case for full-coverage survey. Smithsonian Institution Press.
Handley, F. (2015). Developing archaeological pedagogies in higher education: Addressing changes in the community of practice of archaeology. The Historic Environment: Policy & Practice, 6(2), 156–166. https://doi.org/10.1179/1756750515Z.00000000080
Hjørungdal, T., Cornell, P., Gillberg, Å., Gustafsson, A., Karlsson, H., & Nyqvist, R. (2008). Learning field Archaeology-Student Integrating Methods in Tertiary Education.
Kaimaris, D. (2024). Aerial remote sensing archaeology—A short review and applications. Land, 13(7), 997. https://doi.org/10.3390/land13070997
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Koparal, E. (2020). Arkeolojide yüzey araştırmaları: Yöntem, tarihçe ve uygulama. S. Ünlüsoy, C. Çakırlar ve Ç. Çilingiroğlu (Edt.), Arkeolojide temel yöntemler (ss. 109–158). Ege Yayınları.
Kvamme, K. L. (2003). Geophysical surveys as landscape archaeology. American Antiquity, 68(3), 435–457. https://doi.org/10.2307/3557103
Lambert, S. P., & Colaninno, C. E. (2023). Bending the trajectory of field school teaching and learning through active and advocacy archaeology. Humans, 3(1), 10–23. https://doi.org/10.3390/humans3010002
Langley, R. L., & Abbott, J. (2000). Health and safety issues in archaeology: Are archaeologists at risk? North Carolina Archaeology, 49, 23–42.
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Meyers, M. S., Horton, E. T., Boudreaux, E. A., Carmody, S. B., Wright, A. P., & Dekle, V. G. (2018). The context and consequences of sexual harassment in southeastern archaeology. Advances in Archaeological Practice, 6(4), 275–287. https://doi.org/10.1017/aap.2018.23
Morrow R, Rodriguez A, King N. (2015). Colaizzi’s descriptive phenomenological method. Psychologist. 28, 643–4.
Özdoğan, M. (2006). Arkeolojinin politikası ve politik bir araç olarak arkeoloji. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
Özdoğan, M. (2011). 50 soruda arkeoloji. Bilim ve Gelecek Kitaplığı.
Parcak, S. (2009). Satellite remote sensing for archaeology. Routledge.
Poirier, D. A., & Feder, K. L. (Edt.). (2000). Dangerous places: Health, safety, and archaeology. Bloomsbury Publishing USA.
Tartaron, T. F. (2003). The archaeological survey: Sampling strategies and field methods. Hesperia Supplements, 32, ss. 23–45.
University College London, Institute of Archaeology. (2024). Field archaeology handbook. https://www.ucl.ac.uk van den Dries, M. H., & Tomas, F. C. (2025). Archaeological field school training and student well-being: A case study from the Netherlands. Heritage, 8(8), 333. https://doi.org/10.3390/heritage8080333
White, G. G., & King, T. F. (2016). The archaeological survey manual. Routledge.
Wright, J. (2023). Approaches to archaeological surface survey. In Handbook of Archaeological Sciences (Vol. 2, pp. 969–983). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781119592112.ch48
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarih Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Beyazıt Söylemez ^*
0000-0001-6545-6349
Türkiye

Mehmet Narman
0009-0009-6287-5746
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

9 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2026

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17497/tuhed.1906608

IZ

https://izlik.org/JA66LJ34DX

APA

Söylemez, B., & Narman, M. (2026). Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme. Turkish History Education Journal, 1, 256-271. https://doi.org/10.17497/tuhed.1906608

AMA

1.Söylemez B, Narman M. Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme. TUHED. 2026;(1):256-271. doi:10.17497/tuhed.1906608

Chicago

Söylemez, Beyazıt, ve Mehmet Narman. 2026. “Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme”. Turkish History Education Journal, sy 1: 256-71. https://doi.org/10.17497/tuhed.1906608.

EndNote

Söylemez B, Narman M (01 Ağustos 2026) Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme. Turkish History Education Journal 1 256–271.

IEEE

[1]B. Söylemez ve M. Narman, “Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme”, TUHED, sy 1, ss. 256–271, Ağu. 2026, doi: 10.17497/tuhed.1906608.

