Öz
Bu çalışma, Türkiye'deki özel eğitim öğretmen adaylarının yapay zekâ (YZ) farkındalıklarını ve bu farkındalığın yaş, cinsiyet ve öğrenim yılı ile ilişkisini incelemiştir. YZ'nin eğitimde, özellikle özel eğitimde artan rolü, öğretmenlerin hazırlık düzeylerinin değerlendirilmesini hayati kılmaktadır. Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde özel eğitim öğretmenliği programlarına kayıtlı 159 lisans öğrencisiyle nicel bir anket çalışması yürütülmüştür. Veriler, geçerliliği kanıtlanmış bir araç olan Öğretmenler İçin YZ Farkındalık Ölçeği ve bir demografik bilgi formu kullanılarak toplanmıştır. YZ farkındalığı ve demografik farklılıklar, bağımsız örneklem t-testleri ve tek yönlü ANOVA ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, genel YZ farkındalığının ortalamanın üzerinde olduğunu göstermiştir. Ölçeğin teorik bilgi ve inanç-tutum boyutlarında daha yüksek farkındalık kaydedilmiştir. Ancak, YZ'nin eğitim ortamlarına pratik uygulaması ve entegrasyonu konusundaki farkındalığın yalnızca orta düzeyde olduğu görülmüştür. Bazı alt boyutlarda yaş ve cinsiyete göre anlamlı farklılıklar ortaya çıkarken, öğrenim yılına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Bu bulgular, özel eğitim öğretmenliği programlarında pratik uygulamaları ve pedagojik entegrasyonu vurgulayan geliştirilmiş YZ eğitimine olan ihtiyacı öne çıkarmaktadır. Müfredatlar, geleceğin eğitimcilerini farklı öğrenme ihtiyaçları olan öğrenciler için YZ'nin potansiyel faydalarından yararlanmaları amacıyla donatmak üzere kapsamlı YZ okuryazarlığı bileşenlerini içermelidir.
Anahtar Kelimeler
Yapay zeka farkındalık özel eğitim öğretmen adayları teknoloji entegrasyonu
Kaynakça
- Abu Mukh, Y. N., Abd-Rabo, A. M., & Tarteer, S. (2024). Computer competencies needed for implementing artificial intelligence in special education schools from the perspective of pre-service teachers. Trends in Higher Education, 3(3), 602-622.
- Banaz, E., & Demirel, O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (60), 1516-1529.
- Banaz, E., & Maden, S. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 1173-1180.
- Buchanan, B. G., & Shortliffe, E. H. (1984). Rule based expert systems: The mycin experiments of the stanford heuristic programming project (The Addison-Wesley series in artificial intelligence). Addison-Wesley Longman Publishing Co., Inc.
- Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264-75278. 10.1109/ACCESS.2020.2988510
- Chenqi, L., Guoqing, L., & Xiangchun, H. (2023, December). Measuring artificial intelligence literacy of pre-service teachers at a university in Northwest China. In 2023 Twelfth International Conference of Educational Innovation through Technology (EITT) (pp. 100-105). IEEE.
- Copeland, B. J. (2023). Artificial intelligence. In Britannica. Retrieved March 18, 2025, from https://www.britannica.com/technology/artificial-intelligence
- Demir, B., & Beyazhançer, R. (2024). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yapay zekâ öz-yeterliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(113), 2393-2398.
- Doulou, A. & Drigas, A. (2022). Electronic, vr & augmented reality games for intervention in adhd. Technium Social Sciences Journal, 28, 159-169. https://doi.org/10.47577/tssj.v28i1.5728
- Drigas, A. S., & Ioannidou, R. E. (2013). A review on artificial intelligence in special education. Information Systems, E-learning, and Knowledge Management Research: 4th World Summit on the Knowledge Society, WSKS 2011, Mykonos, Greece, September 21-23, 2011. Revised Selected Papers 4, 385-391.
- Eyüp, B., & Kayhan, S. (2023). Pre-service Turkish language teachers' anxiety and attitudes toward artificial intelligence. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(4), 43-56.
- Erdoğdu, F., & Çakır, O. (2024). Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının ve yapay zekâya ilişkin algılarının belirlenmesi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 63-95.
- Erkuş, A. (2017). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin.
