Engineers’ and Engineering Students’ Perceptions of Vocational and Technical Education in Secondary Education

Öz

Vocational and technical education is carried out at various levels of the education system through diverse instructional programs. At the secondary education level, which constitutes one of these stages, vocational and technical education not only aims to train intermediate staff for the labor market but also contributes to the preparation of human resources for professional occupations. The purpose of this study is to examine the perceptions of engineering students and engineers who graduated from vocational and technical education programs in secondary education, regarding the vocational education they receive. The study was designed in a phenomenological design, which is a qualitative research design. The study was conducted in August and October 2024. A semi-structured interview form was used in the interviews. Content analysis was used for data analysis. According to the opinions of engineers and engineering students about vocational and technical education, there are positive reflections of vocational education, challenging aspects of vocational education, strengths of vocational education, weaknesses of vocational education that need to be improved, and suggestions for vocational education. The results obtained were discussed according to the literature. Suggestions for vocational and technical education secondary education programs are also given. It is thought that these suggestions will contribute to both the formation of education policies and practical regulations. This study makes an original contribution to the literature by revealing the effects of vocational and technical education on engineering education.

Anahtar Kelimeler

• secondary education
• Vocational and Technical Education
• Engineering
• Faculty of Engineering

Mühendislerin ve Mühendislik Fakültesi Öğrencilerinin Ortaöğretimde Mesleki ve Teknik Eğitime Yönelik Algıları

Öz

Mesleki ve teknik eğitim, eğitim sisteminin farklı kademelerinde ve çeşitlilik gösteren öğretim programları aracılığıyla yürütülmektedir. Bu eğitim kademelerinden biri olan ortaöğretim düzeyinde verilen mesleki ve teknik eğitim yalnızca iş gücü açısından ara eleman yetiştirmekle kalmaz aynı zamanda profesyonel mesleklere yönelik insan kaynağının hazırlanmasına da katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, ortaöğretimde mesleki ve teknik eğitim veren programlardan mezun olarak mühendislik fakültesinde eğitim gören öğrencilerin ile mesleğini icra eden mühendislerin, aldıkları mesleki eğitime yönelik algılarının incelenmesidir. Çalışma bir nitel araştırma deseni olan fenomenolojik desende tasarlanmıştır. Çalışma verileri, 2024 yılı ağustos ve ekim aylarında, 7 mühendis ve 11 mühendislik fakültesi öğrencisiyle yapılan yüz yüze görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Mühendislerin ve mühendislik fakültesi öğrencilerinin ortaöğretimde aldıkları mesleki ve teknik eğitime yönelik görüşlerine göre, mesleki eğitimin olumlu yansımaları, mesleki eğitimin zorlayıcı yanları, mesleki eğitimin güçlü yönleri, mesleki eğitimin geliştirilmesi gereken zayıf yönleri ve mesleki eğitime yönelik önerileri bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlar literatür ışığında tartışılmıştır. Mesleki ve teknik eğitim ortaöğretim programlarına yönelik önerilerde bulunulmuştur. Bu önerilerin, hem eğitim politikalarının oluşturulmasında hem de uygulamaya dönük düzenlemelere katkı sunacağı düşünülmektedir. Çalışma mesleki ve teknik eğitimin mühendislik eğitimine ve uygulama sürecine etkilerini ortaya koyması bakımından literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ortaöğretim
• Mesleki ve Teknik Eğitim
• Mühendislik
• Mühendislik Fakültesi

Destekleyen Kurum

Destekleyen herhangi bir kurum yoktur.

Etik Beyan

Hacettepe Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulu 25.06.2024 tarihli toplantı kararı ve E-66777842-300-00003560753 sayılı yazısı

Teşekkür

Çalışmaya gönüllü katılarak çalışmanın gerçekleşmesini sağlayan mühendislere ve mühendislik fakültesi öğrencilerine teşekkür ederiz

Kaynakça

1. Akbıyık, A., Öztürk, S., & Yiğit, F. (2023). Okul yöneticilerinin görüşleri ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının eğitim süreçlerinin değerlendirilmesi. The Journal of Social Sciences, 2023-67, 629-642. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.72619.
2. Aslantürk, M. (2014). Türkiye’de mesleki teknik eğitimin yaşadığı sorunlar ve çözümleri konusunda mesleki eğitim yöneticileri, meslek dersleri öğretmenleri ve eğiticilerin görüşlerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş.
3. Bozgeyikli. H. (2019). Mesleki ve teknik eğitimin geleceği (Analiz Raporu: 2019/02). İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı.
4. Cice, Y. (2019). Mesleki ve teknik eğitim politikalarının analizi: Öğretmen, okul yöneticisi ve sektör görüşleri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
5. Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma deseni (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Yayın Dağıtım.
6. Davies, T.A., & Farquharson, F. (2004). The learnership model of workplace training and ıts effective management: lessons learnt from a Southern African case study. Journal of Vocational Education & Training 56(2), 181–203. https://doi.org/10.1080/13636820400200253
7. Demirer, M. (2018). Mesleki eğitimde Avrupa kredi transfer sistemi (ECVET) bağlamında mesleki ve teknik eğitimin yeniden yapılandırılması: Bir model önerisi, [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
8. Demirer, M., & Dal, S. (2020). Mesleki eğitimde program güncellemeleri, sektörle işbirliği ve yükseköğretime devam oranları üzerine eğitim yöneticileri ve meslek dersi öğretmenlerinin görüşleri. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 11(22), 297-321.