ISNAD

Söylemez, Beyazıt - Narman, Mehmet. “Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme”. Turkish History Education Journal. 1 (01 Ağustos 2026): 256-271. https://doi.org/10.17497/tuhed.1906608.

JAMA

1.Söylemez B, Narman M. Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme. TUHED. 2026;:256–271.

MLA

Söylemez, Beyazıt, ve Mehmet Narman. “Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme”. Turkish History Education Journal, sy 1, Ağustos 2026, ss. 256-71, doi:10.17497/tuhed.1906608.

Vancouver

1.Beyazıt Söylemez, Mehmet Narman. Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme. TUHED. 01 Ağustos 2026;(1):256-71. doi:10.17497/tuhed.1906608

Amaç ve Kapsam

Turkish History Education Journal (TUHED), araştırma, inceleme makaleleri yayınlar. Bu suretle tarih eğitimini her seviyede geliştirmeyi amaçlar. Uluslararası, akademik, hakemli, kar amacı gütmeyen, ücretsiz erişim sunan, çevrimiçi dergidir.

TUHED’in hedef kitlesini; akademisyenler, araştırmacılar, lisansüstü öğrenciler ve öğretmenler oluşturur.

TUHED, tek bir yaklaşıma, disipline, metodolojiye ya da paradigmaya kendini adamaz. Hem yerel hem de uluslararası düzeyde, tarihin etkili öğretimini geliştirmeyi hedefler. TUHED, özellikle sosyal bilimler başta olmak üzere birçok disiplinin tarih öğretimini geliştirmedeki önemini idrak eden farklı disiplinlerden araştırmacı ve yazarları dergiye katkıda bulunmaya davet eder.

Dergimiz tarih eğitimi, eğitim tarihi ve tarihçilik konularında nitel ve nicel ampirik araştırmaları, teorik ve kavramsal analizleri kabul eder.

Derginin Konu Kapsamı:
1. Tarih öğretim yöntemleri, öğretim materyali, öğretim programı ve ders kitabı incelemeleri, ölçme ve değerlendirme tekniklerini kapsayan araştırmalar,
2. Yerel ve uluslararası ölçekte tarih eğitiminin tarihini değerlendiren çalışmalar,
3. Tarihçilik, tarih metodolojisi ve tarihyazım alanındaki problemlere odaklı tartışmalara, önde gelen tarihçilerin çalışmalarını içeren analizler,
4. Dünya ve Türk eğitim tarihiyle ilgili araştırma ve derleme makaleleri,
5. Tarih öğretimi, eğitim tarihi ve tarihyazımı ile ilgili kitaplar, ders kitapları ve dergi makaleleri üzerine eleştirel kritik çalışmaları.

Konu Kategorisi:
Scopus Konu Alanları: Sosyal ve Beşeri Bilimler/ Eğitim (Kod: 3304)
WoS Konu Alanları: Sosyal Bilimler / Eğitim ve Eğitim Araştırmaları
Library of Congress Sınıflandırması: L7-991 Eğitim (Genel), ve LA5-25 Eğitim Tarihi (Genel)

Makale başvuruları için son tarih:

TUHED, Sürekli Yayın Sistemi (CPS) uygulamaktadır. Bu kapsamda sisteme yüklenen aday makaleler sabit bir başvuru ve yayın tarihi olmaksızın kör hakem değerlendirmesi ve editoryal süreçleri başarıyla tamamlayınca yayınlanır. Bu sistem kapsamında, Yayın Kurulu yıllık yayın kotasını belirler. Bu kota dolduğunda, dergi yeni makale gönderimlerini geçici olarak askıya alır. Gönderimlerin yeniden açılmasına ilişkin bilgiler daha sonra derginin web sitesinde duyurulur. Aynı yazar veya yazarlar bir yayın yılında (cilt) en fazla bir yayın için başvurabilir. Aynı yıl içinde birden fazla yayın için başvuran yazar(lar)ın çalışmaları bir sonraki yayın yılında (cilt) yayınlanmak üzere değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler:

Tarih Eğitimi, Tarih Öğretimi, Tarih Didaktiği, Eğitim Tarihi, Tarih Eğitiminin Tarihi, Tarihçilik

Yayın Dili
Dergimizin birincil dili İngilizce, ikincil dili ise Türkçe'dir (yazarların talebine göre bu çalışmalar iki dilde İngilizce ve Türkçe olarak yayınlanır).