- Ferikoğlu, D., & Akgün, E. (2022). An ınvestigation of teachers’ artificial intelligence awareness: A scale development study. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 10(3), 215–231. https://doi.org/10.52380/mojet.2022.10.3.407
- Goharinejad, S., Goharinejad, S., Hajesmaeel-Gohari, S., & Bahaadinbeigy, K. (2022). The usefulness of virtual, augmented, and mixed reality technologies in the diagnosis and treatment of attention deficit hyperactivity disorder in children: An overview of relevant studies. BMC Psychiatry, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12888-021-03632-1
- Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
- Hwang, G. J., & Tu, Y. F. (2021). Roles and research trends of artificial intelligence in mathematics education: A bibliometric mapping analysis and systematic review. Mathematics, 9(6), 584.
- Iannone, A. and Giansanti, D. (2023). Breaking barriers—the intersection of ai and assistive technology in autism care: a narrative review. Journal of Personalized Medicine, 14(1), 41. https://doi.org/10.3390/jpm14010041
- Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- Mitchell, T. M., & Mitchell, T. M. (1997). Machine learning (Vol. 1, No. 9). McGraw-Hill.
- Menzi, N., Çalışkan, E., & Çetin, O. (2012). Öğretmen adaylarının teknoloji yeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(1), 1-18.
- Moor, J. (2006). The Dartmouth College artificial intelligence conference: The next fifty years. AI Magazine, 27(4), 87-87.
- Mustroph, C. and Steinbock, J. (2024). Chatgpt in foreign language education - friend or foe? a quantitative study on pre-service teachers' beliefs. Technology in Language Teaching & Learning, 6(1), 1133. https://doi.org/10.29140/tltl.v6n1.1133
- Na, K., Heo, Y., & Seo, Y. (2024). Awareness and priority analysis of AI⋅digital competencies of pre-service special education teachers. The Korea Learning Disabilities Association.
- Ng, D. T. K., Lee, M., Tan, R. J. Y., Hu, X., Downie, J. S., & Chu, S. K. W. (2023). A review of AI teaching and learning from 2000 to 2020. Education and Information Technologies, 28(7), 8445-8501.
- Newell, A., & Simon, H. A. (1972). Human problem solving (Vol. 104, No. 9). Prentice-Hall.
- Pedro, F., Subosa, M., Rivas, A., & Valverde, P. (2019). Artificial intelligence in education: Challenges and opportunities for sustainable development. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000366994
- Russell, S. J., & Norvig, P. (2016). Artificial intelligence: A modern approach. Pearson.
- Seufert, S., Guggemos, J., & Sailer, M. (2021). Technology-related knowledge, skills, and attitudes of pre- and in-service teachers: The current situation and emerging trends. Computers in Human Behavior, 115, 106552.
- Şahin, M. C., & Namlı, N. A. (2019). Öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanma tutumlarının incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(1), 95-112.
- Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2021). Using multivariate statistics. Boston, Pearson.
- Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433-460.
- Xing, N. (2024). Artificial intelligence to support children with autism. JAPMI, 2*(1), 31-43. https://doi.org/10.60087/vol2iisue1.p43
- Yılmaz, M., Üredi, L., & Akbaşlı, S. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının bilgisayar yeterlilik düzeylerinin ve eğitimde teknoloji kullanımına yönelik algılarının belirlenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 1(1), 105-121.
- Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators?. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27.
An Investigation of the Artificial Intelligence Awareness Levels of Pre-service Special Education Teachers
Öz
This study investigated artificial intelligence (AI) awareness among Turkish pre-service special education teachers and its relationship with age, gender, and year of study. AI's growing role in education, especially in special education, makes assessing teacher preparedness crucial. A quantitative survey was conducted with 159 undergraduate students enrolled in special education teaching programs across several Turkish universities. Data were collected using the Artificial Intelligence Awareness Scale for Teachers, a validated instrument, and a demographic form. Independent samples t-tests and one-way ANOVAs assessed AI awareness and demographic differences. Results indicated above-average overall AI awareness. Higher awareness was noted in the theoretical knowledge and belief-attitude dimensions of the scale. However, awareness regarding the practical application and integration of AI into educational settings was only moderate. Significant differences emerged based on age and gender in some sub-dimensions, but no statistically significant differences were found based on the year of study. These findings highlight the need for enhanced AI training, emphasizing practical applications and pedagogical integration, in special education teacher programs. Curricula should incorporate comprehensive AI literacy components to equip future educators to leverage the potential benefits of AI for students with diverse learning needs.
Anahtar Kelimeler
Artificial intelligence awareness special education pre-service teachers technology integration.
Kaynakça
- Abu Mukh, Y. N., Abd-Rabo, A. M., & Tarteer, S. (2024). Computer competencies needed for implementing artificial intelligence in special education schools from the perspective of pre-service teachers. Trends in Higher Education, 3(3), 602-622.
- Banaz, E., & Demirel, O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (60), 1516-1529.
