A Review on Sustainability Literacy through the Turkish Century Education Model 2024 Social Studies Curriculum

Öz

The purpose of this study is to reveal the relationship between the learning outcomes related to sustainability literacy in the 2024 Social Studies Curriculum, which was updated within the scope of the Turkish Century Education Model, and the sustainability components and the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs). Document analysis method, one of the qualitative research designs, was used in the study. Within the scope of the study, learning outcomes related to sustainability literacy (13) in the social studies curriculum were associated with five sustainability literacy components (systems thinking, anticipatory competence, normative competence, strategic competence and interpersonal competence) and sub-concepts, and were also analyzed comparatively with SDGs. Deductive content analysis approach was used in the analysis process. As a result of the research, it was determined that the learning outcomes could be associated with the components of systems thinking, normative competence and strategic competence the most, and that the most relationships in terms of sustainable development goals were established with SDG 12 (Responsible production and consumption), SDG 13 (Climate action) and SDG 4 (Quality education). These findings show that the curriculum is structured in a way to support sustainability literacy and has the potential to contribute to students' acquisition of the knowledge, skills and attitudes necessary for a sustainable future, albeit partially. It is recommended that a broader representation of SDGs should be ensured in the learning outcomes related to sustainability literacy in Social Studies Curriculum.

Anahtar Kelimeler

• sustainable development goals
• sustainability literacy
• sustainability competencies
• Türkiye century education model
• social studies curriculum

Proje Numarası

0

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Üzerinden Sürdürülebilirlik Okuryazarlığına Yönelik Bir İnceleme

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında güncellenen 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan sürdürülebilirlik okuryazarlığı ile ilişkili öğrenme çıktılarının sürdürülebilirlik bileşenleri ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile olan ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan sürdürülebilirlik okuryazarlığı ile ilişkili (13) öğrenme çıktıları beş sürdürülebilirlik okuryazarlığı bileşeni (sistem düşüncesi, öngörülü yeterlilik, normatif yeterlilik, stratejik yeterlilik ve kişilerarası yeterlilik) ve alt kavramları ile ilişkilendirilmiş, ayrıca SKA ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde tümdengelimli içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrenme çıktılarının en fazla sistem düşüncesi, normatif yeterlilik ve stratejik yeterlilik bileşenleriyle ilişkilendirilebildiği, sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından ise en fazla ilişkinin SKA 12 (Sorumlu üretim ve tüketim), SKA 13 (İklim eylemi) ve SKA 4 (Nitelikli eğitim) ile kurulduğu belirlenmiştir. Bu bulgular öğretim programının sürdürülebilirlik okuryazarlığını destekleyecek şekilde yapılandırıldığını ve öğrencilerin sürdürülebilir bir gelecek için gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazanmalarına katkı sağlayacak potansiyele kısmen de olsa sahip olduğunu göstermektedir. Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın sürdürülebilirlik okuryazarlığı ile ilişkili öğrenme çıktılarında daha geniş kapsamlı bir SKA temsiliyetinin sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sürdürülebilir kalkınma amaçları
• sürdürülebilirlik okuryazarlığı
• sürdürülebilirlik bileşenleri
• Türkiye yüzyılı maarif modeli
• sosyal bilgiler dersi öğretim programı

Proje Numarası

0

Kaynakça

1. Akyıldız, S., & Aytar, A. (2024). Fen bilimleri dersi öğretim programı ile sosyal bilgiler dersi öğretim programının sistem düşüncesi açısından incelenmesi, Trakya Eğitim Dergisi, 14(Özel Sayı), 347-363.
2. Aşkar, P., ve Altun, A. (2023). K-12 beceriler çerçevesi: Türkiye bütüncül modeli üzerine bir çalışma. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 925-940.
3. Aslan, H. M. (2025). Sosyal bilgiler dersinin diğer derslerle ilişkilendirilmesinin alan yazını ve öğretim programları bağlamında incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 14(1), 221-237.
4. Avcı, E. K., ve Turan, S. (2025). 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programında disiplinlerarasılık. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 1-30.
5. Barak, B., ve Gönençgil, B. (2020). Dünyada ve Türkiye’de ortaokul öğretim programlarının iklim değişikliği eğitimi yaklaşımına göre karşılaştırılması. Coğrafya Dergisi, (40), 187-201.
6. Chen, C., An, Q., Zheng, L., & Guan, C. (2022). Sustainability literacy: Assessment of knowingness, attitude and behavior regarding sustainable development among students in China. Sustainability, 14, 4886.
7. Chinedu, C. C., Saleem, A., & Wan Muda, W. H. N. (2023). Teaching and learning approaches: Curriculum framework for sustainability literacy for technical and vocational teacher training programmes in Malaysia. Sustainability, 15(3), 2543.
8. Cırık, İ., Genç, E., Demirel, E., ve Yılmaz, M. İ. (2023). K12 beceriler çerçevesi öğretim tasarımı modeli: Anahtar ögeler. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 997-1026.