Tüm çalışmalarda yazar isimleri hariç tüm bölümler (Makale başlığı, Yazarların kurum bilgisi ve e-posta adresleri, Özet, Anahtar Kelimeler, Tam Metin ve Kaynakça) İngilizce ve Türkçe olarak yer alır.

Yazım Kuralları

TUHED, Türkçe veya İngilizce olarak yazılmış tarih öğretimi ve tarih öğretiminin tarihine katkıda bulunacak tüm bilimsel çalışmaları davet etmektedir.

Makale başvuruları için son tarih:

TUHED, Sürekli Yayın Sistemi (CPS) uygulamaktadır. Bu kapsamda sisteme yüklenen aday makaleler sabit bir başvuru ve yayın tarihi olmaksızın kör hakem değerlendirmesi ve editoryal süreçleri başarıyla tamamlayınca yayınlanır. Bu sistem kapsamında, Yayın Kurulu yıllık yayın kotasını belirler. Bu kota dolduğunda, dergi yeni makale gönderimlerini geçici olarak askıya alır. Gönderimlerin yeniden açılmasına ilişkin bilgiler daha sonra derginin web sitesinde duyurulur.

Sürekli Yayın Sistemi (CPS)

Sürekli Yayın Sistemi (CPS) kapsamında, kabul edilen makaleler, inceleme ve düzenleme süreçleri tamamlandıktan hemen sonra, planlanan sayı yayın tarihini beklemeye gerek kalmaksızın çevrimiçi olarak erişime açılacaktır. Bir makalenin yayın tarihi, dergi sayısının yayınlandığı tarih yerine, çevrimiçi olarak erişilebilir hale geldiği tarih olarak kabul edilecektir. Bu yayın tarihi makalenin ilk sayfasında ve derginin web sitesinde yer alacaktır. Ayrıca, her makaleye elektronik tanımlayıcı işlevi gören bir DOI numarası atanmaya devam edilecektir.

Başvuru için gerekli dosyalar:

1- 📝 Yayın Kalıbı-2027.docx
2- 📝 Etik Beyan Formu.docx
3- 📝 TUHED Yazım Kuralları.docx

Başvuru öncesinde makalenizi TUHED Yayın Kalıbı uyarınca düzenleyiniz. TUHED, alıntı ve referans kılavuzu olarak Amerikan Psikoloji Derneği Yayın Kılavuzunu (7. baskı) kullanmaktadır. Daha fazla bilgi için lütfen TUHED yazım kurallarına ve Amerikan Psikoloji Derneği Yayın Kılavuzuna (APA, 7. baskı) başvurunuz (Link).

Gönderi Kontrol Listesi:

Gönderim öncesinde çalışmanızın aşağıdaki tüm maddelere uygunluğunu kontrol ediniz.

· Çalışma daha önce başka bir dergide yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.

· Çalışma orijinaldir ve belirtilen yazar(lar) tarafından yazılmıştır.

· İnsan katılımcılarla yürütülen çalışmalar için Etik Kurul Onayı alınmıştır.

· Çalışma Türkçe veya İngilizce dilinde yazılmıştır.

· Çalışma TUHED Yayın Kalıbına göre düzenlenmiştir.

· Çalışma dil ve yazım kuralları açısından kontrol edilmiştir

· Yazar gizliliğini temin amacıyla ilk başvuru dosyasında yazarların isim ve kurum bilgilerine yer verilmemiştir.

· Çalışma asgari 250, azami 300 kelime özet ve 5-7 anahtar kelime içermektedir.

· Çalışma (özet ve kaynakça dahil) toplam 8.000 kelimeyi geçmemektedir.

· Makalenin tüm yazarları için ORCID ve ROR ID numarası girilmiştir.