- Banaz, E., & Maden, S. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 1173-1180.
- Buchanan, B. G., & Shortliffe, E. H. (1984). Rule based expert systems: The mycin experiments of the stanford heuristic programming project (The Addison-Wesley series in artificial intelligence). Addison-Wesley Longman Publishing Co., Inc.
- Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264-75278. 10.1109/ACCESS.2020.2988510
- Chenqi, L., Guoqing, L., & Xiangchun, H. (2023, December). Measuring artificial intelligence literacy of pre-service teachers at a university in Northwest China. In 2023 Twelfth International Conference of Educational Innovation through Technology (EITT) (pp. 100-105). IEEE.
- Copeland, B. J. (2023). Artificial intelligence. In Britannica. Retrieved March 18, 2025, from https://www.britannica.com/technology/artificial-intelligence
- Demir, B., & Beyazhançer, R. (2024). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yapay zekâ öz-yeterliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(113), 2393-2398.
- Doulou, A. & Drigas, A. (2022). Electronic, vr & augmented reality games for intervention in adhd. Technium Social Sciences Journal, 28, 159-169. https://doi.org/10.47577/tssj.v28i1.5728
- Drigas, A. S., & Ioannidou, R. E. (2013). A review on artificial intelligence in special education. Information Systems, E-learning, and Knowledge Management Research: 4th World Summit on the Knowledge Society, WSKS 2011, Mykonos, Greece, September 21-23, 2011. Revised Selected Papers 4, 385-391.
- Eyüp, B., & Kayhan, S. (2023). Pre-service Turkish language teachers' anxiety and attitudes toward artificial intelligence. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(4), 43-56.
- Erdoğdu, F., & Çakır, O. (2024). Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının ve yapay zekâya ilişkin algılarının belirlenmesi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 63-95.
- Erkuş, A. (2017). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin.
- Ferikoğlu, D., & Akgün, E. (2022). An ınvestigation of teachers’ artificial intelligence awareness: A scale development study. Malaysian Online Journal of Educational Technology, 10(3), 215–231. https://doi.org/10.52380/mojet.2022.10.3.407
- Goharinejad, S., Goharinejad, S., Hajesmaeel-Gohari, S., & Bahaadinbeigy, K. (2022). The usefulness of virtual, augmented, and mixed reality technologies in the diagnosis and treatment of attention deficit hyperactivity disorder in children: An overview of relevant studies. BMC Psychiatry, 22(1). https://doi.org/10.1186/s12888-021-03632-1
- Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
- Hwang, G. J., & Tu, Y. F. (2021). Roles and research trends of artificial intelligence in mathematics education: A bibliometric mapping analysis and systematic review. Mathematics, 9(6), 584.
- Iannone, A. and Giansanti, D. (2023). Breaking barriers—the intersection of ai and assistive technology in autism care: a narrative review. Journal of Personalized Medicine, 14(1), 41. https://doi.org/10.3390/jpm14010041
- Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- Mitchell, T. M., & Mitchell, T. M. (1997). Machine learning (Vol. 1, No. 9). McGraw-Hill.
- Menzi, N., Çalışkan, E., & Çetin, O. (2012). Öğretmen adaylarının teknoloji yeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(1), 1-18.
- Moor, J. (2006). The Dartmouth College artificial intelligence conference: The next fifty years. AI Magazine, 27(4), 87-87.
- Mustroph, C. and Steinbock, J. (2024). Chatgpt in foreign language education - friend or foe? a quantitative study on pre-service teachers' beliefs. Technology in Language Teaching & Learning, 6(1), 1133. https://doi.org/10.29140/tltl.v6n1.1133
- Na, K., Heo, Y., & Seo, Y. (2024). Awareness and priority analysis of AI⋅digital competencies of pre-service special education teachers. The Korea Learning Disabilities Association.
- Ng, D. T. K., Lee, M., Tan, R. J. Y., Hu, X., Downie, J. S., & Chu, S. K. W. (2023). A review of AI teaching and learning from 2000 to 2020. Education and Information Technologies, 28(7), 8445-8501.
- Newell, A., & Simon, H. A. (1972). Human problem solving (Vol. 104, No. 9). Prentice-Hall.
- Pedro, F., Subosa, M., Rivas, A., & Valverde, P. (2019). Artificial intelligence in education: Challenges and opportunities for sustainable development. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000366994
- Russell, S. J., & Norvig, P. (2016). Artificial intelligence: A modern approach. Pearson.
- Seufert, S., Guggemos, J., & Sailer, M. (2021). Technology-related knowledge, skills, and attitudes of pre- and in-service teachers: The current situation and emerging trends. Computers in Human Behavior, 115, 106552.