9. Ekşioğlu, S. (2013). Mesleki ve teknik liselerde uygulanan modüler öğretim programının değerlendirilmesi [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
10. Erdayı, A. U. (2009). Dünyada genç işsizliği sorununun çözümüne yönelik ulusal politikalar ve Türkiye. Çalışma ve Toplum, 3(22), 133-162.
11. Gençoğlu, M.T., & Gençoğlu, E., (2005). Mühendislikte lisans eğitimi ve başarı ölçütleri. TMMOB Mühendislik Eğitimi Sempozyumu, 18-19 Kasım, Ankara, 271-280
12. Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Technology Research and Development, 30(4), 233–252.
13. Gülhan, A. (2017). Meslek liseleri yöneticileri gözüyle meslek liselerinin önemi, mevcut durumu, sorunları ve çözüm önerileri [Tezsiz yüksek lisans projesi]. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
14. Güzen, B., & Erbaş, Y. H. (2023). Ortaöğretim kurumlarında mesleki ve teknik eğitimin sorunları ve çözüm önerileri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 82-104. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1280501
15. Kam, M. (2013). Mesleki ve teknik ortaöğretim okullarının tercih edilme nedenlerinin belirlenmesi ve analizi. [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi, İstanbul.
16. Kaya, N. (2021). Meslek liselerinde öğrenim gören öğrencilerin işletmelerdeki beceri eğitiminde karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri [Tezsiz yüksek lisans projesi]. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
17. Kerkez, B., & Gelişli, Y. (2024). Türkiye’de Mesleki ve Teknik Eğitimde Yaşanan Niceliksel Değişimler. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi(60), 1259-1282. https://doi.org/10.53444/deubefd.1409283
18. LeCompte, M. D. & Goetz, J. P. (1984). Ethnographic data collection in evaluation research. D. M. Fetterman (Ed.), Ethnography in educational evaluation içinde. Beverly Hills, CA: Sage.
19. Lewis, J. (2009). Redefining qualitative methods: Believability in the fifth moment. International Journal of Qualitative Methods, 8(2), 1-14. https://doi.org/10.1177/160940690900800201
20. Marshall, C. & Rossman, G.B. (2014) Designing Qualitative Research. Sage Publications, New York.
21. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2025). Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Alanlar Çerçeve Öğretim Programları. https://meslek.meb.gov.tr/cercevelistele.aspx?sinif_kodu=11&kurum_id=1
22. MEB (2021). 20. Milli Eğitim Şurası Kararları. https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_12/08163100_20_sura.pdf
23. MEB (2020). Akademik Destek Dersleri ve Haftalık Ders Saatleri, Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü.
24. MEB (2016). Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. https://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_11/03111224_ooky.pdf.
25. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage
26. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD] (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2018/06/the-future-of-education-and-skills_5424dd26/54ac7020-en.pdf.
27. Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi [ÖSYM] (2025a). 2024 YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2024/YKS/YERLESTIRME/sayisalbilgiler_sd27082024.pdf.
28. ÖSYM (2025b). Yükseköğretim Kurumları Sınavı Kılavuzu. https://dokuman.osym.gov.tr/pdfdokuman/2025/YKS/kilavuz_ykd06022025.pdf.
29. Özcan, M. (2010). Anadolu meslek lisesi öğrencilerinin okudukları okulu seçme nedenleri ve gelecek beklentileri [Yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.
30. Özer, M. (2021). Türkiye’de mesleki eğitimi güçlendirmek için atılan yeni adımlar. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(16), 1-16.
31. Özsoy, A. (2014). Mühendislik eğitimine çalışan mühendislerin bakışı ve işyeri eğitimi modeli. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(1), 77-85.
32. Pehlivan, A., & Karlıklı, M. (2018). Ortaöğretim kurumlarında verilen muhasebe eğitiminin muhasebecilik mesleğine uygunluğunun değerlendirilmesi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 151-165.
33. Şahin, A., & Yalçın, H. (2019). Meslek lisesi öğrencilerinin işletmelerdeki beceri eğitimi. 4. Uluslararası Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Sempozyumu Bildiri Kitabı, 224-235.
34. Tamer, M. A., & Özcan, M. (2014). Örgün mesleki ve teknik eğitim sisteminin mesleki eğitimin paydaşlarınca değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 44(203), 205-224.
35. Tekin, M. T., & Bolat, Y. (2017). Mesleki eğitime erişim yolu olarak SODES (Sosyal Destek Programı) projeleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(1), 8-20.
36. Ulus, L., Tuncer, N., & Sözen, Ş. (2015). The importance of vocational high school ın terms of vocational education, development and competence. International Journal of Turkish Education Sciences, 2015(5), 168-185.
37. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [UNESCO], (2011). International Standard Classification of Education. UNESCO Instute for Statistic. https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-isced-2011-en.pdf.
38. Üstün, A., & Yiğit, A. (2022). Mesleki Eğitimde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(54):827-839. http://dx.doi.org/10.29228/J OSHAS.63315
39. Wheelahan, L., & Moodie, G. (2016). Global trends in TVET: A framework for social justice. Brussels: Education International
40. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı) Ankara: Seçkin Yayıncılık.