Daha detaylı kontrol için mizanpaj editörlerimiz tarafından kullanılan 📄 Mizanpaj Kontrol Formu.pdf dosyasını inceleyebilirsiniz.

Sisteme yüklenecek belgeler:

İlk gönderim sırasında aşağıdaki dosyalar sisteme yüklenmelidir:

1. Tam Metin Makale: En fazla 8000 kelimeden oluşan, TUHED Makale Şablonuna göre biçimlendirilmiş, kişisel bilgiler (isim, email, kurum bilgis vb) içermeyen Türkçe veya İngilizce makale dosyası. (Türkçe başvurularda TUHED şablonunda yer alan İngilizce bölüm ilk aşamada boş bırakılmalıdır).
2. Etik Beyan Formu: Lütfen yukarıdaki formu indirin, uygun şekilde ve eksiksiz olarak doldurup sisteme yükleyin.

3. (İnsan Araştırmaları için) Etik Kurul Onayı: Çalışma insan katılımcıları içeriyorsa, yazarların ilk gönderim sırasında ilgili etik kuruldan alınan onay belgesini sunmaları gerekmektedir. Lütfen resmi onay belgesini ilk başvuru esnasında sisteme yükleyiniz.

Hakem değerlendirme sürecinden sonra yayınlanmak üzere kabul edilen makaleler için, aşağıdaki dosyalar sisteme yüklenmelidir:

1. Tam metin makale: TUHED Makale Şablonuna göre biçimlendirilmiş, yazar bilgileri (yazar ve kurum isimleri, e-posta, ORCID, ROR Kimliği) ve gerekli beyanlar (Etik Beyanı, Yazar Katkıları, Fon Beyanı, Çıkar Çatışması Beyanı, Yapay Zeka (AI) Kullanımı Beyanı vb) girilmiş tam metin makale (süreci Türkçe olarak yürütülen çalışmalarda bu aşamada makaleye İngilizce tam metin eklenmelidir).

Yayın kritiği ve röportaj çalışmaları için yönerge:

Yayın kritiği ve röportaj çalışmalarınız yine şekil ve format açısından yayın kalıbına uymalı ancak bölümler ve bölüm başlıkları yazarlar tarafından içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.

Çeviri çalışmaları için yönerge:
Bu bölüm Tarih eğitimi/öğretimi, tarihyazımı, tarihçilik alanlarında Eski Türkçe veya diğer dillerde yayınlanmış önemli çalışmaları Türk okuyucularla paylaşmak amacı güder. Çeviri çalışmalarınızı şekil ve format açısından yayın kalıbına uymalı ancak bölümler ve bölüm başlıkları yazarlar tarafından içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.

Çeviri Makale Başvurusunda Dikkat Edilecek Hususlar:
1. Eserin telif haklarını elinde bulunduran kişi veya kurumdan çeviri ve yeniden yayın iznini almak. Şayet eser telif hakkına haiz ise başvuru esnasında gerekli izin yazısını Etik Beyan Formuna eklemek suretiyle göndermek.
2. Makalenin tamamını (herhangi bir bölüm veya paragraf atlamadan) Türkçeye çevirmek.
3. Çeviride ana metine hiçbir ekleme yapmamak, gerekli görülen açıklama ve değerlendirmeleri (ç.n.) şeklinde dipnot bölümünde yapmak.
4. Eserin orjinal halini çeviri metninin sonuna, resim formatında eklemek.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Bilimsel dergilerin yayın sürecine dahil olan tüm paydaşların (yazarlar, okuyucular, araştırmacılar, yayıncılar, hakemler ve editörler) etik standartlara uyması çok önemlidir. Turkish History Education Journal (TUHED), araştırma ve yayın etiğiyle ilgili hem ulusal hem de uluslararası yönergelere sıkı bir şekilde bağlıdır. Dergimiz yayın sürecinde, Basın Kanunu,¹ Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu,² Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi³ ve Türkiye Editörler Çalıştayı kararlarına⁴uymaktadır. Ayrıca, TUHED, Yayın Etiği Komitesi (COPE),⁵ Açık Erişim Dergileri Dizini (DOAJ)⁶ ve Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI)⁷ tarafından belirlenen Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini benimsemiştir.