- Şahin, M. C., & Namlı, N. A. (2019). Öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanma tutumlarının incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(1), 95-112.
- Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2021). Using multivariate statistics. Boston, Pearson.
- Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433-460.
- Xing, N. (2024). Artificial intelligence to support children with autism. JAPMI, 2*(1), 31-43. https://doi.org/10.60087/vol2iisue1.p43
- Yılmaz, M., Üredi, L., & Akbaşlı, S. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının bilgisayar yeterlilik düzeylerinin ve eğitimde teknoloji kullanımına yönelik algılarının belirlenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 1(1), 105-121.
- Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators?. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Bilim, Teknoloji ve Mühendislik Eğitimi ve Programlarının Geliştirilmesi, Alan Eğitimleri (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 16 Haziran 2025 |
| Kabul Tarihi | 16 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 23 Şubat 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA36DN32AT |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 2026 |
Amaç ve Kapsam
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Eğitim Bilimleri temel alanlarında hazırlanmış nitelikli araştırma ve incelemeleri yayımlayarak, eğitim bilimleri alanında bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunmayı amaçlayan süreli bir yayındır. Bilimsel üretimin ve katılımın akademik birimlere yayılması, bilim dallarının yayın özelliklerinin objektif olarak yansıtılmasını sağlamak amaçlanır.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi (CEBED), Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yayımlanır. Hazırlanacak çalışmalarda bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkeleri ön planda tutulur. Okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, yükseköğretim ve yetişkin eğitimi alanlarını doğrudan ilgilendiren deneysel, inceleme ve derleme yazılarını kapsamaktadır. Fen eğitimi, Okul Öncesi Eğitimi, Eğitim Bilimleri, İlköğretim Matematik, Ortaöğretim Matematik, Sınıf Öğretmenliği ve bu alanlarla disiplinler arası çalışmalara yer veren uluslararası hakemli bir dergidir.
Yazım Kuralları
1. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisine (CEBED) değerlendirilmek üzere gönderilecek çalışmaların aşağıda belirlenen yazım kurallarına uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
2. Yayın dili Türkçe ve İngilizcedir.
3. Bir çalışmanın uzunluğu ana metin, kaynakça ve ekler dahil 8.000 sözcüğü aşmayacak biçimde hazırlanmalıdır.
4. Dergiye gönderilecek çalışmalarda kısa özet Türkçe ve İngilizce 200-250 sözcük olmalı ve ayrıca en az 5 adet anahtar sözcük yer almalıdır. Ayrıca Türkçe ve ya İngilizce gönderilecek çalışmaların tümünde 750-1000 sözcük arası İngilizce/ Türkçe uzun özete de yer verilmelidir. Uzun özet içermeyen makaleler değerlendirme sürecine alınmayacaktır. Özgün araştırma makalelerinde uzun İngilizce/ Türkçe özet; amaç, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç alt başlıklarını içermelidir.
5. Yazılar aşağıda belirtilen dergi kurallarına uygun olarak Word dosyası şeklinde hazırlanmalıdır.
6. Gönderilen tablo ve şekillerin derginin sayfa boyutları dışına taşmaması ve APA-7 stiline uygun olmasına dikkat edilmelidir. Bir tablo veya şekil bir sonraki sayfaya taşmamalıdır. Eğer sayfa sonuna geliyor ve bir kısmı taşıyorsa takip eden sayfaya yerleştirilmelidir. Ayrıca tablo ve şekillerde 10 punto ve tek satır aralığı kullanılmalıdır.
7. Ampirik çalışmalara ait ana metin giriş, yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini içerebilir. Yöntem kısmında desen, evren ve örneklem, çalışma grubu ya da katılımcılar, veri toplama araçları ve verilerin analizi vb. alt bölümleri bulunmalıdır.
8. Derleme türü çalışmalarda konu özgün ve güncel olması ve problem açık bir şekilde ortaya konulmalı, ilgili alan yazın etkili bir biçimde analiz edilmeli ve tartışılmalıdır. Daha önce üzerinde çalışılmış, alana yenilik getirmeyen ve kritik bir bakış açısı içermeyen derleme çalışmaları kabul edilmeyecektir.
9. Kaynakça, metin içi atıflar, başlıklar, tablolar, şekiller için APA (7. Baskı) stili kullanılmalıdır.
10. Sisteme yüklenen dosyanın içerisinde yazar(lar)a ait bilgiler bulunmamalıdır. Microsoft Word belgelerinde Dosya menüsünden Genel > Seçenekler sekmesinden kullanıcı adı kaldırılmalı ve yazarı belirlemeyi mümkün kılacak bilgiler yer almamalıdır.