9. Creswell, J. W. (2005). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (2nd ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
10. Diktaş, A., Girgin, D., Satmaz, İ., ve Yabanova, U. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli sosyal bilgiler dersi öğretim programının solo taksonomisine göre analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 667-690.
11. Dilek, H., ve Gürel, D. (2024). 2024 Taslak Sosyal bilgiler dersi öğretim programının dijital vatandaşlık ve boyutları açısından incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 163-184.
12. Ekiz, D. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
13. European Union. (2020). Directorate-general for structural reform support: Labour market, education, health and social services. Publications Office of the European Union. https://reform-support.ec.europa.eu/publications-0/labour-market-education-health-and-social-services_en
14. Gürler, A., & Gürgen, G. (2025). Geography education in social studies: A comparison of the 2018 and 2024 curricula. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 58(1), 189-247.
15. Kahramanoğlu, R., Altun, D., ve Kalaycıoğlu, D. B. (2024). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli: Okuryazarlık becerileri. Milli Eğitim Dergisi, 53(241), 499-518.
16. Kızılkaya, M. F. (2024). 2018 Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli sosyal bilgiler dersi öğretim programı kapsamında yer alan okuryazarlık becerileri üzerine bir inceleme. M. Özdemir (Ed.), Sosyal bilgiler eğitiminde güncel yaklaşımlar (s 44–60). Bidge Yayınları.
17. Kul, B., Özoğlu, M., ve Sarıca, Ö. (2023). Türkiye’de finansal okuryazarlık: Ortaöğretim kademesindeki öğretim programlarının finansal okuryazarlık açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 137-172.
18. Madran, C., ve Madran, K. (2022). Sürdürülebilirlik okuryazarlığı. A. A. Çelik (Ed.), Tüketim okuryazarlığı: Bilinçli tüketici - Bilinçli tüketim (s 189–223). Akademik Yayıncılık.
19. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
20. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Sosyal Bilgiler Dersi öğretim programı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/sosyal-bilgiler-dersi (Erişim tarihi 12.12.2025).
21. Milli Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye yüzyili maarif modeli öğretim programlari ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf (Erişim tarihi 21.08.2025).
22. Önger, S., ve Duman, S. N. (2024). 2018, 2023 ve 2024 Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 1308-1339.
23. Patton, M. Q. (2002). Two decades of developments in qualitative inquiry: a personal, experiential perspective. Qualitative social work, 1(3), 261-283.
24. Sandıkçıoğlu, S., ve Karahan, E. (2024). Sürdürülebilirlik okuryazarlığı. M. S. Semercioğlu ve M. Ö. Baba (Ed.ler), Eğitim perspektifinde yeni okuryazarlıklar (s 33–50). Nobel Akademik Yayıncılık.
25. Seçgin, F. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amaçları için değerlere dayalı eğitim: Sosyal bilgiler dersi sürecin neresinde?. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 212-228.
26. Şeker, M. (2024). 2024 Sosyal bilgiler öğretim programının bireysel farklılıklar yönüyle incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 386-392.
27. Şeker, M. (2025). A study on how history topics are discussed in social studies curriculum. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 112-117.
28. Sezer, B. B., ve Dedeoğlu, H. (2024). Maarif Modeli ilkokul öğretim programında okuryazarlık becerileri: Finansal, görsel ve eleştirel. TEBD, 22(3), 2007-2027.
29. Soysal, H., ve Akbulut, S. (2024). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli kapsamında hazırlanan 5. sınıf Türkçe ve sosyal bilgiler ders kitaplarında sürdürülebilir kalkınma amaçlarının görünümü. Journal of Emerging Educational Studies, 1(1), 33-46.
30. Tosun, A., ve Gökçe, N. (2024). 2018 ve 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences, 11(40), 249-283.
31. Turan, R., Gedik, H., ve Kutluay, G. (2025). 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 107-134.
32. Turan, S., ve Akhan, O. (2024). 2024 Sosyal bilgiler öğretim programında okuryazarlıklar: MAXQDA ile tematik bir analiz. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 57-72.
33. Ünal, M. (2023). The Climate literacy levels of secondary school students and their opinions on climate change. Bartın University Journal of Faculty of Education, 12(4), 673-690.
34. Ünal, M. (2024). İklim değişikliği konusunun Türkiye’de 2024 tarihli beceri temelli öğretim programlarında yer alma durumu. Eds. Ş. Can ve A. Bostan Sarıoğlan. Alan eğitimi araştırmalarında güncel yaklaşımlar. s. 155-172. Lyon: Livre de Lyon. e-ISBN: 978-2-38236-778-0. DOI: 10.5281/zenodo.14543840
35. UNESCO. (2015). Not just hot air: Putting climate change education into practice. https://unesdoc.unesco.org/images/0023/002330/233083e.pdf (Erişim tarihi 10.02.2025).
36. UNESCO. (2017). Education for sustainable development goals: Learning objectives. https://doi.org/10.54675/CGBA9153 (Erişim tarihi 10.02.2025).
37. UNESCO. (2021). Berlin Declaration on Education for Sustainable Development. https://on.unesco.org/esd (Erişim tarihi 8.02.2025).
38. UNESCO. (2025). What you need to know about literacy. https://www.unesco.org/en/literacy/need-know (Erişim tarihi 11.02.2025).
39. United Nations General Assembly. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). https://docs.un.org/en/A/RES/70/1 (Erişim tarihi 10.02.2025).
40. Wiek, A., Withycombe, L., & Redman, C. L. (2011). Key competencies in sustainability: a reference framework for academic program development. Sustainability Science, 6, 203-218.
41. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık
42. Yıldırım, Y., ve Çalışkan, A. (2024). 2024 Sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırılmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(1), 108-142.
43. Yılmaz, O. (2024, 20-23 Mayıs). 2024 Sosyal bilgiler öğretim programında dijital vatandaşlık: Türkiye yüzyılı maarif modelinin analizi [Sözlü Bildiri]. 12. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu (USBES), Edirne.