Yayın etiği ve yayın suistimali beyanı esas olarak COPE'un Temel Uygulamalarına dayanmaktadır. Buna göre, TUHED dergisi, insan denekler ve hayvanlar kullanılarak yapılan etik araştırma uygulamaları, yayın onayı, gizli verilerin işlenmesi ve etik iş ve pazarlama uygulamalarını ele alan etik gözetim politikalarını uygular. Dergi, dikkatine sunulan tüm suiistimal iddialarını ele almak için açık bir sürece sahiptir. Suiistimal iddialarını, yayın öncesinde ve sonrasında ciddiyetle ele alır.

Dergi Uygulamaları

Yazarlık ve Katkıda Bulunma: TUHED, yazarlık ve katkıda bulunma gereklilikleri hakkında net politikalara sahiptir. Bu politika kapsamında, çok yazarlı çalışmaların yazarlarının, makalenin sonunda bir katkı beyanı eklemesi gerekmektedir. Bu politikalar, çalışmaya kimin ve hangi sıfatla katkıda bulunduğu konusunda şeffaflık sağlar ve olası anlaşmazlıkların yönetilmesi için süreçler içerir.
Yıllık Yayın Sınırı: Aynı yazar veya yazarlar bir yayın yılında (cilt) en fazla bir yayın için başvurabilir. Aynı yıl içinde birden fazla yayın için başvuran yazar(lar)ın çalışmaları bir sonraki yayın yılında (cilt) yayınlanmak üzere değerlendirilir.
Çıkar Çatışması: Derginin çıkar çatışmalarıyla ilgili net tanımları vardır. Yayın öncesinde veya sonrasında belirlenen yazarlar, hakemler, editörler ve yayıncılar için çıkar çatışmalarını ele almak için süreçlere sahiptir.
Editör ve Yayın Kurulu Üyelerinden Gelen Başvuruların Değerlendirilmesi: Editörler, yayın kurulu üyeleri ve dergi personeli dergiye makale gönderebilir; ancak kendi çalışmalarına ilişkin hiçbir editoryal veya hakemlik sürecine katılamazlar. Bu tür başvurular, tarafsızlığı sağlamak amacıyla bağımsız bir editör tarafından yürütülür ve nihai karar bu editör tarafından verilir. Süreç, derginin çıkar çatışması politikası çerçevesinde yürütülür.
Şikayet ve İtiraz Hakkı: TUHED, dergiye, yayıncısına, çalışanlarına veya yayın kuruluna yönelik şikayetleri ele almak için açıkça tanımlanmış bir sürece sahiptir.
Veri Kullanılabilirliği ve Tekrarlanabilirlik: TUHED, COPE tarafından belirlenen veri kullanılabilirliği ve tekrarlanabilirlik ilkelerini desteklemektedir. Sonuç olarak, yazarlardan, araştırmalarının tekrarlanabilirliğini kolaylaştırmak için doğru ve kapsamlı veri, yöntem ve materyalleri sunmaları istenir. Yazarları, etik ve yasal standartlara bağlı kalarak verilerini mümkün olduğunca açık bir şekilde erişilebilir kılmaya teşvik eder.
Yapay Zeka Politikası: Yazarlar belli şartlar altında yapay zeka araçlarından faydalanabilirler. Bu konuda detaylı bilgi için "Üretken Yapay Zeka Kullanım Politikası" sayfamızı ziyaret ediniz.
Fikri Mülkiyet: TUHED, telif hakkı ve yayın lisansları da dahil olmak üzere fikri mülkiyetle ilgili tüm politikaları açıkça belirtir. Yayıncılıkla ilişkili tüm maliyetler yazarlar ve okuyucular için açıktır.
Hakem Değerlendirmesi: Derginin hakem değerlendirme süreci şeffaf bir şekilde tanımlanmakta ve yönetilmektedir. Dergimiz ekibe yeni katılan editörler ve hakemler için eğitim sağlar.
Yayın Sonrası Kritik ve Düzeltmeler: TUHED, sitesinde, editöre yazılan mektuplar aracılığıyla yayın sonrası kritiğe zin verir. Yayın sonrası makalelerin düzeltilmesi, revize edilmesi veya geri çekilmesi için gerekli mekanizmalara sahiptir.⁵