11. Araştırmanın etik kurul izni ile ilgili bilgiler kurum ismi belirtilmeden etik onay alındığına dair bilgiler ilgili başlık altına makale kabulü sonrası eklenmelidir. Ayrıca aday makalelere yönelik sorumlu yazardan, Etik Taahhütname sunması beklenmektedir. Etik onayı gerektirmeyen/bulunmayan aday çalışmalardan da, "Etik Kurul Belgesi" yerine sisteme "Etik Taahhütnamesi" yüklenmesi beklenmektedir.
12. Makale yükleme sürecinde tüm yazarlar tarafından Telif Hakkı Devir Formu doldurulması beklenmektedir.
13. Tüm aday makaleler gönderilmeden önce iThenticate© ve Turnitin© gibi yazılımlarla taranmalı ve bu tarama raporları makale ile birlikte sunulmalıdır. Tüm makalenin benzerlik oranı %20'den aşağıda olmalıdır. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi (CEBED) akademik aşırmacılık taşıyan tüm aday makaleleri editörlük aşamasında reddetme hakkına sahiptir.
17. Dergiye makale gönderim aşamasında aşağıda verilen dergi şablonuna göre düzenlenerek sisteme yüklenilebilir. Ancak gönderim aşaması için şablon kullanımı zorunlu olmayıp, yazarlar çalışmalarını Times New Roman yazı sitili kullanılarak, 12 punto, 1,5 satır aralığı, tek sütunlu, paragraflarda girinti yapılmadan, paragraflar öncesinde 6 nk ve paragraflar sonrasında 6 nk boşluk bırakılarak oluşturarak yükleyebilirler. Hakem değerlendirmeleri sonucunda kabul alan çalışmaların yayım sürecinde aşağıda yer alan şablona göre düzenlenip yüklenmesi zorunludur.
https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/24372
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Dergide “Yayın Etiği”, “Araştırma Etiği” ve “Yasal/Özel izin belgesi alınması” ile ilgili kurallara uyduğunu uluslararası standartlara atıf yaparak, hem web sayfasında hem de basılı dergide her biri için ayrı başlık açarak belirtilmiştir. Dergide yayın etiğine uygunluk konusu sadece yazarların sorumluluğuna bırakılmamış, tam metinde dergi yayın etiği konusunda izleneceği yolu açık olarak tanımlanmıştır. Dergide yayımlanacak makalelerde etik kurul izini ve/veya yasal/özel izin alınmasının gerekip gerekmediği makalede belirtilmiş olmalıdır. Eğer bu izinlerin alınması gerekli ise, izinin hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığı açıkça sunulmalıdır. Çalışma insan ve hayvan deneklerinin kullanımını gerektiriyor ise çalışmanın uluslararası deklarasyon, kılavuz vb. uygun gerçekleştirildiği beyan edilmelidir. Dergimizde yayımlanmakta olan çalışmalar ön inceleme, kör hakemlik süreci ve editöryal süreç olmak üzere üç önemli aşamadan geçmektedir. Hakemlik sürecinde her makale en az iki hakem tarafından incelenmektedir. Bu dergide yayımlanan tüm içerikler CC BY-NC 4.0 lisansı ile lisanslanmıştır. (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/)
Yazarların Etik Sorumlulukları
CEBED’e çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıda belirtilen etik ilkelere uyması beklenmektedir:
Özgünlük ve Güncellik:
Yazar(lar), CEBED’e gönderdikleri çalışmaların özgün, güncel ve bilimsel katkı sağlayan nitelikte olmasını temin etmelidir.
Kaynak Gösterme ve Atıf:
Yazar(lar), çalışmalarında yararlandıkları tüm kaynaklara doğru, eksiksiz ve uygun biçimde atıfta bulunmalı; gerektiğinde doğrudan alıntılar ilgili kaynakla açıkça belirtilmelidir.
Yazarlık Hakkı:
Çalışmanın bilimsel içeriğine anlamlı bir katkı sağlamayan kişiler yazar olarak gösterilmemelidir. Yazarlık katkıları açıkça tanımlanmalı ve gerektiğinde beyan edilmelidir.
Çıkar Çatışması Beyanı:
Çalışma kapsamında mevcut veya potansiyel çıkar çatışması doğurabilecek tüm durumlar ve ilişkiler açıkça belirtilmelidir.
Veri Paylaşımı:
Değerlendirme süreci kapsamında gerekli görüldüğü takdirde, yazar(lar)dan çalışmalarına ilişkin ham veriler talep edilebilir. Yazar(lar), bu verileri editör veya bilim kuruluna sunmakla yükümlüdür.
