Araştırma Makalesi

Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi

Cilt: 28 Sayı: 2026 4 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı sosyal beceri temelli psikoeğitim programının ortaokul öğrencilerinin zorba veya kurban olma düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu 12 kız ve 18 erkek olmak üzere toplamda 30 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında deney, plasebo ve kontrol grupları oluşturulmuş ve her gruba 10 öğrenci atanmıştır. Deney grubuna, haftada bir kez olmak üzere toplamda 8 oturumdan oluşan sosyal beceri temelli psikoeğitim programı uygulanmıştır. Plasebo grubuna tek oturumluk temel düzeyde zorbalık semineri verilirken, kontrol grubuna herhangi bir işlem yapılmamıştır. Gruplara ilişkin veriler ön test, son test ve 5 aylık izleme testinden elde edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 21.00 paket programıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçları sosyal beceri temelli psikoeğitim programının ortaokul öğrencilerinin kurban ve zorba olma düzeyini azaltmada etkili olduğunu göstermiştir. Deney grubundaki öğrencilerin kurban puanları son testte anlamlı fark oluşturmayacak düzeyde yükselmiş ancak izleme testinde anlamlı şekilde düşmüştür. Öğrencilerin zorba puanları hem son testte hem izleme testinde düşmüş, ön test ile izleme testi arasında anlamlı fark oluşmuştur. Plasebo grubunun verileri incelendiğinde tüm ölçümlerde hem kurban hem de zorba puanlarının yükseldiği görülmüştür. Kontrol grubunun ise kurban puanlarının tüm ölçümlerde yükseldiği görülürken, son test ölçümünde zorba puanlarının anlamlı fark oluşturmayacak şekilde düştüğü ancak izleme testi ölçümünde yükselmeye devam ettiği görülmüştür. Araştırma sonuçları alanyazındaki çalışmalar doğrultusunda tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdulsalam, A. J., Al Daihani, A. E., ve Francis, K. (2017). Prevalence and associated factors of peer victimization (bullying) among grades 7 and 8 middle school students in kuwait. International journal of pediatrics, 2017(1), 2862360. https://doi.org/10.1155/2017/2862360
  2. Akcan, A., Akcan, F., ve Sarvan, S. (2025). Akranlar arasında saldırgan davranışı önleme programının ortaokul öğrencilerinin zorba davranışlarına etkisi. Akdeniz Hemşirelik Dergisi, 3(3), 99-108
  3. Akhtar, N., ve Bradley, E. J. (1991). Social information processing deficits of aggressive children: Present findings and implications for social skills training. Clinical Psychology Review, 11(5), 621-644. https://doi.org/10.1016/0272-7358(91)90007-H
  4. Altınay, D. (2019). Psikodrama 400 ısınma oyunu ve yardımcı teknikler, (14. Baskı). Epsilon Yayınları.
  5. Atik, G., Özmen, O., ve Kemer, G. (2012). Bullying and submissive behavior. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 45(1), 191-208. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001241
  6. Ayas, T. ve Pişkin, M. (2015). Akran zorbalığı belirleme ölçeği ergen formu. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (50), 316-324.
  7. Babakhani, N. (2011). The effects of social skills training on self-esteem and aggression male adolescents. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30, 1565-1570. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.10.304
  8. Balluerka, N., Aliri, J., Goñi-Balentziaga, O., ve Gorostiaga, A. (2023). Association between bullying victimization, anxiety and depression in childhood and adolescence: The mediating effect of self-esteem. Revista de Psicodidáctica (English ed.), 28(1), 26-34. https://doi.org/10.1016/j.psicoe.2022.11.001

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

6 Şubat 2025

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 2026

Kaynak Göster

APA
Beşel, M. C., & Karaman, O. (2026). Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2026), 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1634940
AMA
1.Beşel MC, Karaman O. Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi. EUJEF. 2026;28(2026):1-15. doi:10.17556/erziefd.1634940
Chicago
Beşel, Mert Can, ve Omer Karaman. 2026. “Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28 (2026): 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1634940.
EndNote
Beşel MC, Karaman O (01 Ağustos 2026) Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28 2026 1–15.
IEEE
[1]M. C. Beşel ve O. Karaman, “Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi”, EUJEF, c. 28, sy 2026, ss. 1–15, Ağu. 2026, doi: 10.17556/erziefd.1634940.
ISNAD
Beşel, Mert Can - Karaman, Omer. “Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 28/2026 (01 Ağustos 2026): 1-15. https://doi.org/10.17556/erziefd.1634940.
JAMA
1.Beşel MC, Karaman O. Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi. EUJEF. 2026;28:1–15.
MLA
Beşel, Mert Can, ve Omer Karaman. “Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 2026, Ağustos 2026, ss. 1-15, doi:10.17556/erziefd.1634940.
Vancouver
1.Mert Can Beşel, Omer Karaman. Akran Zorbalığıyla Başa Çıkmada Sosyal Beceri Temelli Psikoeğitim Programının Etkisinin İncelenmesi. EUJEF. 01 Ağustos 2026;28(2026):1-15. doi:10.17556/erziefd.1634940