Dergi Bilgileri ve İş Uygulamaları

Sahiplik ve Yönetim: TUHED'in web sitesi, derginin sahipliği ve yönetimi hakkındaki bilgileri açıkça belirtir.
Yayın Ücretleri: TUHED, yazarlardan yayın öncesinde veya sonrasında herhangi bir ücret talep etmez. Bu durum, derginin web sitesindeki "Ücret Politikası" sayfasında açıkça belirtilmiştir.
Diğer Gelir Kaynakları: TUHED'in herhangi bir abonelik, sponsorluk veya reklam modeli şeklinde ilave bir gelir kaynağı yoktur ve bu durum derginin web sitesinde açıkça belirtilmiştir.
Erişim: TUHED, tüm kullanıcılar için üyelik gerektirmeden içeriğine tam ve sınırsız açık erişim sağlar. Bu durum, derginin web sitesindeki Açık Erişim Politikası sayfasında açıkça belirtilmiştir.
Lisanslama ve Telif Hakkı: Dergi, yayınlanan içerik için telif hakkı koşullarını web sitesinde ve yayınlanan tüm makalelerde açıkça belirtir.
Web Sitesi: TUHED, HTTPS kullanan güvenli ve iyi desteklenen bir web sitesi bulundurmaktadır. Web sitesi, yanıltıcı bilgiler içermez veya başka bir derginin sitesini, tasarımını veya logosunu kopyalamaz. Derginin amaçlarını, kapsamını, hedef kitlesini ve dikkate aldığı makale türlerini açıkça sergiler.⁵

Paydaşların Etik Sorumlulukları

a) Editörlerin Sorumlulukları

Editörler kurulu, sunulan makalelerden hangilerinin dergide yayınlanacağına karar verme sorumluluğunu taşır. Editörler kurulu bu kararı hakemlerden ve sorumlu alan editöründen gelen olumlu geri bildirimleri değerlendirerek alır. Yayınlanmaya uygun görülen makalelerin yayınlanma zamanını belirleme yine editörler kurulunun sorumluluğundadır.
Şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlamak için, yayın kurulu üyelerinin, yazarlarla veya diğer üyelerle iletişim kurarken yalnızca dergi tarafından sağlanan formları ve iletişim araçlarını kullanmaları gerekmektedir.
Yayın kurulu üyeleri, makaleleri yazarların cinsiyeti, dini inancı, etnik kökeni, vatandaşlığı, siyasi felsefesi veya çalıştığı kuruma bakılmaksızın değerlendirecektir. Karar, makalenin önemine, özgünlüğüne ve netliğine, çalışmanın geçerliliğine ve derginin kapsamına uygunluğuna dayanacaktır. Şeffaflık ilkesi uyarınca bu süreçte standart formlar kullanılır.
Editör ve yayın kurulu üyeleri, sunulan bir makale hakkında ilgili yazar, hakemler, potansiyel hakemler, diğer editöryal danışmanlar ve yayıncı dışında hiç kimseye bilgi ifşa etmemelidir.
Sunulan bir makalede ifşa edilen yayınlanmamış materyaller, yazarın açık yazılı izni olmadan editör veya yayın kurulu üyeleri tarafından kendi araştırma amaçları için kullanılmayacaktır.⁵