Hata ve Düzeltme Sorumluluğu:
Yazar(lar), yayımlanmış veya değerlendirme sürecinde bulunan çalışmalarında herhangi bir hata veya yanlışlık tespit etmeleri durumunda, dergi editörünü derhal bilgilendirmeli ve gerekli düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle iş birliği yapmalıdır.
Çoklu Başvuru ve Yayın Etiği:
Aynı çalışma eşzamanlı olarak birden fazla dergiye gönderilmemelidir. Daha önce başka bir dergide yayımlanmış veya değerlendirme süreci devam eden çalışmalar CEBED’e gönderilemez.
Yazarlık Değişiklikleri:
Değerlendirme süreci başladıktan sonra, yazar ekleme, çıkarma veya yazar sırası değiştirme talepleri dikkate alınmaz.
Sempozyum Bildirileri:
Daha önce bir sempozyumda sunulmuş bildiriler, tam metin olarak yayımlanmamış olmak koşuluyla değerlendirmeye kabul edilebilir. Bu durum, makalede dipnot olarak açıkça belirtilmelidir.
Tezlerden Üretilen Çalışmalar:
Lisansüstü tezlerden türetilmiş yayınlarda, çalışmanın ilgili tezden üretildiği açıkça belirtilmeli ve uygun biçimde kaynak gösterilmelidir.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
CEBED Editörleri, derginin yayın politikaları doğrultusunda aşağıda belirtilen etik ilke ve sorumluluklara uymakla yükümlüdür:
Derginin Gelişimi ve Sürdürülebilirliği:
Editörler, derginin ulusal ve uluslararası düzeyde tanınırlığını ve akademik saygınlığını artırmak için gerekli stratejik adımları atmakla sorumludur.
Yayın Kalitesinin Artırılması:
Yayımlanan çalışmaların bilimsel niteliğini ve akademik kalitesini yükseltmeye yönelik süreçleri planlamak, yürütmek ve sürekli iyileştirmek editörlerin sorumluluğundadır.
Etik İlkelerin Uygulanması:
Dergi süreçlerine dahil olan tüm paydaşlar (yazarlar, hakemler, kurul üyeleri ve okuyucular) için etik ilkelerin gözetilmesi, uygulanması ve geliştirilmesi editörlerin görevidir.
Politika ve Yönerge Güncellemeleri:
Derginin gelişimine katkı sağlamak amacıyla, yayın ve etik politikalarında gerekli güncellemeleri yapmak ve bu değişiklikleri şeffaf biçimde kamuoyuna duyurmakla yükümlüdürler.
Web Sayfasının Yönetimi:
Derginin web sayfasını düzenli olarak güncel tutmak, yayımlanan içeriklerin erişilebilirliğini ve doğruluğunu sağlamak editörlerin sorumluluğundadır.
Okuyucu İletişimi ve Geri Bildirim:
Okuyuculardan gelen görüş ve önerileri dikkate almak; yayın, kapsam ve etik konularında gelen geri bildirimleri değerlendirerek derginin gelişimine katkıda bulunmak editörlerin etik yükümlülüklerindendir.
Okuyucu Taleplerine Yanıt:
Okuyuculardan gelen sorulara ve bilgilendirme taleplerine, etik ilkeler çerçevesinde, zamanında ve açıklayıcı biçimde yanıt verilmelidir.
Editörler Kurulu ile İş Birliği:
Editörler Kurulu ile düzenli toplantılar yaparak derginin yayın politikaları, etik ilkeleri ve gelişim stratejileri hakkında görüş alışverişinde bulunmak ve ortak karar süreçlerini yönetmekle sorumludurlar.
Kurul Eğitimi ve Bilgilendirme:
Gerektiğinde Editörler Kurulu üyelerine CEBED’in yayın ve etik politikaları hakkında bilgilendirme ve eğitim desteği sağlamak editörlerin sorumluluğundadır.
Kurul Geri Bildirimi ve Değerlendirme:
Kuruldan gelen geri bildirimleri dikkate alarak derginin yayın süreçlerini sürekli olarak geliştirmek ve bilimsel standartlara uygunluğu sağlamak editörlerin görevleri arasındadır.
Tarafsızlık ve Bilimsel Değerlendirme:
Kurul üyelerinin tarafsız biçimde hareket etmelerini sağlamak, değerlendirmelerin yalnızca bilimsel ölçütler temelinde yapılmasını teşvik etmek editörlerin etik yükümlülüğüdür.