b) Hakemlerin Sorumlulukları

Hakem değerlendirme süreci, editör ve yayın kurulunun editöryal konularda karar vermesine yardımcı olur ve ayrıca yazarın makalenin kalitesini artırmasına da yardımcı olabilir.
Değerlendirme için seçilen herhangi bir hakem, bir makalede sunulan araştırmayı değerlendirmek için yetersiz olduğunu düşünüyorsa veya zamanında bir değerlendirmenin mümkün olmadığını fark ederse, editöre bilgi vermeli ve değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Değerlendirme için sunulan tüm makaleler gizli belgeler olarak kabul edilmelidir. Editör tarafından izin verilmedikçe başkalarıyla paylaşılmamalı veya tartışılmamalıdır.
Değerlendirmeler tarafsız bir şekilde yapılmalıdır. Yazara yönelik kişisel saldırılar kabul edilemez. Hakemler, görüşlerini uygun argümanlarla destekleyerek açıkça ifade etmelidir.
Hakemler, makalede bahsedilen ilgili yayınlanmış çalışmaların kaynakça listesine dahil edilmediği durumları tespit etmelidir. Diğer kaynaklardan türetilen gözlemlerin veya argümanların uygun şekilde atıfta bulunulup bulunmadığını belirtmelidirler.
Hakemler, inceleme altındaki makale ile bildikleri diğer yayınlanmış çalışmalar arasında önemli benzerlikler veya çakışmalar varsa editörü bilgilendirecektir. Hakem değerlendirme süreci aracılığıyla elde edilen gizli bilgiler veya fikirler gizli kalmalı ve kişisel kazanç için kullanılmamalıdır.
Hakemler, makalelerle bağlantılı herhangi bir yazar, şirket veya kurumla rekabetçi, işbirlikçi veya diğer ilişkilerden kaynaklanan çıkar çatışmaları olduğunda makaleleri değerlendirmekten kaçınmalıdır.
Makaleler ve/veya yazarlarla ilgili gizli bilgileri korumak için, hakemler bu tür bilgileri yapay zeka (AI) araçlarına yüklemekten kaçınmalı ve inceleme süreci sırasında yapay zeka araçlarından yardım almamalıdır.⁵

c) Yazarların Sorumlulukları

Yazar(lar) çalışmalarının TUHED’in kapsamı ile uygun ve özgün olduğundan emin olmakla yükümlüdürler. Bu kapsamda aşağda listelenen uygulamalar etik ihlali olarak kabul edilmektedir:
- İntihal,
- Çoğaltma (duplikasyon),
- Hayalet veya hediye yazarlık,
- Fabrikasyon,
- Dilimleme,
- Telif hakı ihlali,
- Çıkar çatışmasının gizlenmesi,
- Tamamen yapay zeka tarafından üretilen veya yapay zeka kullanımının açıkça belirtilmediği çalışmalar.
Çalışmada faydalanılan tüm eser ve şahıslara uygun şekilde atıf yapılmalıdır. Telif hakkı ihlali durumunda sorumluluk yazar(lar)a aittir.
Üçüncü şahıslara ait ve telif hakkıyla korunan veri toplama aracı veya görseller için telif hakkı sabinin yazılı onayını almak yazar(lar)ın sorumluluğundadır.
Yaza(lar) çalışmaya ait orijinal verileri 5 yıl süre ile saklamak ve talep edildiğinde sunmakla yükümlüdür.
Genel olarak, temelde aynı çalışmayı ele alan araştırma makaleleri birden fazla dergide yayınlanmamalıdır. Aynı makaleyi birden fazla dergiye göndermek etik olmayan bir yayıncılık davranışı olarak kabul edilir ve yasaktır. Başka bir yerde telif hakkı ile yayınlanmış veya şu anda yayın sürecinde olan makaleler gönderilemez. Ayrıca, TUHED tarafından incelenmekte olan makaleler, bu inceleme süreci tamamlanana kadar başka dergilere gönderilmemelidir.
Yazarlık, rapor edilen çalışmanın tasarlanmasına, dizayn edilmesine, yürütülmesine veya yorumlanmasına önemli katkılarda bulunanlarla sınırlı olmalıdır. Önemli katkılarda bulunan herkesin ortak yazar olarak listelenmesi gerekir.
Çok yazarlı çalışmaların yazarlarının, makalenin sonunda bir katkı beyanı eklemesi gerekmektedir. Çok yazarlı çalışmaların yazarlarının bir sorumlu yazar belirlemesi gerekmektedir. Sorumlu yazar, makale sürecini takip etmekten ve dergi ile diğer yazarlar arasındaki iletişimi kolaylaştırmaktan sorumludur. Sorumlu yazar, katkıda bulunan tüm ortak yazarların ve hiçbir ilgisiz kişinin yazar listesine dahil edilmediğinden emin olur.
Sorumlu yazar ayrıca, tüm ortak yazarların makalenin son versiyonunu onayladığını ve yayın için sunulmasını kabul ettiğini doğrulayacaktır.
Yazarlar, çalışma için aldıkları herhangi bir mali desteği açıklayan bir beyan eklemelidir.
Yazarlar, makalelerinin sonuçlarını veya yorumunu etkilediği düşünülebilecek herhangi bir çıkar çatışmasını açıklayan bir beyan eklemelidir.
Yazarlar, bu makaledeki metinlerin, görsellerin, grafiklerin, tabloların oluşturulmasında, verilerin analizinde ve ilgili literatürün (kaynakların) belirlenmesinde üretken yapay zeka (AI) kullanımını açıklayan bir beyan eklemelidir.
Bir yazar, kendi yayınlanmış çalışmasında önemli bir hata veya yanlışlık keşfettiğinde, dergi editörünü veya yayıncıyı derhal bilgilendirmek ve makaleyi geri çekmek veya düzeltmek için editörle işbirliği yapmak yazarın yükümlülüğüdür.⁵