Değerlendirme Sürecinin Yönetimi:
Gönderilen çalışmaların konularına göre uygun Editörler Kurulu üyelerini belirlemek, değerlendirme süreçlerinde iletişimi sağlamak ve sürecin adil biçimde yürütülmesini temin etmek editörlerin sorumluluğundadır.
Alan Editörlerinin Etik Görev ve Sorumlulukları
CEBED Alan Editörleri, derginin yayın ilkeleri ve etik politikaları doğrultusunda aşağıdaki görev ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür:
Hakem Seçimi:
Aday çalışmanın konusu, yöntemi ve kapsamına uygun uzmanlık alanına sahip hakemleri belirlemekle sorumludurlar.
Hakem Rehberliği:
Hakemlerin değerlendirme sürecinde ihtiyaç duyabilecekleri bilgi, yönlendirme ve rehberliği sağlamak Alan Editörlerinin görevidir.
Çıkar Çatışması Gözetimi:
Yazarlar ile hakemler arasında olası çıkar çatışmalarını tespit etmek ve bu tür durumların değerlendirme sürecini etkilememesi için gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler.
Gizlilik İlkesi:
Değerlendirme sürecine ilişkin hakem kimlikleri ve iletişim bilgileri gizli tutulmalı; bu bilgiler yalnızca yetkili kişilerle paylaşılmalıdır.
Tarafsızlık ve Bilimsel Değerlendirme:
Hakemleri tarafsız, nesnel ve bilimsel ölçütlere dayalı değerlendirme yapmaları konusunda teşvik etmek Alan Editörlerinin etik sorumluluklarındandır.
Hakem İletişimi:
Hakemlerin derginin yayımlama ve etik politikalarına ilişkin sorularını yanıtlamak; gerektiğinde sürece ilişkin açıklayıcı bilgilendirme yapmakla yükümlüdürler.
Hakem Havuzunun Geliştirilmesi:
Derginin hakem havuzunu genişletmek, güncel tutmak ve alanında yetkin yeni hakemleri sürece dahil etmek Alan Editörlerinin sorumluluğundadır.
Değerlendirme Süreci Takibi:
Hakemlerin değerlendirme sürecini zamanında tamamlamalarını sağlamak amacıyla gerekli hatırlatmaları yapmak ve süreci etkin biçimde takip etmekle yükümlüdürler.
Hakem Değerlendirme Dili ve Üslubu:
Hakemleri yapıcı, saygılı ve akademik üsluba uygun biçimde geri bildirim vermeleri yönünde teşvik etmek Alan Editörlerinin etik yükümlülükleri arasındadır.
Hakemlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
CEBED’e gönderilen çalışmalar, çift-kör hakemlik ilkesi doğrultusunda, ilgili alanda uzman en az iki hakem tarafından değerlendirilmektedir. Hakem değerlendirmeleri sonucunda olumlu ve olumsuz görüşlerin eşitlenmesi durumunda, nihai karar editör veya üçüncü bir hakem tarafından verilmektedir.
CEBED’de hakemlik süreci gizlilik, tarafsızlık ve bilimsel etik ilkeleri temelinde yürütülmektedir. Bu kapsamda, hakemlerin aşağıda belirtilen etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
Yayın İlkelerini Bilme ve Gözetme:
Hakemler, CEBED’in yayın ilkeleri, etik politikaları ve değerlendirme süreci hakkında bilgi sahibi olmalı ve bu ilkelere uygun biçimde hareket etmelidir.
Uzmanlık Alanında Değerlendirme:
Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarıyla doğrudan ilişkili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir. Uzmanlık dışı konularda yalnızca genel fikir sahibi olmak amacıyla değerlendirmeye katılmamalıdırlar.
Tarafsızlık ve Nesnellik:
Hakemler, değerlendirmelerini objektif ölçütlere dayandırmalı; kişisel önyargılardan, çıkar ilişkilerinden veya yazar(lar)ın kimliğiyle ilişkili olabilecek etkilerden kaçınmalıdır.
Değerlendirmeyi Reddetme Sorumluluğu:
Hakemler, çıkar çatışması, tarafsızlığı engelleyici bir durum veya zaman kısıtı söz konusu olduğunda değerlendirmeyi kabul etmemeli ve durumu derhal editöre bildirmelidir.
Zamanında Değerlendirme:
Hakemler, kendilerine tanımlanan değerlendirme süresine riayet etmeli ve süreci belirtilen zaman aralığında tamamlamalıdır.
Gizlilik İlkesi:
Hakemlik süreci tamamen gizlidir. Hakemler, değerlendirdikleri çalışmaya ait hiçbir bilgiyi üçüncü kişilerle paylaşmamalı veya kendi araştırmalarında izin almadan kullanmamalıdır.