d) Yayıncının Sorumlulukları

Editörlerin ticari çıkarların müdahalesi olmadan bağımsız kararlar almalarını destekler.
Gerekli olduğunda editörlerle işbirliği yaparak makaleleri düzeltir veya geri çeker.
Kötü davranış, çıkar çatışması ve etik ihlallerin ele alınmasına yönelik açık politikalar uygular.
Yazarlık, akran değerlendirmesi ve editoryal süreçler için açık kılavuzlar oluşturur.
Finansman kaynaklarını, çıkar çatışmalarını ve bağlantıları açıklar.
Akran değerlendirmesi ve editoryal karar verme süreçlerinde en iyi uygulamaları teşvik eder.
Araştırma verilerinde tekrarlanabilirliği ve şeffaflığı teşvik eder.
Yayınlanan içeriğin uzun vadeli olarak korunmasını sağlar.
Sürdürülebilir arşivleme çözümleri aracılığıyla içeriğe sorunsuz erişim sağlar.⁵

Referanslar:

1. Basın Kanunu

2. Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu

3. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi

4. Türkiye Editörler Çalıştayı-4 Kararları

5. Committee on Publication Ethics (COPE), Core Practices

6. Directory of Open Access Journals (DOAJ), Principles of Transparency and best practice in scholarly publishing

7. Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI)

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

DUYURULAR:

Yeni Yayın Politikası:

TUHED 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren son yıllarda uluslararası akademik yayıncılıkta yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanılan Sürekli Yayın sistemini uygulamaya başlayacaktır.

Bu sistemde süreci tamamlanan ve yayın için kabul edilen makaleler sayı yayınlanma tarihini beklemeden yayınlanacaktır. Yayın tarihi olarak sayı yerine makalenin yayınlanma tarihi esas alınacaktır. Daha önce uyguladığımız Erken Görünüm yayın politikasından farklı olarak bu sistemde yayınlanan tüm makalelerde sayı, sayfa ve DOI bilgisine yer verilecektir.

Bu değişiklik mevcut makale inceleme ve kabul sürecini etkilemeyecektir.

Turkish History Education Journal's site and metadata are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License

Permissions beyond the scope of this license are available at COPYRIGHT

Eskiçağ tarihi kapsamında yüzey araştırmasına katılan lisansüstü öğrencilerin deneyimleri: Bir nitel değerlendirme

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

The experiences of postgraduate students participating in surface surveys within the context of ancient history: A qualitative assessment

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Ücret Politikası

Dizinler

Atıf Dizinleri

Diğer Dizinler

Dergi Kurulları

Baş Editör

Yardımcı Editör

Editörler Kurulu

Alan Editörleri

İstatistik Editörü

Etik Editörü

Dijitalleşme Editörü

Mizanpaj Editörleri

İngilizce ve Türkçe Dil Editörleri

İndeks Editörü

Yayıncı ve Yazı İşleri Sorumlusu