Etik Uygunsuzluk Bildirimi:
Hakemler, değerlendirdikleri çalışmanın daha önce yayımlandığını veya aynı anda başka bir dergiye gönderildiğini fark etmeleri hâlinde, bu durumu derhal editöre bildirmelidir.
Yapıcı ve Saygılı Geri Bildirim:
Hakemler, değerlendirmelerini yapıcı, açık, nazik ve bilimsel üsluba uygun bir biçimde sunmalıdır. Düşmanca, küçük düşürücü, hakaret içeren veya iftira niteliğindeki ifadelerden kesinlikle kaçınmalıdır.
Açık Erişim Politikası
CEBED Açık Erişim bir dergidir ve yayımladığı içeriği doğrudan açık erişime sunar. Dergi, yayımladığı içerikle bilimin Açık Erişim politikasıyla desteklenmesi ve geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bilinen standartlarda kaynak gösterilmesi koşuluyla, ticari kullanım amacı ve içerik değişikliği dışında kalan tüm kullanım (çevrimiçi bağlantı verme, kopyalama, baskı alma, herhangi bir fiziksel ortamda çoğaltma, dağıtma vb.) haklarını (ilgili içerikte aksi belirtilmediği sürece) "Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı aracılığıyla kullanıma sunmaktadır. Kaynak, atıf vermek kaydıyla ticari amaç haricinde kopyalanabilir, dağıtılabilir ve yeniden kullanılabilir, ancak üzerinde hiçbir değişiklik yapılamaz. İçeriğin ticari amaçlı kullanımı için yayınevinden yazılı izin alınması gereklidir.
Aşırmacılık (İntihal) Taraması
Ücret Politikası
Dergimizde yayımlanan makalelerden herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Editör Yardımcısı
Alan Editörleri (Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi)
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ABD başkanı
Alan Editörleri (Temel Eğitim)
Alan Editörleri (Türkçe ve Sosyal Bilgiler Eğitimi)
Alan Editörleri (Özel Eğitim)
Alan Editörleri (Eğitim Bilimleri)
Doç. Dr. Mustafa Ersoy, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim Dalı öğretim üyesidir. Kariyerine 2004-2005 yıllarında bilgisayar öğretmeni olarak başlamıştır, 2021 yılından beri doçent olarak görev yapmaktadır. Araştırma alanları sosyal bilimler kapsamında olup özellikle öğretim teknolojileri ile eğitim programları ve öğretim alanlarında çalışmaları bulunmaktadır.
Alan Editörleri (Yabancı Diller Eğitimi)
Güzel Sanatlar Eğitimi
Ali Ertuğrul Küpeli, 1988 yılında Konya'da doğmuş olup, 2006 yılında Konya Çimento Güzel Sanatlar Lisesi'nden mezun olmuştur. Lisans eğitimini 2010 yılında Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Resim-İş Öğretmenliği Bölümü'nde tamamlayan Küpeli, 2012 yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda Araştırma Görevlisi olarak göreve başlamıştır. Yüksek lisansını "Çok Alanlı Sanat Eğitimi Yönteminin Temel Tasarım Dersi Kapsamında Öğrencilerin Üç Boyutlu Tasarım Çalışmalarında Uygulanması" başlıklı tezi ile 2014 yılında, doktorasını ise "Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Güncel Sanat Yaratım Süreçlerinde Beden Kullanımının Rolü" konulu tezi ile 2018 yılında tamamlamıştır. 2021 yılında Doçent Doktor unvanını kazanan Küpeli, halen Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anasanat Dalı'nda Sanatta Yeterlik eğitimine devam etmekte ve Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Sanat ve eğitim alanlarında ulusal ve uluslararası düzeyde önemli katkılarda bulunmuş olan Küpeli, çeşitli sanatsal organizasyonlarda katılımcı ve idari görevlerde yer almış, sanat çalışmalarını birçok sergide izleyiciye sunmuştur. Araştırma alanları sanat, resim, güzel sanatlar ve plastik sanatlar üzerine odaklanan Küpeli, akademik çalışmalarıyla dikkat çekmektedir. ORCID numarası 0000-0003-3485-8489 olan Küpeli, Türkiye genelinde sanat yarışmalarında jüri üyelikleri yapmış, eğitim projeleri geliştirmiş ve çok sayıda makale ile kitap bölümü yayınlamıştır. İletişim için kendisine alikupeli@gazi.edu.tr veya aliertugrulkupeli@gmail.com adreslerinden ulaşılabilir.
İstatistik Editörü
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ABD başkanı
